Een groeiende collectie impressies, eerder verstuurd via de email.
Froit-in-Mongolië: Winter 2007-2008/1
Voor eerdere afleveringen, 1-19 klikt U hierrrr,
voor Froit-In-Mongolia 31-40 klikkerdeklik hierrrr
Voor 41-50 klik hierr..
Aflevering 21 - 22 - 23 - 24 - 25 - 26 - 27 - 28 - 29 - 30
Ulaan Bataar, winter 2007/8,

Froit-in-Mongolie DEEL 21:

Welcome to Mongolia!!!

Hi luitjes en vrienden, daar gaan we weer!
Drie-vier dagen alweer van huis, en tijd voor de eerste update van deze winter.
Om de telling een beetje te stroomlijnen, begin ik maar bij 20, waar we laatste winter geëindigd waren met 16.
Maar tussendoor ben ik natuurlijk ook nog even op en neer geweest, dus die tellen we dan maar als 17-18-19-20, alleen zijn die nooit vertsuurd.
Dat de meesten van mijn trouwe lezers daar niks van geweten hebben, dat ga ik wel goed maken, maar vooral tussen de regels door.

Nog even oppikken waar het vorig jaar afliep:
Het geval Miss B:
Miss B was zwanger naar haar job in HongKong vertrokken.
Vastbesloten mijn baby ter wereld te zetten, maar er daarna mee naar onbekende verten te vertrekken.
Uit angst voor de onberekenbare stappen van die toch wel rare Europese vader..
Twee weken later komt dit SMS-je uit HongKong:
“Lost baby"
Het enige waarvan ik nog hoop had dat het zo zou verlopen als gedacht, mislukt ook nog es…
Blijkt dat arme mens eindelijk zwanger, betreft het een buitenbaarmoederlijke zwangerschap te zijn, niks aan te doen, opensnijden, en er uit die vrucht.
Tragisch, maar echt niets aan te doen.
Een week ziekenhuis, met complicaties.
Daarbij verdwijnt dan ook meteen die ene eileider.
Diagnose van de gynaecoloog: door zo lang niet te vrijen, is haar baarmoeder zo samengetrokken/gespannen, dat de vrucht kiest voor een iets ruimere locatie, gewoon in de buikholte.
Weet dat kleine froitje veel, die wil gewoon de ruimte!
Advies van de gynaecoloog: als je weer zwanger wilt worden: Minstens 1 keer per maand goed ketsen!
Mooi advies, maar ze zit daar alleen in HongKong, en is nogal kieskeurig, wat mannen betreft.
O ja, en hij heeft maar meteen een knoop in de andere eileider gelegd, de eerste twee jaar sowieso niet zwanger worden.
Dus toen ik in de zomer nog even twee weken naar UB moest, om wat uit te vogelen betreffende vilt, en hout, toen was ze er meteen als de kippen bij. Drie maanden inhalen.

Verder nog even oppikken hoe het met die container Gers afgelopen is?
Nou, die kwam stipt op tijd aan, in Baarle-Nassau.
Daar hebben we met een ploeg van 8-9 man die bak weer leeg getrokken, op pallets gestapeld, en zijn koffie gaan doen.
Tot mijn blije verassing, kwam er bij het openen van de deuren niet de verwachte stank van rottend vilt (ruikt naar ammonia), maar de frisse geur van vers hout uit!
De gok met het natte, vette bevroren vilt, is goed afgelopen.
Wat minder was, is de schimmel op het hout, vooral het hout wat onderin de container lag, en dan vooral nog es die unen en hannen die later besteld waren, en dus enigszins nat er in gegaan waren.
Maar al met al een succes, die eerste container.
Nadat ik uit Mongolalia terug was, heb ik als een gek zitten naaien, canvassen voor al die Ger, en Johanna heft driedubbel gas gegeven om voor al die tenten binnendoeken te maken.
Toen de container aankwam lag het meeste al klaar.
Één voor één zijn we de Gers gaan opzetten in de super-de-luxe loods in BaarleNassau, om de laatste knoopjes, touwtjes, raampjes, dat soort werk er aan te doen.
Per Ger zat er achteraf toch ruim een week werk aan, vooral werk wat absoluut niet in Mongolalia gedaan had kunnen worden.
Scharnieren, sluitingen, Lexan raampjes, goeie ringen-met-splitpennen door de deur, raampjes in de deur, slabbetje.
En natuurlijk ons onovertroffen schotse canvas naaien.
Allemaal materialen die ze daar/hier dus niet hebben, en waar ter plekke ook geen goed alternatief voor is.

Dit jaar hebben we een selectie van al dat spul vooruit naar Mongolalia gestuurd, in een vage hoop dat we nu niet zo veel werk meer hebben achteraf in NL.
Hopelijk eigenlijk niks, ready-to-pitch zouden ze uit de container moeten komen...
We gaan het zien.

Nu stuiter ik alweer vijf dagen door de ijle lucht hier, en tijd voor deze F-i-M.
De dagen gaan voorbij met vergaderen, rijden, afspraken maken en verzetten, en wachten tot een verzette afspraak op komt dagen. We (Sukh en ik) zijn alweer zoals vanouds met de zwarte Mercedes onderweg om diverse Ger-bouwers prijs-opgaves te laten maken voor wat we willen.
En Cafe Amsterdam begint vorm te krijgen, door bijeenkomsten en papieren gedoe met geld, vergunningen, Buitenlandse Inversteerders-regelingen en zo.
En Miss B...
Gisteren was weer zo'n dag, bier inslaan, en hart luchten.
Heeft ze een beetje meer verteld over die man van dr, die nu alweer tien jaar onder de zoden rust.
Dan wordt het laat, zo'n avond, ik zal jullie de details besparen.

Tussendoor moet Sukh iedere dag zijn broer Tulga ophalen thuis, 20 km verder, en naar het ziekenhuis brengen voor Antibiotica-injecties, daar issie dan twee-drie uur mee zoet, of soms nog meer.
Broer heeft iets aan zijn alvleesklier of zo, is niet te vertalen.
Lijkt een beetje op Lyme, als je het mij vraagt.
En dan moet ik weer naar de pliesie, om mijn Mongoolse rijbewijs te halen, en naar de Registratie voor buitenlanders, omdat dat moet, en zo maar verder...
En dan 's avonds hier op een kruk in Cafe Nayra, lekker even internetten, helaas tergend langzaam, zo langzaam dat de post niet eens er uit wil...
Skype wil wel es werken, zoek me maar op: Froit1, zo tussen 2 en vijf 's middags NL-tijd.

Nou, wat nog meer?
Oja, HET WEER NATUURLIJK!!!

Het is de eerste keer dat ik hier rondloop terwijl het van warm naar koud gaat.
Herfst heet dat bij ons, maar hier gaat het toch ietsje anders:
Met een paar proef-winter dagen wordt de bevolking even gewaarschuwd voordat de boel door Koning Winter op slot gedaan wordt.
Tussen de waarschuwingen door is het gewoon zomer, alleen ietsje minder warm.
Is het vandaag +10, blauwe lucht, zonnetje aan het zwerk, morgen kan het zo maar -5 zijn, of erger, -10, met sneeuwjachten en vet veel ijskoude wind.
Die sneeuw blijft dan ook niet lief liggen, zoals in NL, maar valt horizontaal, tegen huizen, auto's, en je broek.
Is inmiddels keihard bevroren tot poedersneeuw, dus die rolt zo je broekspijpen naar beneden, in je schoenen.
Grappig hoe zo'n onschuldig sneeuwkorreltje feilloos het kleinste kiertje in je jas weet te vinden.
We gingen eergisteren van 's morgens + 8 onbewolkt-met-zonnetje, naar -10 's middags, met van die sneeuwjachten.
Wat moet je dan aantrekken als je voor een dag van huis gaat???
Vandaag was het heerlijk, een paar graden boven nul 's middags, maar er liggen wel overal bevroren plassen, van vorige week nog, toen het nog ordentelijk regende.
Kom je buiten met kameel-haren-trui, wintervuurplaats-das, en doorwerk-jas, weet je na twee seconden: oeps, te veel..
Maar zonet, op weg naar huis van Nayra, kwamen das en jas volledig tot hun recht!!!
In Miss B's 'appartement' is de verwarming inmiddels aan, op volle winter-sterkte, dus meteen uit die zooi, en in jogging-broek en t-shirt voor de tv/laptop.
Het kleine raampje tegen het plafond, dat buiten net boven de straat uitkomt, zit geeneens glas in, dat ligt in de kast, voor straks, als het echt winter wordt.
En de deur naar de gang blijft de hele nacht open, anders is het niet te harden zo heet.

Betreffende de volgende serie Gers, die in het voorjaar in NL opgezet zouden moeten kunnen worden:
Nu zijn we langs drie adressen geweest,
-de Moslim-meubelfabriek (ramadan? tiiste!-nou succes dan maar),
-een Ger-bouwer Ochiro, die vorig jaar voor Sukh/Didi van de straatkinderen een ger gemaakt heeft,
-en Amgalan, die vorig jaar onze deuren en wielen voor Ger-Tereg gemaakt heeft, maar nu op zichzelf is: alledrie hetzelfde verhaal: geen lariks, niets, geen splinter...
da's geen goed nieuws, ze zijn allebei op jacht gegaan, en we wachten hun prijsopgaves af, dan zien we wel hoe en wat.

Met bezwaard gemoed leg ik mijn moeie hoofd te rusten (tegen/tussen het enorme gemoed van Miss B, ze is ietwat aangekomen...)

tot tot, vier/vijf dagen

Grt Froit
Aflevering 21 - 22 - 23 - 24 - 25 - 26 - 27 - 28 - 29 - 30
Ulaan Bataar, winter 2007/8,

Froit-in-Mongolie DEEL 22:

17/10/2007

Welcome to Mongolia!!!

En zo gingen we weer aan de slag, gers maken.
We hebben de bestelling van deze winter door twee Ger-makers laten offreren, Ochiro, en Amgalan.
Ochiro heeft afgelopen jaar voor Didi, van de Lotus Children Centre, een Ger gemaakt, en die zag er heel redelijk uit.
En Amgalan is de man die vorig jaar voor Ger-Tereg werkte, en onze deuren en ramen heeft gemaakt, en die ook de Hannen en Unen heeft besteld.
Uitendelijk hebben we voor Amgalan gekozen, omdat hij goedkoper is, en al ervaring heeft met mijn afwijkende manier van Ger-Bouw, plus, dat hij de houtsnijwerkers 'in-the-house' heeft.
Daardoor is hij ook goedkoper, Ochiro moet dat uitbesteden.
Wel wil ik met Ochiro nog verder, want hij maakt een goede indruk, ook omdat hij afgelopen zomer in drie maanden 300 ger voor de stad UB gemaakt heeft, die verdeeld zijn geworden onder de behoeftigden.
Niets speciaals, gewone mongoolse gerretjes, maar toch een hoop werk/mensen/hout/vilt/geld.
Dan moet hij wel over goed organisatie-talent beschikken.
300 ger in drie maanden, dat is drie per dag!!!
24.000 unen... 48.000 muur-latjes, met 440.000 gaatjes en knoopjes.
Kijk, dat is organiseren.
Dan doen wij het nog rustig aan.
Ik wil met Ochiro iets doen met licht-verbeterde standaard ger, maar of die naar NL gaan, of in UB blijven, dat is nog niet duidelijk.
Ook in het kader van:

Vanmorgen op het nieuws:

In de eerste maand van de 'winter' zijn er al 14 mensen doodgevroren in UB.
Gewoon een nieuwsberichtje.
En dan allerlei straat-intervieuws wat 'men' er van vind.
Schande, moord, eigenschuld, alcohol, gespleten families, regering, doe er wat aan!!!!
Maar dit is sinds 1990 een 'kapitalistisch' land, dus aan de onderkant van de samenleving gaat er wel eens (heel vaak) wat fout.
De komende winter is voor duizend m/v (onnodig) de laatste.
En als dit nou een gewoon derde-wereld-land was, dan kon je onder een palmboom op betere tijden gaan liggen wachten, maar helaas zijn die hier van plastic (die palmbomen, echt waar, plastic palmbomen op de 'boulevards' van UB), en warm eronder is het al helemaal niet. (alle bloemen in de bekende 'flower shop' zijn kunst-bloemen).
Dit is het enige derde-wereld-land waar het tot 45 graden vriest....
En er zijn dus om de één of andere reden niet genoeg slaapplaatsen.
En dan vries je dood.
Terwijl ik, en wij in het algemeen, Ger-exporteurs, tenten per container het land uit transporteren.
Is toch raar, dacht ik.
Het zal financieel wel allemaal kloppen, en wettelijk, en die buiten-slapers valt vast wat/een heleboel te verwijten, maar toch.
Toen kreeg ik een ingeving, een idee:
Als 'wij'-ger exporteurs nou eens iets terug deden, in de vorm waar we goed in zijn, het maken/bestellen van Gers.
Gewoon een extra gerretje erbij laten maken, en die schenken aan de nood-durftigen, voor de winter. `
Maar wie gaat die dan verdelen, en waar gaan we die opzetten???
De stad UB heeft de afgelopen zomer 300 ger laten maken, en verdeeld onder de ergste gevallen (of diegenen daarvan die het best waren in voordringen) en op een stukkie grond laten opzetten.
Sukh en ik, we zijn wezen kijken, 30 km buiten het centrum, nou, daar gaat dus geen weldenkend alcoholist wonen; geen winkel, geen OV, geen brandhout of kolen te koop, he-le-maal niks daarzo.
Een zak kolen, vorig jaar nog 800 tukken, kost dit jaar 1600, inflatie, gestegen benzine-kosten....
Is wel begrijpelijk trouwens, vanuit de stad gezien, die woonwijk daar buiten, want wie wil er nou een woonwijk met driehonderd bewezen losers naast zich?
En trouwens, dichterbij het centrum staat het al helemaal tjoktjokvol.
Er staan daar buiten de stad driehonderd piekfijne low-budget-ger aan gort te waaien, komende winter.
Gratis ophalen, voor een fles sterke drank en benzine-kosten (nu 80 eurocent/liter)...
Maar goed, daar gaat het niet om.
Het gaat om de geste, het afkopen van je goeie gevoel.
Belasting, geld, is niet zo'n goed idee, dat verdwijnt te makkelijk in vestzak-broekzak, maar met een complete ger gaat dat niet zo één-twee-drie.
We gaan er mee door, ik ga de bureaucratie hier bestormen, tot er iets gelukt is.
Want het is natuurlijk van de gekke dat er in dit land van gers mensen doodvriezen, omdat er geen gers zouden zijn, terwijl er misschien wel meer dan duizend per jaar ge-exporteerd worden, voor het levensgeluk van rijke westerlingen...
Ergens diep in mij is er toch nog iets als een hart dat soms van zich doet spreken...

Inmiddels zijn we ook bij de vilt-fabriek geweest, die voor ons een partij puur schapenwollen vilten gaan maken, 215 brokken van 1.80 (gedeeltelijk 1.90), bij 5 meter lang.
Die fabriek zit 20 km van het centrum, in het westelijke industriegebied.
Was eerst een leer looierij, maar daar zit geen geld meer in.
Nu dus vilt.
Een 'hachaa', een houten schutting zoals overal, en daarin een bouwvallig stenen gebouw, met onduidelijke in-en uitgangen.
De gehele hachaa ligt vol losse wol, die ligt te drogen.
Dat ziet er niet uit, een heel erf met losse wol, met daarop de hond, de auto, de mensen lopen er gewoon over heen, en de wind doet er ook wat mee.
Maar, maakt niet uit, ze weten wat ze doen.
Dan gaan we naar binnen, en stappen 200 jaar terug in de geschiedenis van de industriële revolutie...
Binnen, in het schemerduister, (van de twaalf TL-buizen doen er maar twee het echt) blijkt zowaar een machine te staan, en wat voor één!!
Een vol-automatische kaarde-machine, die de plukken wol uit elkaar trekt, en na over tien verschillende rollen te zijn gegaan, aan de andere kant als een dunne fluffige vlies op een grote rond-draaiende lopende band komt, ongeveer 5 meter omtrek.
Gaande het proces wordt die vlies dikker, en als-tie een centimeter of twee is zetten ze de boel stil.
Dan gaat de schaar er in, en voorzichtig lichten ze met z'n tweeën die vlies er af.
Naast de kaardemachine staat een lage krakkemikkige tafel, 5 mtr bij 2, waarop een grote natte lap canvas ligt die over de randen hangt.
Daar vleien ze de vlies op, en dan komt jochie 3 met een steekwagentje (jawel, investering!!) met zakken losse wol binnen.
Die heeft ie net buiten bij elkaar geharkt (alweer, investering!!).
Met z'n drieën beginnen ze dan losse wol te sneeuwen, werkend van één kant af.
D'r is een wat oudere vrouw bij, die beslist of het dik genoeg is.
En zo werken ze naar de andere kant.
En weer terug, en controleren.
Dan komt het vat water erbij, en met een geperforeerde, onthoofde olie-jerrycan sprenkelt ze met wijde bogen water op het pakket.
Vanaf één uiteinde wordt het overhangende canvas omgeklapt, en zo rond, totdat de hele mikmak netjes in een bedje van canvas ligt.
Van onder de tafel komt een vierkante stok, en om die stok wordt dit pakketje opgerold, tot aan de andere kant van de tafel.
Daar komt er nog een los stuk canvas omheen, en met een touw en een mysterieuze knoop wordt het pakket dichtgebonden.
Dan blijkt er nóg een machine te staan, een soort wijn-vat op een horizontale as, met een klep aan de voorkant.
Met vereende krachten wordt de rol proto-vilt (minstens 40 kilo) in het vat gekiepert, en dan gaat er een soort klep-achtig hek voor, dat dichtgeschroefd word.
En dan haalt 'moeders' achteloos een verborgen schakelaar over, en gaan ze.. koffiedrinken??
Holdedebolder klapperdeklap, rolt de rol vilt in de draaiende trommel.
Vlak naast de hek-klep zit nog een soort 'horde' in de trommel, die ervoor zorgt dat de rol vilt vooral een rotsmak maakt als ie daar overheen gaat.
Ik vraag 'hoe lang, hoe vaak?', en krijg geen antwoord.
Even opletten: 30 omw/minuut, dat weet ik weer wel.
Ik weet ook dat ze vier keer gaan draaien voor ons, twee keer links, en twee keer rechtsom.
Bij nadere beschouwing blijken er drie rollen in te zitten, die dus al in een verder stadium van vilten zijn.
Holderdebolder, bonkebonk, de steunen die de as van de trommel dragen zijn al ettelijke keren vastgelast, en verstevigd, zo te zien aan alle stukken steigerpijp, betonijzer, en radiateurkappen die er tegenaan geknutseld zijn.
Over de Mongoolse definitie van 'lagerspeling' zullen we het een andere keer hebben.

Buiten staat een stelling, van 2,5 meter hoog, een soort rek, waaraan lappen vilt hangen te drogen, éénmaal dubbel gevouwen.
Drie bonkige Mongolen sleuren een karretje naar buiten, met daarop een stapel druipende rollen vilt.
Twee klimmen als berg-geiten op de stellage, trappetje nooit-van-gehoord, de derde begint die rollen uit te rollen tot er een uit-einde in zicht is.
Plop, op de grond, stof en hondestront.
De twee op de stellage strekken hun armen zo ver mogelijk naar beneden, en kunnen dan net het aangereikte puntje vastpakken.
Dan sjorren ze die lap (40 kilo) naar boven, en over één van de dwarsliggers weer naar beneden, tot 'ie netjes dubbel hangt te druipen.
Inmiddels is de beneden-Mongool bezig de volgende uit te rollen, en zo maar door.
De stelling kan dus ook niet hoger, dan kunnen die twee er van boven niet meer bij.
5 meter is de maximale lengte, de breedte van de stelling is twee meter, waag het niet om grotere lappen te bestellen....
Om vilt te bestellen bij die lui moet je wel de helft aanbetalen, dus in ons geval 5 miljoen tugrikken...

Over het weer kunnen we kort zijn vandaag:
Koud, winderig, droog.

En zo gaat het steeds maar weer door, toch, tegen alle logica in, in Mongolalia.

aan het tafeltje naast me zitten vier jonge Mongolen:
ééntje met hoofddoek (echt, zo ééntje waar in NL een hoop over te doen is),
ééntje met rasta-muts, capuchon-sweater, en ziekefonds-bril,
ééntje vol piercings en heftige tattoo's en zwart-gelakte nagels,
ééntje met keurig mantelpakje en spitse jaren-50-bril...
Leuk toch?
Dat geeft een mens weer hoop!

Ik gaat um versturen, sorry als het deze keer wat inspiratieloos overkomt, maar ik heb het gewoon even niet, te veel stress, te veel geld, en gedoe met Miss B.
Wat???
Met en tussen ons alles OK hoor, dat is het niet.
Het is weer raak in 'de Familie B', maar daarover de volgende keer weer meer!!!
Eerst alles dubbel checken, en nog wat ontwikkelingen afwachten, voordat de soap-B weer verder gaat.

Nou groet dan maar, van snor-oom, zoals mijn nieuwste naam is.

Froit, UB, 17/10/2007
Aflevering 21 - 22 - 23 - 24 - 25 - 26 - 27 - 28 - 29 - 30
Ulaan Bataar, winter 2007/8,

Froit-in-Mongolie DEEL 23:

21/10/2007

Welcome to Mongolia!!!
De hele zondag getiept, dus geniet er maar van:

Deel 23

Ger voor Didi/Lotus Children Centre.

Dr is hier een hoop te doen met straatkinderen, die heb je natuurlijk zoals in iedere grote wereldstad.
Lastig hier is dat ze 's winters doodvriezen.
In de jaren 90 kwamen de eerste foto's naar het rijke westen, en sindsdien zijn er een hoop portemonnaies die opengaan als het Mongolie-straat-kinderen betreft.
Één van de opvallendste initiatieven is dat van een Australische Yoga-lerares, Didi, die inmiddels tot 130 kids heeft, die ze helmaal vegetarisch opvoedt, met jeugd-yoga in de morgen, en kleurige mutsjes en zo.
Haar idee dat vegetariërs minder agressief zijn zou best wel eens kunnen kloppen/bewezen worden.
Heel lief, helaas nog steeds hard nodig.
De stad heeft het inmiddels iets breder, er wordt hard gewerkt aan een lokale oplossing/sociaal vangnet/kinderopvang, maar dat duurt even, en intussen zijn er nog steeds nieuwe schrijnende gevallen.
Didi heeft met haar formule, vegetarisch, democratisch, non-religieus, iets, dat over de hele wereld sympathie opwekt.
Al die 130 kids wonen in kleine leeftijds-groepjes, tot 8/9 maximaal, met een iets oudere 'moeder', verspreid over huisjes en Gers in twee grote hachaa's in Yarmak, de voorstad bij het vliegveld.
De jongste is steeds een paar maanden, tegen de tijd dat ze 15/16 zijn moeten ze het zelf maar uitzoeken.
Al die kids gaan ook naar de Lotus Children School, een soort van Montessori/Vrije-school-op-z'n-Mongools.
Dr komen nog steeds kinderen bij, dus steeds weer moet ze uitbreiden, en koopt ze buur-hachaa's erbij, om ze te huisvesten.
Helaas is door haar succes de prijs van de haar-belendende hachaa's inmiddels aan het stijgen.
KAPITALISM RULES!!!!
Maar zo als dat gelukkig gaat, hoe groter de problemen, hoe groter de sympathie.
Er is in NL een heer, die het zich zo aantrekt dat 'ie ieder jaar een nieuwe Ger sponsort voor haar kindertjes.
Sukhe en Tulga zorgen er dan voor dat er een behoorlijke Ger wordt gemaakt, een beetje NMH-kennis en filosofie herken ik d'r wel in.
Gisteren was er weer eentje klaar om opgezette worden.
Of ik mee wilde doen?
Yep, ja, tieme, graag, gers opzetten in Mongolië, dat kan alleen maar interessant worden!
's Morgens vroeg naar de markt, om vloer, banden, touwen, canvas, hoes, binnendoek, kachel/pijp enzovoort te kopen, alles behalve frame en vilt, dat was al klaar.
Vilt was zelfs al gebracht naar de Hachaa.
Om 9 uur rijdt Sukh onze Maffia-mobiel voor, en scheuren we naar de markt.
Buiten prijzen vragen, dan toch maar naar binnen, daar is meer keus.
Bij de Ger-hoek overal prijzen vragen, en veel verwarring over de maat: wil je nou een grote-vijf, of een kleine-zes?
Hoes, hoe breed is de deur dan?? en wat voor dakstok-lengte (=diameter).
En synthetisch, of puur katoen?
Pakqoui!!
En zo maar door.
Uiteindelijk vinden we zo'n beetje alles wat we nodig denken te hebben.
Grappig is dat ik de jongens (Sukhe en Tulga) steeds weer moet vertellen hoeveel touw ze nodig hebben, hoe breed iets is, wat ze nog vergeten zijn.
D'r gaat 's winters meestal een schort onderlangs de Ger, een soort tocht-lap, omdat het vilt zelden of nooit helemaal tot de grond komt rondom.
Daarom is er de Hyavch, dat schort.
Dat wordt achteraf rondom de ger gezet, en vastgeknoopt aan de onderste Buss.
Twee delen, 40 cm breed, samen 19 meter lang.
Volgens de jongens alleen te verkrijgen in Canvas, tot ik ze er op wijs, dat ze daar, bij dat stalletje, ook gevilte Hyavch's hebben.
En niet eens zo duur, bovendien, 'Holland' betaald, en wil goed spul.
In de kachelhoek kopen we een noviteit, de traditionele vierkante 3mm dikke vierkante kachel, maar nu met een dubbele wand, waar je dan zand in kan doen.
Slimslim, lijkt een beetje op stenen in de kachel, maar toch minder breekbaar, en mobiel.
Weer naar buiten, omdat daar het canvas toch goedkoper was.
Canvas in de auto, bellen of het frame inderdaad klaar is??
Ja, maar de lak wil niet drogen.
Hebben ze, in navolging van NMH, blanke lak besteld, zodat er geen foutjes kunnen worden verborgen.
Heeft die bouwer een iets ander lak gebruikt dan de traditionele oranje.
En bovendien is zijn bestel-auto in gebruik, we moeten zelf maar transport regelen.

De vloer zou ook klaar zijn, maar was er dus niet, op de markt.
Die jongens wel, bij die stapel vloeren, maar deze vloer hadden ze niet op de eerste rit meegenomen naar de markt.
Wachten wachten, en geen koffie daar...
Sukh gaat weer es praten, en er blijkt een mooie kombi mogelijk:
De vloeren-werkplaats blijkt vlakbij Didi (is toch 16 km) te zijn, dus ze kunnen die vloer beter direkt daar dumpen.
En of ze dan niet meteen op de heenweg die Ger kunnen oppikken, is toch vlakbij de markt.
Deal!
Zo gaan we, naar de Ger-bouwer.
De lak is inderdaad nog niet droog, en er is nog veel meer aan te merken op het werk.
Barsten, knoesten, slechte passing van dakstokken in het wiel, enzovoort.
Als compromis gaat de bouwer mee opzetten, kan hij meteen zien waarom we klagen.
Ger ligt op de vloeren-boys wagen, kunnen we niet weg omdat er net een vrachtwagen Gers uit de 'countryside' is aangekomen, die voor onze neus, en uitrit, is gaan uitladen.
20 gers, dat duurt een uur.
Uiteindelijk ruimen zij een pad, wij duwen bestel-autootje aan, en daar gaat-ie.
Tulga rijdt met de Ger naar Didi, laait hem af, en gaat de vloer opladen en weer afladen, Sukh, bouwer Ochiro, en ik rijden langs Nayra, om koffie voor de rest van de dag in te slaan. (en we moeten nog wat inhalen qua koffie).
Op weg naar Didi stoppen we op de zand-markt, dat is een parking vol vrachtwagens met zand, in alle maten.
Even drie kuubjes laten brengen, dan ligt de vloer mooi strak.
Een zwerm uit de kluiten gewassen vrachtwagenchauffeurs perst zich door de openstaande ramen naar binnen, en schreeuwen allemaal door elkaar, meestal dezelfde prijs.
Sukh kiest voor degene die het verst naar binnen steekt, waarschijnlijk dus de eerste.
Binnen tien minuten zijn we weer op weg, wij voorop, vrachtwagen er achter.
Bij de Hachaa aangekomen zijn ze al bezig de vloer uit te laden, Ger ligt er al, op een hoop, tjeemig, plannen die werken in Mongolië, dat zie je niet vaak.
Na veel geharrewar over de plek, kiept de vrachtwagen 3 kuub zand, en vertrekt.
Vreemd, in het gewoonlijk zo vreedzame Lotus, die grote grommende Zyl, en daarachter die bestelwagen.
Veelsteveel geweld voor al die lieve kindertjes.
Die trouwens onverstoorbaar door springen op de trampoline.
Goeie chauffeurs trouwens ook, op de centimeter tussen de Gers door, achteruit, keren, en op een dubbeltje gestort die berg.
En wat gebeurt er als je een berg zand stort in een kindertehuis?
(het is prachtig weer, trui uit, t-shirt met korte mouwen)
Juist, schepjes en emmertjes!
Met vereende krachten scheppen grote en kleine mensen die berg tot een acceptabel platform, en aanstampen, en hier nog een beetje bij, en daar nog wat weg.
De mooiste is een huis-moeder van 15/16, met volle Barbie-make-up, op roze teenslippers, met gestreepte badstoffen sokken, in een roze trainingsbroek.
Dat ze een beetje (ahum) overgewicht is, komt mooi uit bij het aanstampen.
De vloer uit 9 delen ligt in een kwartier, de hannen staan overeind, ik sta te haasten met mes, om allerlei stukken touw en band op maat te snijden.
Grappig is dat de oudere Mongolen, die meewerken, meteen mijn door Sukh verklaarde authoriteit op het gebied van knoopjes, touwtje enzo aanvaarden.
Dr is een man bij, van over de zestig, die goedkeurend knik als ik laat zien hoe volgens mij de Hannen aan elkaar geknoopt dienen te worden.
Met Ochiro, de bouwer, doe ik het bekende wedstrijdje 'wie legt de beste paalsteek'.
Als de laatste unen er in gaan blijkt er ééntje te weinig.
Ochiro kijkt ongeloofwaardig, maar dit is nou juist waar we hem voor meegenomen hebben.
Dan gaat het binnendoek er op, en wat blijkt?
Fout, veel te klein, na bestudering toch voor een kleine-vijf.
Ok, morgen omruilen is het idee.
We moeten door.
Vilt er op, eerst de muren (Toorga), dan de dakken (Deevr).
Ik sputter wat tegen, want ergens in mijn achterhoofd was er een technische reden om het zo te doen.
Maar nee, zij weten beter, en ik luister braaf.
Dan de tweede laag vilt er op, en wat blijkt?
Nergens een plek om touwen van muren aan te knopen, de eerste laag muren is inmiddels afgedekt door de eerste laag Deevr.
Haha, die ouwe rare snor uit NL, toch gelijk.
Ze doen maar wat, hiero.
We moeten verder, de zon zakt.
Canvas er op, twee helften, voor en achter.
Past zowaar, dit nieuwe-stijl canvas met muren er aan genaaid.
Beetje kort aan de grond, maar daar hebben we de Hyavch voor gekocht.
Hoes er op, inmiddels zit ik op het dak, blijkt ook de hoes verkeerd, waarschijnlijk van een kleine-zes.
Tijd om de standaard-maten weer es in te voeren in hel Mongolie.
Zo goed en kwaad als het gaat knoop ik de boel boven aan elkaar, Urgh er op, kachel met zand vullen, en klaar.
Op de klok half zes.

Toen Sukh gisteren tegen me zei dat we gerretje gingen bouwen, met zand en vloer, en dat alles nog gekocht moest worden, toen had ik er een hard hoofd in.
Maar zie, het kan dus echt in Mongolië, een plan bedenken en doorvoeren.
Helpt natuurlijk dat ik op de markt voorkomen heb dat ze tien dingen vergeten waren, en dat Sukh en Tulga naar lust de portemonnaie kunnen trekken, Holland betaald.



In dit gekke land van nomaden en PC-Hooft-trekkers blijf je je verbazen:
10.000 jaar is men hier rondgetrokken, naar behoefte, en uit vrije wil.
Vanaf 1600-1900 is er langzaam iets van een gelokaliseerde, vaste structuur ontstaan.
Met een hoofdstad, en lokale centra verspreid door het land, om de boel een beetje te structureren, en belasting te heffen.
Om daarmee een staand leger, en een soort van grenscontrole te onderhouden.
Niet dat daar lokaal erg veel behoefte aan was, maar toch vooral uit praktische overweging, om weerstand te bieden aan de buur-landen, die al veel langer een 'hoofdstad', en een nationale structuur hadden.
Vergis je niet: het hele concept van 'Nationale staten' is door 'Europa' vanaf de middeleeuwen opgedrongen aan de rest van de wereld, ook al hadden de mensen daar er helemaal geen behoefte aan.
Tot dan toe was het vruchtgebruik van een stukje aarde, een fruitboom, een schone rivier, vooral aan diegene die toen toevallig leefde, en daar was.
Voor die tijd waren er natuurlijk ook al schermutselingen over land, en over geloof, en wie de baas was, maar dat was vooral gebonden aan mensen (grote leiders, grote productie-centra), en niet aan zoiets statisch als het kernbegrip 'Staat'.
Door de invoering van dat systeem is 'het oude westen' er in geslaagd afspraken te maken met 'heersers' over de hele wereld, die toch vooral het westen verrijkt hebben.
Denk even terug aan de succesvolle uitbuiting van India, en Indonesie, Zuid-Amerika.
Zonder een lokale structuur, die leek op de onze, was het nooit gelukt om zoveel productie-middelen in te zetten voor de consumptie-behoefte in Europa.
Neven-effect van dit gedoe is ook dat sommige landen rijk, en andere arm werden, vooral relatief gezien dan.
Met als gevolg dat er grenzen, en Paspoorten nodig waren, om te voorkomen dat het daar-geproduceerde hier weer opgevreten werd door degenen die het daar geproduceerd hadden.
Verdonk, je bent slechts een speelbal in een heel oud spelletje.
Een gemeen spelletje, wat mij betreft.

In 1996, op mijn eerste trip deze kant op, was dat gedoe met lands-grenzen en Nationaal-staten ook één van de kern-begrippen achter onze motivering om hier heen te gaan:
Een land zonder grenzen, met nobele nomaden die steeds verder trekken, en de grond onaangetast achter laten voor de volgende passant...
Duizenden jaren hebben die lui hier dat systeem volgehouden, terwijl de rest van de wereld druk was hekken te bouwen, en grenzen, en hoofdsteden.
Kwam natuurlijk ook omdat niemand hier in deze godvergeten uithoek wou wonen, omdat hier behalve gras en stof niet veel te halen valt.
2000 jaar geleden zijn de Chinezen begonnen met die grote muur van ze, en daarmee is de vrijheid aan de zuidkant beperkt geraakt.
Pas sinds 1850 of zo is ook de noord-grens van de vrijheid bepaald, door het toenmalige Tsaristisch Rusland (geïnspireerd door het Nationalistisch denken in Europa.
Sindsdien had het laatste brok vrije wereld in Azië een duidelijke omvang.
En daarbinnen ging men gewoon zijn gang, plek zat.
In 1996 gingen wij, onderdrukte, bedreigde Ruigoorders, op zoek naar die vrijheid.
Dat er inmiddels wel een hoofdstad is ontstaan, is/was toch vooral dankzij de plan-economie, die hier het echte vrije leven naadloos had overgenomen, ergens in de jaren-20.
(sinds Ghengis' tijd, 1200 nChr, is de 'regering' tot 1609 steeds weer verplaatst, als de grond daar om vroeg, misschien wel honderd keer.)

Nu, 2007, ben ik hier weer, om tenten te maken, en nu ook om een Nederlands-achtig koffie-huis te openen.
In een PAND, investeren in onroerend goed dus, met winstoogmerk.
WAT??? waar is de nobele Froit, die al zijn bezit op wielen heeft?
Die alleen maar met 'het geluk van de mensen' bezig was?
Die zonder een spoor na te laten (op de fysieke wereld dan) als as hoopt te wordt verstrooid??

Dat zit ongeveer zo:
In 2002 is er een wet ingevoerd, die prive-bezit van land voor Mongolen mogelijk maakt.
Hoogstnoodzakelijk volgens het IMF, want investeren in land is de basis van iedere economische ontwikkeling.
(de mogelijkheid om onroerend goed te belenen maakt geld vrij om mee te ondernemen)
Toendertijd was ik ook hier, en ik vroeg me toen af wat er zou gebeuren, gewoon, uit interesse.
De details, daar had ik geen weet van, net zo min als de meeste Mongolen.
Voor hun was het allemaal nieuw, en voor mij onverstaanbaar,
Nu ik hier alweer voor de zoveelste keer ben, wordt het iets duidelijker, ook door mijn kennis van ene Miss B.
Er is eigenlijk het zelfde aan de gang als toenertijd in Amerika, toen de blanke bewoners (beter organisatie, betere wapens, meer geld) het onontgonnen land van voormalig Turtle-Island/de USA verdeelden onder de nieuwe inwoners.
Eerst is er allen maar een enorme lap grond, zonder duidelijke verdeling of eigendom, en twee eeuwen later worden er fortuinen verdiend (of verloren) met datzelfde stuk grond.
Het laatste stukje kennen we in NL heel goed, het heet winst, speculatie, waarde-stijging, mazzel.
Dat is gebaseerd op een niet-te-stoppen vraag naar 'een plek onder de zon', die bij het stijgen der bevolkings-aantallen alsmaar schaarser zal blijven worden.
(de voortdurende immigratie in NL zal de waarde van NL als geheel alleen maar doen stijgen, Verdonk, luister je mee?)
Wie wil er nou niet meer?
Kinderen, aardappelen, uitzicht?
Maar er is steeds minder, pp, dus de waarde stijgt.
In Amerika is feitelijk het Europese concept van privé-landbezit doodleuk uitgerold over een nieuw terrein, maar om het te begrijpen, moeten we toch in Europa zijn.

Hoe is dat dan eigenlijk begonnen, dat landbezit?
In Europa is het al zo lang geleden, dat het bijna niet meer na te gaan is, hoe het in de USA gegaan is heeft (voor mij dan) tot heel veel verdriet, en bloedvergieten geleid.
Daar ging het ook nog om twee total verschillende culturen, waar de ene bijna totaal uitgeroeid is geworden.
Hoe het in Canada ging/gaat, daar heb ik helaas geen zicht op, evenmin als in Australie.
Hier in Mongolalia bestaat er de unieke situatie dat land-bezit wordt ingevoerd terwijl je toe kan kijken, door en voor een bevolking zelf.
Te eerste is er behoefte aan een Kadaster, een overheidsinstelling die vaststelt wie wat en waar bezit.
Daarvoor heb je gedetailleerde kaarten nodig, die dank zij Google-Earth tegenwoordig in no time te maken zijn.
Daarvoor heb je dan ook een identiteits-registratie nodig, om vast te stellen wie wie is..
En een overheids-apparaat die geschillen kan oplossen.
Dit allemaal is in Mongolalia in twee jaar uit de grond gestampt.
Wie ergens zit, en vier paaltjes in moeder-aarde mept, en die weet te verdedigen tegen anderen die hetzelfde idee hadden, die wordt uiteindelijk de eigenaar, met alle positieve ontwikkelingen van dien.
Voor de verdediging staan allerlei (zie boven) wettelijke middelen ter beschikking, plus enkele onwettige.
Iedereen wil natuurlijk het beste plekje, maar daar is er per definitie niet genoeg van.
Dus bepaald een grote macht (de regering in dit geval, want die heef de meeste wapens) waar het allerbeste plekje is, (Sukhbataar Talbei, het plein in de stad).
Dit is het allerwaardevolste stukje grond, eigenlijk alleen maar door die keuze.
En vandaar uit zakt de waarde langzaam tot nul, hoe verder weg je gaat.
Lokaal zijn er wel weer kleine oprispingen, door geologische gesteldheid, (mooi uitzicht, vers water), of reeds aanwezige investeringen (supermarkten, tempels, wegen), maar in het algemeen is het centrum het waardevolst.
Waarom? Omdat toch uiteindelijk iedereen lui is, en zo dicht mogelijk bij 'alles' wil zitten.
Heel simpel eigenlijk, toch.
Uitendelijk, maar dat kan jaaaaren duren, krijgt ieder stukje 'plek onder de zon' een duidelijke waarde.
Maar land wat zonder 'eigenaar' is, zoals tot voor kort heel Mongolalia, is niet te verkopen, dus heeft ook geen prijs.
Om te beginnen moet er eerst een 'eerste eigenaar' zijn, die dan verder gaat.
Wie er op dat moment zit/woont/een werkplaats heeft, heeft duidelijk de oudste rechten, maar wat is nou eigenlijk de waarde?
Niks? gratis, gewoon legaliseren, vastleggen, en klaar?
Dat zou binnen de kortste keren een soort burgeroorlog worden, waar de sterksten de beste plekjes inpikken.
(Gebeurt hier ook wel, dat heet maffia cq overheid, cq bank.)
Maar daar wil het IMF niet aan, dus heeft men een 'eerlijk' systeem opgezet, dat de initiële waarde bepaald.

In Mongolalia hebben ze voor de snelheid-van-invoering een aantal grenzen gesteld, die onderhandelingen makkelijker maken.
Zo heb je in UB 'centrum', eerste ring, tweede ring, enzoverder.
je hebt ook secundaire steden, dorpjes, en daar gelden ook weer dat soort regels, maar een verdieping goedkoper.
Alle 'zitterds' die daar een plek, een appartement, of een 'hachaa' hadden in 2002, krijgen de kans om 'eerste eigenaar/be-zitter' te worden, voor een door de overheid bepaalde prijs.
(Ze hebben geloof ik het totale BNP over tien jaar opgeteld, en gedeeld door het antal vierkante kilometers, of zoiets)
('Hachaa': een min of meer rechthoekig af-ge-schuttingd stuk Mongolalia, meestal 200-400 m2)
Soms bebouwd, soms kaal.
Net Monopoly, maar dan in het echt.
De bebouwing er op is meestal al eigendom, uit eigen zak betaald, van de 'be-zitterd', dus die hoeft niet meegenomen te worden in de waarde-bepaling.
Voor appartementen en andere stenen gebouwen die voorheen van de staat waren, worden bedrijven opgericht/cq staatsbedrijven omgeknutseld, die het eigendom krijgen, en daar dan mee verder maar moeten uitzoeken hoe ze die panden in stand gaan houden, door verhuur, verkoop, of lease/pacht.
Het nieuw-opgerichte Kadaster (heet ook zo hier, lang leve Napoleon!!) legt nauwkeurig alle schuttingen vast (lang leve Google-Earth), en daarmee is de basis gelegd.
En dan wordt er een brief gestuurd, aan alle 135-duizend zitterds, waarop hun plek-onder-de-zon is beschreven, en waarbij ze het aanbod krijgen om BE-ZITTER te worden, voor een door de staat vastgelegde prijs.
Daarvoor moeten ze dan wel identificeren, en registreren als 'zitterds' op die plek, uiteraard.
En ze moeten ophoesten, de vastgestelde prijs, binnen een jaar na dato.
De zitterds die in de eerste lichting van 2002 zijn meegegaan hebben zo voor 500-1000 dollar hun plekkie in eigendom gekregen.
En zijn inmiddels allemaal lekker aan het speculeren, in grond, en stenen, bouwsels, toerist-camps, wat dan ook.
De banken lachen zich rot, en lenen tot de bodem van de kist in zicht is.
(dr gaan er ieder jaar twee onderuit, door grootheidswaanzin, wanbeleid, stommiteiten)
Onroerend goed is het beste onderpand, altijd.
Bij de eerste uitgave van 2002 bleken er nog een hoop inwoners te zijn die het niet snapten, en nergens 'officieel' zaten, dus heeft de almachtige regering in 2005 een tweede ronde gedaan, waarbij alle inwoners van Mongolalia nog es een stuk grond mochten uitkiezen, en daarmee zitterd/bezitter worden.
Helaas voor die tweede-kansers liggen de beschikbare stukken ietwat verder van de stad, maar toch...

Enter Miss B, en haar restaurantje onderaan de heuvel waar het Gandan-klooster op staat.
(tjeezus wat een lange inleiding...)
Momenteel is het 'verhuurd' aan een kennis, die het restaurant uitbuit, maar dat doet even niet ter zake.
In 1999 is ze daar neergestreken, en heeft het gebouwtje gekocht, met eigen spaargeld, van degene die het gebouwd had.
Zonder papieren, eigenlijk op een leiding-strook waar alleen Hachaa's met Gers op mochten staan, vanwege eventueel onderhoud aan die leidingen (warm water, riool, stadsverwarming).
Daarom ging dat stukkie niet mee in de grond-uitgifte, eerste lichting van 2002, maar werd tijdelijk in een soort huur gegeven.
Met de verplichting om in 2006 leeg op te leveren...
Aiai, daar was ze vorig jaar behoorlijk over in de zeik, begrijpelijk.
Heb je wat, en zo heb je weer niks.
Maar de vindingrijkheid van Mongolen is vermaard, de getroffenen hebben snel een stichting opgericht, en die heeft het bij de stad voor elkaar gekregen dat de hele leiding-zooi verlegd wordt, zodat zij zelf niet hoeven te verkassen.
Telt ook mee, dat sommigen van die eigenaars legale papieren voor hun plekkie hadden gekocht, van de stad, cq de burgemeester, ipv van het officiele land-registratie-bureau.
En die burgemeester heeft zich aan zijn verantwoordelijkheid gehouden, en de boel geregeld.
Regering, stads-overheid, maffia, het maakt niet uit hier.
Met als gevolg dat ook miss B een brief kreeg van het Land-bureau, of ze eigenaar wilde worden, voor een stel-prijs van 800 dollar. Binnen een jaar te betalen, anders gaat het plekje in openbare veiling.
Miss B is toen spoorslags naar HongKong vertrokken om die 8000 bij elkaar te verdienen.
Helaas is haar HongKong-baas twee maanden geleden met de complete bedrijfs-kas naar het casino in Macau gegaan, en inderdaad, platzak weer thuisgekomen....
Weg job, weg spaarplan, weg Hachaa, weg restaurant, weg toekomst...
Binnenkort (1 dec) is dat jaar voorbij, en inmiddels wordt er tot het driedubbele geboden, zo gaat dat.

Haar dingetje (80 m2) is 1 van 4, die naast elkaar op één van de interessantste plaatsen daar onderaan die heuvel liggen.
Recht er tegen over is de reusachtige afgebrande supermarkt 'Bombogur', die volgend jaar weer opengaat, aan de straat er tussen ligt één van de grotere busstops, en ze heeft vrij uitzicht naar het oosten.
Waterleiding, riool en electriciteit zijn voor weinig te regelen.
En volgens de stads-definitie hoort het nog net tot 'centrum, zone1'.
Kijk, daar moet je zitten als je wat wilt verdienen.
Op dat rijtje is dus al heel wat aan investeringen gaande, restaurants, pensions, kappers, intenet-cafees, enzovoort.
Maar die 8000 moet ze wel voor 1 december betalen, anders gaat het spel aan haar voorbij...
Één van de buurmannen is al naarstig mensen aan het uitkopen, gebruikmakend van hun onwetendheid en geld-gebrek heeft hij al een aantal pandjes in bezit.
Hij droomt natuurlijk van een eigen hyper-supermarkt, met hotel en sauna, of zoiets.
Van Miss B's rijtje heeft hij de buitenste twee al over genomen, en laatst was hij langs om voor 'een mooie prijs' ook Miss B's huisje, en het daarnaast gelegen internet-cafe over te nemen. 8000, plus de prijs van de bouw-materialen in hun schamele optrekjes.
Maar Internet-cafe en Miss B weten inmiddels te veel, en willen niet...
Na lang beraad heeft ze gevraagd of ik het wil voorschieten, die missende 5000 (3000 heeft ze al vanuit HongKong betaald) dollar. Ik wil haar graag helpen, met de eerste treden op weg naar een pensioen.
Eigenlijk wil ze nooit helemaal geen geld van me aannemen, ze is als de dood voor het stigma 'prostitutie', maar nu zien we geen uitweg.
Geld lenen wil il ik best, maar wel tegen een onderpand.
Liefde is mooi, samenwonen is leuk, maar geld is ook gewoon geld.
Komt die tweede-kans uitgifte van 2005 weer om de hoek, blijkt ze ook nog recht te hebben op een eigen graspol 20 km in de bushbush.
Met papieren en alles.
Mag ze zelf ergens paaltjes in de grond meppen, hatsikidee, wie wil dat nou niet?
Kijk, daar ga ik wel voor, en eigen graspol in Mongolie!
Tof toch, te weten dat je altijd, als het in NL echt fout gaat, dat je dan nog een geit kunt voeren met je eigen graspol, en dat je dan die geit weer kan melken/opeten/verkopen?
Klein probleempje is dat haar ID is verlopen, maar dat krijgen we voor 1 dec wel voor elkaar.
(zonder ID natuurlijk geen aktes, dat is duidelijk.)
Tot zover ons brilliante plan.

Maar dan blijkt plotseling die boze buurman een hele nare streek geleverd te hebben:
HIJ heeft de missende 5000 inmiddels gedeponeerd bij het Land-uitgifte-bureau!
Miss B helemaal in de lappenmand, en na een paar glazen bier (vrijdagmiddag) tekent ze ook nog een papiertje, waarop ze er mee instemt!
Boze buurman dacht even gauw van haar onwetend-heid gebruik te maken, wat weet zo'n Hoosjuur-bakster nou van onroerend goed?
Zo gaat dat hier.
Beetje bluffen, beetje bang maken, biertje of twee erin: en nu hier tekenen!!
Let wel, gedeponeerd, niet betaald.
Kan ook niet, de voorlopige akte staat nog steeds (tot 1 dec 2007) op Miss B.
Maar paniek is het wel, hiero in huize B.

Maar de boze buurman heeft buiten de waard gerekend:
Miss B is wel toevallig Politie-weduwe, en een goeie nicht is top-advokaat hier.
En ik weet wel niet zoveel van de Mongoolse wetgeving, maar gek ben ik niet.
Met één belletje had ze de hoogste Politie-commissaris en haar advokaat ter plekke, gisteren.
Boze buurman was er niet, zou ik ook niet doen als ik hem was.
Maandag gaat het verder....

Eigenlijk ben ik steeds meer in min sas met deze gewone volks-vrouw, met al haar dagelijkse problemen en beslommeringen.
En haar contacten|: volgende week ga ik hopelijk met politie-begeleiding onder de grond, es kijken hoe die straat-kinderen en dakloze families daar leven in de tunnels van de stads-verwarming...
Honderden, misschien duizenden overleven daar de winter, je hoort er wel van, maar je ziet er niks van.
En alle Mongolen schamen zich ervoor, het fenomeen, en zullen alle buitenlanders tegenhouden die er iets over willen weten/berichten.
De laatste TV-ploeg die het probeerde is er met verlies van spul en waardigheid uitgejaagd.

En met deze dubbele cliff-hanger gaan we er weer uit, tot de volgende!!!

-Zal MissB de eigendoms-papieren van haar restaurantje kunnenbemachtigen?
-Wordt Froit uit de ondergrondse gangen gedragen, of loopt hij zelf?
Enne, is nou weer zwanger, of niet, hoe zit dat nou?

U mag reageren, de comments staan open!

Grt Froit uut Mongolalia
Aflevering 21 - 22 - 23 - 24 - 25 - 26 - 27 - 28 - 29 - 30
Ulaan Bataar, winter 2007/8,

Froit-in-Mongolie DEEL 24:

Bloed en aarde...

25/10/2007

Welcome to Mongolia!!!

Het gaat goed met Mongolalia!!!!
Schreef ik vorige winter nog over een plekje waar op tien vierkante meter alle verschillende stoep-condities te vinden waren:
(Je loopt over minstens zeven soorten plaveisel: spiegelglad asfalt, slecht asfalt, stoeptegels, siertegels, klinkers, betonbanen, en natuursteen in twee gradaties van gladheid.
En drie soorten ongeplaveide paadjes, gladdig, kuilig, en grinderig (ontbrekend asfalt).
Dat stoepranden op dezelfde hoogte horen te zitten als de stoep is hier niet bekend.
Er zijn vijf soorten tuin-hekjes, beton, hout of ijzer, hoog en laag, in verschillende stadia van kapot of scheef, waar je over kan struikelen.
Er zijn dertig riool-putten waar de deksels van weg kunnen zijn, of op scherp liggen.
En/of die tot twintig centimeter boven de omringende grond uitsteken, of er juist in verzakt zijn.
En een paar waterleidingen over de grond, van de school naar de school-tuin, optimisten!
(//)
Dit alles met vier soorten ijs er op: geen ijs, dan heb je mazzel, rulle bevroren sneeuw, goed op te lopen als je je hakken er stevig in stampt, aangestampte bevroren sneeuw, ietsje harder, maar kleeft nog aan de voet, kan je voorzichtig op lopen, en grijs-ijs, het gladste wat je ooit in je leven gezien hebt, alleen schuifelend te nemen.
En dat ijs/sneeuw volgt natuurlijk de ondergrond, dus is ook wel eens akelig scheef.
En dan heb je nog de sneeuw-hopen, die van de vorige opruim-actie overzijn.
D'r is een plekje van tien bij tien meter waar dit allemaal tegelijkertijd voorkomt!!!
(voor de kenners: ga bij de voetgangerstunnel onder Enkhtaivn het kleine straatje noordwaarts, en kijk aan de achterkant van het woonblok goed uit: je bent er!!!!)

En nou het goeie nieuws:
Er is ook daar geasfalteerd!
Jawel, er is een overheid of een buurt-orgaan die er iets aan doet.
Wauw!!
Vooruitgang!!!

Bloed??

Schrijnend is dan wel weer dat je door het nieuwe, gladde oppervlak, ook kan zien dat hier vannacht iemand met een slagaderlijke bloeding honderden meters heeft gelopen/(gestruikeld?) naar de volgende Taxi-standplaats.
Iedere dertig centimeter een flinke drup.
Is 'ie daar meegenomen? Of meteen ter hemel gevaren? Het spoor loopt hier dood, hopelijk hij/zij niet?

Door de toenemende kloof arm/rijk wordt ook het geweld grimmiger, en dan ook nog es de om zich heen grijpende HipHop-Gangsta-cultuur, die perfect past bij de gevoelens van de duizenden jongelui uit de buitenwijken.
Ik sla je DOOD, je moeder is een HOERRRR, je vader is een PAARDENNEUKER, dat soort teksten blèren uit de luidsprekers hier.
Uiteraard afgewisseld met de zoetste liefdesbetuigingen van een Mongoolse Willeke Alberti, zo zoet als Willeke had willen kunnen zingen: 'je haren zijn mooier dan de mooiste manen, en je lach is mooier dan die van mijn favoriete paard, als ik jou zie denk ik aan mijn kudde', zoiets, maar dan voor mij onverstaanbaar.
D'r is hier exact 1 concertzaal waar 'moderne' muziek geprogrammeerd wordt, UB-Palace.
Daar treden iedere dag van de week de lokale 'Idols'-winnaars van de afgelopen jaren op, in steeds wisselende samenstelling. 'Nacht Van Duizend Sterren', 'Mongol-POP-2007', 'Hommage aan Battsukh', en zo voort. Allemaal één of twee nummertjes doen, en hop, de volgende dooie ééndagsvlieg.
De avond moet vol, en iedereen moet een kans krijgen.
Voor een kwart van het publiek is het de enige keer per jaar dat ze zo iets meemaken, dus die zijn gauw tevreden.
Om de tribunes verder vol te krijgen zijn er allerlei loterijen en 'kans-op-gratis-kaartjes-bij-een-beltegoed' akties.
Tussen de nummertjes zal je dat ook weten, de presentator laat geen kans onbenut om het begrip 'sluikreclame' vorm te geven.
En dat wordt dan weer opgenomen en uitgezonden, (en eindeloos herhaald) op de TV, en daarmee heb je de Mongoolse pop-cultuur wel gehad. Klapvee of Kijkvee, KOPEN ZULT GIJ!!!

Nog meer BLOED!

Zo kabbelen de dagen voort, met de ger-bestelling grotendeels de deur uit, beetje mailen en chatten in Nayra, of thuis bij Miss B. tv-kijken, door de sneeuw heen Koreaanse soaps, (ontvangst is belabberd in een kelder), of een beetje F-i-M tiepen.
Wat me er doet herinneren dat Miss B aangegeven heeft uit de anonimiteit te willen treden: jawel, een beetje van de metersdikke laag schaamte begint er af te pellen.
Ok dan, zijn jullie er klaar voor?
Miss B heet eigenlijk...tratratratratatata....: Bolora, uit te spreken voor hollanders als 'Boldra'.
Voluit heet ze Ganbolor Baljindorj, dochter van Gantulga en Baljindorj.
Om dan maar meteen de hele doos van Pandora open te gooien, heb ik eens gevraagd hoe dat nou zit met die namen hier in Mongolie, met al die Sukhe's, Battsaigns en vooral al die Ayuna's.
Dezelfde namen kom je steeds weer tegen.
Ik ken bijvoorbeeld qua meisjes Ayuna twee keer, één Haluna, en dan nog Oyuka, Oyunda,

Een onderzoek:
In het algemeen gebruikt niemand in Mongolie zijn achternaam, dat heet hier 'vaders naam'.
De 'voornaam', of 'echte naam' zoals ze hier zeggen, is meestal een samenvoeging van een voornaamwoord, en een naamwoord, maw: MooiDing.
Omdat A) die naam voor een klein kind nogal overdadig netjes klinkt, ontstaat er meestal een snelle manier om dat kind te roepen, en meestal blijft die 'korte naam' dan plakken tot op hoge leeftijd.- bijvoorbeeld Modi!
En B) Om verwarring te voorkomen: dr zijn niet zo veel positieve voornaamwoorden, en trotse, sterke dingen, dus de keuze is uiteindelijk vrij beperkt. Dus dan heet de tweede bijv Domi!!

En dan doen ouders hier ook nog aan planning, in de naamgeving, kijk maar:

Als voorbeeld heb ik de gehele familie van Bolora maar eens uitgeplozen:

De familie Baldjindorj: (Bal=honing, dorj = godennnaam)
Alle vijf kinderen hebben namen die beginnen met 'Gan', te vertalen met 'sterk', of 'ijzer'.
Bijna alle Mongolen hebben dus ook een korte naam, die staat tussen haakjes)

De oudste zoon heet:
Gan-bat (Bentkha), 'bat' staat voor 'verbond', of 'vriendschap'.
Bentkha heeft wee kids:
--Namsarai: Is een godennaam, de geld-god
--Ganchimeg (Ulana): sterke bloem

De tweede, de oudste dochter, heet
Gan-chimeg, (Aena) sterke bloem, en haar eerstgeboren nicht van haar oudste broer is dus naar haar vernoemd.
--Bayerma (Amaka) blije ??
--Batsaya (Poilo) sterke ??
--Otgonsaya (Okolo) benjamin (maar toen kwam er nog één)
--Otgonbayar (Bultoh)

De derde dochter,
Gan-bolor (Bolora) Gan=strong, Bolor = kristal
(de kristal in haar naam is door paps gevonden tijdens haar geboorte, en ligt in Natural History Museum)
(en haar vader was dus niet de biologische vader, zie ook oudere FiM's, maar of tie dat wist is onduidelijk)
-- Oyundari (Ochko) Oyun = Jade, Dari = Tara, Godin

De vierde was weer een zoon,
Gan-erdene (Erdene) sterk-edelsteen
--Billiguune (Deltenchar)(=geel-oor, als kind was hij opvallend geel, en had flap-oren) Billig is een steensoort, onvertaalbaar.

de vijfde, een dochter:
Gan-bayar (Bayra) sterk-blij
--Altangerel (Atanka) gouden licht
--Oyunerdene (Oyuka) jade-edelsteen

Met die oudste dochter Aena gaat het momenteel heel slecht, dr vent drinkt, slaat d'r, en ze is door de dokters opgegeven, terminaal, onbehandelbaar, uitgezaaide B'moederhals-K.
Die maakt volgend jaar niet meer vol, en die vier kinderen zijn al verdeeld, iedere zus/broer neemt er eentje onder zijn/haar hoede.
En allemaal hopen ze dat die vent van Aena (Bagi, van Battsaikn) het niet lang meer maakt.
Laatst gingen de twee zussen er even langs om te kijken hoe het er mee staat, thuis bij Aena.
Die woont ergens aan de rand van de stad, in een Ger die van ellende uit elkaar valt, in een Hachaa, waarvan de helft van de schutting alweer opgestookt is.
Ooit was het een redelijk welvarend gezin, vader Bagi chauffeurde op de trolleybus, moeder zorgde voor de drie kinderen. Appartement, van de baas gekregen, keurig.
Maar de trolley-business loopt op z'n eind, lonen blijven achter bij de ontwikkelingen, dat vierde kind is een na-komertje, en Vader drinkt steeds meer.
Vader maakt schulden, en verpatst het appartement.
De familie koopt een hachaa op een mooie plek, en een goede ger voor ze.
Even voor de goede orde: Trolley-bus is na lopen het laagst-aangeschreven vervoermiddel hier, na de introductie in de jaren-60 (goed idee overigens) zijn de bussen nooit gerestaureerd of onderhouden, dus die 40-jaar oude karkassen slepen zich steunend en puffend van oost naar west door de stad.
De trolley is half zo goedkoop als de diesel-bus, en dus favoriet/enige keus bij de (drinkende) onderklasse van UB.
Voor de meeste Mongolen veel te langzaam, en geen 'standing'.
Dr is als werknemer dan ook heel weinig arbeidsvreugde te behalen aan trolley-chauffeur.
Is ook nog es zonder stuurbekrachtiging, dus voor op de bok zitten alleen maar gorilla's.
Toen ik Bagi voor het eerst zag, wist ik meteen: chauffeur. Armen als boomstammen, blik op oneindig.
Het stads-trolley-bedrijf loopt als staatsbedrijf altijd achter op de loons-ontwikkelingen, dus een vetpot is het niet.
Vader begint met slaan, en drinkt steeds meer, en wordt uit de bus geflikkerd.
Vader verpatst de hachaa, en de ger, en de familie lapt weer.
En zo komen ze binnen drie-vier jaar aan de rand van de Mongoolse sociale ladder terecht.
En Aena blijft van hem houden, dat verdomde houden-van.
Dan begint onder in Aena's buik het gedonder, en ze scharrelt nu al weer twee jaar ziekenhuis-in, ziekenhuis-uit.
Operatie, bestraling, chemokuur, naar nu blijkt alles tevergeefs.
Ziekenhuis-opname is hier gratis, maar medicatie en eten moet betaald worden.
De familie lapt weer.
Vorige week is het arme mens ook nog beroofd, op straat, in het donker, vlakbij haar op instorten staande Ger. Gewoon finaal in elkaar geslagen, telefoon, en dr laatste geld weg...
En de familie lapt weer.
Gisteren was zo mooi: de drie zussen, Bolora, Aena, en Beira samen over straat.
Bolora, die beweert dat ze niet dik is, Zus Beira, die opgehouden is wat dan ook te beweren, en kleine fragiele Aena er tussenin.
De drie zussen gingen naar de markt, nieuwe schoenen en jas kopen voor Aena, de laatste keer...
Vreemd, hoe alles plotseling voor de laatste keer kan zijn.
Het nieuwste plan is om Aena naar Bejing te sturen, vakantie, is ze daar toch es geweest...


En dan STOF

(tot nadenken, om te naaien, of om naar weer te keren...)

Ondertussen staat het gedoe van Froit-in-het-Mongoolse onroerend goed niet stil:
Behalve het cafe Amsterdam, en Bolora's eethuisje, proberen we nu ook nog een Hachaa op de heilige Gandan-heuvel te kopen: Sukh moet toch uiteindelijk weg uit de Geser, waar de werkplaats nu staat, en NMH heeft urgent behoefte aan een soort werkplek, waar we vilt kunnen naaien en opslaan, en hout, en van alles.
In laats van in de buitenwijken hebben we plotsklaps een heel aardig stukje grond-met-schutting gevonden, midden in het UB-centrum, met zowaar ook nog een bewoonbaar pandje er op.
Is weliswaar duur, maar onroerend goed 'doet' hier 10% per half jaar, dus eigenlijk zou het niet mis kunnen gaan...
Gisteren wezen kijken, en een eerste gesprekje met de verkoopster, en meteen bellen/Skypen met Maarten of we zo snel nog meer geld naar Mongolalia kunnen overpompen...
Vandaag naar onze makelaar, die we aanbevolen kregen door Addie, van Tiaratours.
Lang en kort, het blijkt te gaan om één van de zeldzame privé-stukjes grond, terwijl de rest van Gandan door de stad alleen in pacht uitgegeven is...
hé, waar heb ik dit eerder gehoord? Aha, juist, de ADM!!!
Ligt ook centraal in het land, en aan het water...
In UB staat de sloot waar 'ons stekkie' vlakbij ligt vaak droog, maar toch.
En nu blijkt juist dat stukje precies te beantwoorden aan onze eisen: centraal, bereikbaar voor kleine vrachtwagen, klein huisje d'r op, plek voor een ger of twee/drie, en het allerbelangrijkste: plek om vilt te naaien, en op te slaan!
Voor het naaien van de vilten lappen voor die 18 gers die in de lente naar NL gaan, moet ongeveer 7 km naad genaaid worden, op de hand.
Dat wordt gedaan door een roedel dames op leeftijd, onder leiding van Gerle, de schoonzus van Sukh.
Maar waar?
We willen graag in eigen beheer naaien, met een wisselende groep vrouwen, uit de hand geven is te riskant, wij van NMH hebben zo onze eisen.
En zoals overal ter wereld zijn het de vrouwen die naast werken ook nog bezig zijn met de kinderen, en de ouderen, dus dat zal wel een grote groep deeltijders worden.
Al die dames moeten er wel iedere dag kunnen komen, met bus/taxi/trolley.
Vandaar onze eis van centraal.
En een klein huisje, voor Sukh, en een hoop materiaal dat ge-evacuëerd moet worden uit de Hachaa van Tulga, aan de rand van de stad; Tulga is vanwege de kinderen verhuisd naar een appartement bij hun school, redelijk centraal.
Maar in een Hachaa die onbewoond is kun je eigenlijk niks opslaan, dus alles daar ligt (een halve bronsgieterij, twee ton ruwe papier-maché, proefstukken vilt, en nog zo wat), moet ten spoedigste ergens anders heen.
En ondertussen stuurt NMH-NL ook steeds spullen op, en die liggen dan in de werkplaats van de broers in Geser-klooster in de weg.
Tijd voor een rigoreuze oplossing!
We gaan ons vastleggen op een voortzetting van het Mongoolse-ger-avontuur, en leggen dat vast in de aanschaf van een stuk Mongools stof.
Voor mij is dat nieuw, en voor Sukh en Maarten ook, maar we moeten wel.
Bij deze nemen we de sprong, en gaan investeren....

Voor morgen 12 uur willen de verkopers weten of wij de benodigde 30.000.000 tugrikken kunnen en willen ophoesten...
Tot die tijd blijft e.e.a. nog een ietsepietsie onzeker.
Maar toch, dat was het nieuws van de dag van vandaag....


Grt Froit
Ulaan Baatar
26/10/2007
Aflevering 21 - 22 - 23 - 24 - 25 - 26 - 27 - 28 - 29 - 30

Ulaan Bataar, winter 2007/8,

Froit-in-Mongolie DEEL 25:

Voetbal, Vakantiehuisjes en piepschuim...

28/10/2007

Welcome to Mongolia!!!
Aangezien dit verhaal toch vooral door Nederlanders wordt gelezen, nu even aandacht voor een topic die ons Hollanders toch moet aanspreken:
Voetbal!

Het Mongoolse voetbal-elftal bestaat, echt!!!
Je zou denken dat een stuk vlak gras van 50 x 100 meter hier geen probleem is, maar dat is het natuurlijk wel, als je dat gras iets langer wilt bespelen dan de twee maande in de zomer.
En vlak is ook best een probleem, alle echt vlakke stukken zijn allang volgebouwd met schuttingen en gers daarin.
En in die schuttingen ook nog overal heel gevaarlijke honden, die van een kwaliteits-Adidas-voetbal in twee happen schroot maken.
Al met al is Mongolalia geen voetbal-land.
Is ook psychologisch teveel gevraagd, tweeduizend onafhankelijke jaar nomaden, ieder voor zich, en dan plotseling met z'n elven samenwerken.

Van de week heeft het Nationale elftal gespeeld, thuis, in de Pan-Aziatische Cup, tegen Noord-Korea.
Eerste ronde van de poule.
En verloren, 1-5, aiai.
Nee, dan zijn ze toch beter in worstelen, de Japanse SUMO-competitie wordt al jaren geleid door drie-vier grote Mongoolse jongetjes...


Wat nu weer?
Ik wou een paar regels besteden aan de 'ECHTHEIDS-WAARDE" van FiM.
Kijk, lang niet alles wat ik jullie vertel is echt helemaal 100% zo door mij waargenomen, gezien.
Een groot gedeelte wel, maar ook niet alles.
Soms doe ik een beetje een gok, soms een extrapolatie, soms schrijf ik op minieme waarneming gebaseerde, maar zeer boude stellingen, en soms nog erger....
Dan lieg en verzwijg ik, om verschillende redenen, rechtuit.
Maar ik vind dat acceptabel, want:
Jullie, mijn waarde lezers, zitten toch vooral daar, en ikke hier, toch?
Dat hadden we toch afgesproken?
En dat jullie vooral niet en masse komen controleren of het allemaal helemaal klopt?
Laten we wel wezen, dit rare land vol boeven en piraten moet toch vooral dat blijven, een mysterieus stuk onmetelijke steppe aan het eind van de Trans-Siberische Spoorlijn?
(Die hele Trans-Sib bestaat trouwens ook niet, die heet in Moskou gewoon trein nr 9 naar Ulan Ude, niks romantisch aan).
Met wooeste kerels en wilde vrouwen?
Met kuddes paarden en diepe vorst, sneeuwjachten en sloten paardenmelk?
Een derde-wereldland met internet.
Een land van nomaden, waar meer dan de helft in die ene stad woont....
en nog een paar van die schijnbare tegenstrijdigheden.
Ik las het van de week in de krant: de enige succesvolle democratie die uit het voormalige sovjet-blok is voortgekomen.


Gisteren was ik voor het eerst op wat hier de mode is, een borrel!

In Volendam is een techniek ontwikkeld om met grote platen piep heel snel grote, goed geisoleerde, en door TNO helemaal OK bevonden huizen te bouwen.
De Holland-Asia Construction Combinatie heeft dat idee hier weten te introduceren, en nu was dus het eerste proef-huis klaar, in een tijd van drie weken.
Petje af, in NL bedacht, en hier gebouwd, en het lijkt er nog op ook.
OK, ze liepen drie dagen achter op schema (de electriciëns waren nog niet helemaal klaar, net zo min als de stoffeerders, maar alla, voor mongoolse begrippen ongelofelijk snel.

Ter ere van de completering van dit eerste geheel uit piepschuim opgetrokken huis waren er een aantal hotemetoten uitgenodigd, om toch vooral de fantastische samenwerking tussen de diverse partners nog es te benadrukken.
En wij ook, Tseen, Rik en ik.
Geinig, al die stropdassen die elkaar veren in de reet steken.
Ik wou gewoon dat huis wel eens zien.
En daarin was ik de enige, gek he?
In de kou naar buiten, en es even op alle muren kloppen, vriendelijk knikken naar die jongens die daar nog aan het werk waren. Het zal voor de meesten van hen de laatste keer zijn dat ze zo iets afwijkends, ingewikkelds bouwen.
Ingewikkeld voor hen dan, want naar Hollandse begrippen is het piepschuim-bouwen inderdaad supersimpel.
Achteraf heb ik een tijdje staan kletsen met twee jonge stucadoors, die speciaal uit NL hierheen gevlogen waren om de Mongoolse collega's iets te leren, nou dat was ze zwaar tegengevallen.
De totale onkunde, onbegrip voor de wens een mooi product te leveren, onbekendheid met wat voor gereedschap dan ook, en het ontbreken van dat gereedschap.
Zware dobber voor die jongens.
Hun grootste frustratie: dat ze nog niet een tiende van de productie hadden gehaald die ze in NL gewend zijn, 200 m2/dag. (Even voor de niet-bouwers onder ons, dat zijn twee complete eengezinswoningen per dag, met een team van twee. Gestuckt, vloeren gestreken, plafonds strak.)
Hier hebben ze tien dagen moeten worstelen met dat onbegrip, en muren weer overdoen als een ander groepje bouwvakkers er nonchalant een stapel piepschuim tegenaan geflikkerd had...
En voor stucadoors gelden er schijnbaar maar twee kriteria: strak, en snel.
En gedoe met de vorst, in NL gaan ze bij -5 op vorst-verlet, hier begint het dan pas.
Beetje zout in het water, en doormetselen.
Het is sowieso onvoorstelbaar hoe ze hier tot -30 gewoon beton gieten. en het wordt hard.
Één van de geheimen is dat ze het meteen na het gieten inpakken in plastic zeilen.
Dat houdt de warmte binnen die beton ontwikkeld als het hard wordt.

Maar wat in NL simpel lijkt, kan hier nog erg tegenvallen.
Als de muren staan van dat piepschuim-huis, wordt er met zo'n gloei-draadje een gat in gesneden, voor een raam of deur.
Dat kan met een beetje mallen, en toewijding, natuurlijk in één keer strak, en haaks.
Dat je daarna gewoon zuigend pas dat kozijn er in zet.
Maar in Mongolalia is dat helemaal niet vanzelfsprekend.
Hier kan van alles gebeuren, dat de kans op een strak product sterk verkleind:
A) de stroom valt uit, niks meer zagen of smelten.
B) de accu's van de accu-smelt-pistolen zijn zo koud, dat ze niets meer doen, of:
C) iemand anders is nu met die accu's aan het werk (diefstal, lenen)
D) kit, die het in NL prima doet/deed, blijkt onder de 5 graden celcius niks meer te doen, en ook niet zomaar te verwijderen te zijn..
E) 'Haaks', en ook 'horizontaal' is hier een zeer rekkelijk begrip, geheel afhankelijk van diegene die het stellen doet.
F) Millimeters bestaan hier niet, die kleine streepjes zitten alleen maar voor de decoratie op een meetlat.
G) en zo kan ik nog wel een tijdje doorgaan...

En toch geloof ik er wel in, in die piepschuim huizen.
Alhoewel er hier niemand haast schijnt te hebben, moeten er wel honderd-duizend woningen gebouwd worden, en snel een beetje, voordat de bevolking zich door de rook/smog van die 135.000 ger-kacheltjes collectief naar een kanker-instituut heeft geademd.
Over de lokatie wordt nog lekker gebakkeleid, begreep ik, maar daar komen ze hier wel uit.
En energie efficiënt zijn ze zeker, die veredelde TV-verpakkingen.
Volgens de NL-verkoper van het project kan een gewone drie-kamer woning toe met een 9000 W kachel, dat is inderdaad heel zuinig, en elektrisch te doen.



Het gaat goed met Mongolie:
Vanmorgen wandel ik naar 'mijn werk', langs Seoul-street, hoor ik plotseling achter me een onverwacht, maar bekend geluid:
Een twee-cylinder, 635 cc, (0,635 ltr) luchtgekoelde boxer...
Verschrikt draai ik min kop om, gelijk een draaihals.
WØT???
Een Eend! Een glanzend zwarte Citroen 2CV!!
Met uitgezaagde spatborden, chromen Robri's rondom, vette stickers er op, alles!
Met Mongoolse, UB-platen er op! Joepie!!
Dat kan nog leuk worden met die benzine-prijzen hier.
Alleen, 's winters, hoe gaat dat met die kachel? Heeft dat een beetje zin?
Of moet je gewoon doen alsof het een Cabriolet is, en met jas aan instappen?
Vorig jaar zag ik al een Rolls-Royce rijden, wat moet je in godsnaam met een RR hier, waar wil je heen mat dat ding?
UB is nu echt helemaal ge-integreerd in het wereld-gebeuren.

Vanmorgen (alweer een dag verder)kreeg ik een kwaaie Email van een zekere Tim, die ook hier Gers maakt, en exporteert naar Engeland.
Dreigt met rechtszaak wegens smaad en laster, lees de details op <www.nooitmeerhaast.nl/txteng/ulaantaij.html>.
Gelezen? dreigende taal, beetje Maffia-achtig.
Daardoor heb ik vannacht toch wel slecht geslapen, strategieën liggen bedenken.
Als ik plotseling op geen één email of telefoon meer antwoordt: bel Tim, 00976 9982 7621, misschien weet hij waar de resten begraven zijn...
Maar we moeten door, met de hachaa, met Cafe Amsterdam, en de Gers.


VAKANTIEHUISJES??!!??

EN, dan nog het belangrijkste nieuws deze week:
WE HEBBEN HET GEDAAN!!
WØT?
We hebben een Hachaa gekocht, op de Gandan-heuvel.
Check de lokatie op <WWW.FROIT.NL>, op de voorpagina staat een Google-Earht-logootje, klikken!
Een stukkie Mongolalia, en wat voor stukkie!
235 m2, heel erg schuin, met een huisje er op, en een enorme hond.
We hebben urgent een plekkie nodig om vilt te naaien, en ook in de toekomst zal Nooitmeerhaast steeds weer ruimte nodig hebben hier, om half-producten op te slaan.
Dus kopen dan maar.
De hele roverhoofd-stad is natuurlijk al lang opgedeeld in 135.000 koninkrijkjes, die hutje-mutje naast elkaar liggen, dus je gaat óf aan de rand gratis zitten, óf je koopt iemand uit.
Maar in het centrum zijn eigenlijk geen lege stukkies grond te koop, alleen maar volgebouwde, met appartementen en zo.
raar en gelukkig genoeg is de centrale heuvel, waar het Gandan-klooster op staat, verlaat in de eigen-grond-uitgifte opgenomen, dus alleen daar kan je nog zo'n plekkie vinden als dat wij zoeken:
Leeg, met eventueel een huisje, een plek om een container neer te zetten, om een Ger op te zetten voor de verkoop, enz.
Platte plekkies meer naar boven op de heuvel zijn helaas niet te koop, die zijn alleen te pacht, in afwachting van de gehele her-inrichting van de heuvel als 'Religieus Nationaal Monument' of zoiets.
De Unesco zit daarachter, en de werld-bank.
Wil het toeval dat er nu toch een Hachaa aangeboden wordt, met papieren.
Wij meteen er op af dus, en daarna meteen naar deel-gemeente-huis, om de plannen boven water te halen.
Sukh en Tulga gaan, en ik zoek internet af naar documenten.
Drie uur later weten we: zit wel goed>
Misschien dat we ooit een klein stukkie moeten inleveren, maar tot die tijd hebben we om te bewijzen dat mijn top-kwaliteit-gers, en hun top-kwaliteit-boddistische beelden tot het 'religieus verleden' van Mongolalia horen.
Komende zondag zullen de huidige bewoners er helemaal uit zijn, (ze gaan met ons geld gauw een appartement kopen), dan kunnen we beginnen aan de vaste-voet van NMH-in-Mongolia.
Meteen een Nonolet d'r in, en door-investeren in verwarming, met zonnecollectoren, electriciteit opwaarderen, muur er om heen verbeteren, container plaatsen, platform maken om te naaien, etc etc. Plannen genoeg, aan de slag.
Adres volgt als ik het vertaald heb...

Ik gaanum versturen, tis mooi zo...

Froit in Mongolalia.
Aflevering 21 - 22 - 23 - 24 - 25 - 26 - 27 - 28 - 29 - 30
Ulaan Bataar, winter 2007/8,

Deel 26

Voor dat we verder gaan met mijn rijmelarijen, eerst even een puntje van orde:
Ik las nog even de vorige FiM door, en schrok me rot: wat een losse aan elkaar geplakte rotzooi, het lijkt wel een schoolkrantje!
En nog vol sgrijvfauten ook, ik schaam me dood!
Het was wel erg hectisch vorige week, maar dat mag toch geen reden zijn om mijn lezers te minachten!
U heeft recht op juiste, correcte weergave van mijn exploties, en daar zal ik weer meer mijn best voor moeten doen.
Jij, lezer, weet toch wel dat je met 1 knullig emailtje verschoond kan blijven van verdere ontvangst, toch?
Doen hoor, als je dat vindt, dr wordt al genoeg onzin ongevraagd over de digitale snelweg uitgestrooid.
Duidelijk? dan gaan we nu beginnen met
Froit-in-Mongolie DEEL 26:

Stoepen, Standaards, en Stopcontacten....

02/11/2007
Welcome to Mongolia!!!
Daar zijn we weer!!!

Loop je hier in het donker over straat, gaan toch weer steeds mijn gedachten naar de stoep onder mijn voeten ( werkschoenen, maat 46, stalen neuzen, stalen spijker-plaat in de zool).
In ons geregelde Hollandje, is een stoep toch vooral gewoon een redelijk vlak stuk verharde ondergrond, perfect onderhouden door de gemeente.
Onze Hollandse Stoep is minimaal 1.20 breed (rolstoelen!!), en loopt 2 centimeter/meter af naar de straat ivm de regen.
Geveltuintjes en melk-bussen worden getolereerd tot 45 cm uit de gevel/rooilijn.
Soms wordt een stoep onderbroken door een inrit van een pand/garage, dan ligt er een miniem drempeltje, of helemaal geen.
Maar verder kan je ervan uitgaan dat je als je in een straat van 100 meter op een stoep stapt, dat je dan zonder je voeten hoger dan 5 centimeter op te tillen, die hele 100 meter uit kan lopen.
De stoep als concept, en dan zeker de Nederlandse uitvoering ervan, is een wonder van vernuft, diegene die het uitgevonden heeft moet alsnog posthuum een monument krijgen.
En als er toch onverhoopt een tegel los of scheef ligt, rukt er een brigade reparateurs uit met busjes, werkhandschoenen en bouwhelmen, gele vesten, en aanhangers vol gereedschap.
Zwaailichten, radio keihard aan, hekjes/linten er om heen, en aan het werk.
Om half zeven 's morgens, dat spreekt voor zich.
Meestal direct voor jouw slaapkamerraam.
Maar echt, wees maar blij dat het zo gaat.
Gebeurde het namelijk niet, dan kreeg je waarschijnlijk Mongoolse toestanden:

Een stoep is hier iets totaal theoretisch:
Ergens in een plan staat dat er een stoep is/moet zijn/moet komen/zal komen, maar dat zegt niet zo veel in de praktijk.
De praktijk is dat de stad langs de drie hoofd-straten de stoep legt, en onderhoudt (of tenminste probeert) en verder zoeken de eigenaren van panden langs de openbare weg het maar uit.
Er schijnt wel een soort verplichting te bestaan, maar die vult iedereen lekker op zijn eigen manier in.
Zo krijg je een ratjetoe van tegels, asfalt, siertegels, beton, grind, hout, en weer andere siertegels.
Op zich wel aardig hoor, al die verschillen.
Maar het is ook lastig:
Het centrum van UB bestond in de socialistische tijd uit grote half-open woon-blokken, (4 hoog, met trappenhuizen) met ruime straten er om heen, waar alle trappenhuis-deuren aan de binnenkant van het blok uitkwamen, in de speeltuin/open ruimte.
Ook op de laagste verdieping, de bel-etage in NL waren gewoon woon-eenheden.
Daaronder liggen kelders, met boxen, verwarming, en ander techniek.
Die binnen-tuinen waren 'voor het volk', daar staan scholen, winkels, overheids-kantoren.
Een beetje het Bijlmer-idee, auto's en wandelaars strikt gescheiden.
Aan de straat-zijde waren bijgevolg helemaal geen deuren, geen winkels, niks.
Eigenlijk was UB toen, voor de automobilist, een stad zonder deuren.
Tussen straat (waar niemand reed, want er waren geen auto's) en woonblok, waren leuke tuintjes/plantsoentjes.
Na de invoering van het kapitalisme zijn die onderste appartementen aan de hoofd-straten bijna zonder uitzondering allemaal omgetoverd in winkels, met de deur dus aan de straat-zijde.
Raam uitbreken, plastic deur-kozijn er in, uithangbord: We Zijn Open!
Maar dan wel 2 meter boven de stoep, en een stuk er van af.
Dus trappetje, terrasje, uitbouwtje, en daar dan weer een winkeltje onder.
Geheel naar eigen inzicht en financiële mogelijkheden der eigenaars.
Nu, 10 jaar later, is er een ratjetoe van op-trapjes, uitbouwtjes, en half-verzonken winkeltjes, die ieder ook weer een trapje naar beneden hebben.
En al die trapjes en stoepjes doen maar wat, die hebben nog nooit van een rooi-lijn gehoord.
Komt nog bij, dat de wat grotere openingen tussen de woonblokken inmiddels ook volgebouwd zijn, met (weer) winkels, en appartementen-blokken, en die houden zich aan de straat-rand, als rooi-lijn.
Tuintjes? niks mee te maken.
Nu, na tien jaar pionieren, moet er maar eens een stoep komen, zo lijkt de algemene gedachte.
Maar 'de stad' heeft wel wat anders aan zijn hoofd, dus dat wordt eigen initiatief.
Die pand-eigenaren willen natuurlijk allemaal uiteindelijk van dat zand op de mat af, dus die huren een stoepenlegger in, om hun stuk te bestoepen.
We gaan een stoep leggen!

We gaan er even van uit dat ieder stoepenlegger een soort van beroeps-eer heeft, en zijn best doet om de optimale stoep te leggen: redelijk vlak, ietsje aflopend, mooi randje er aan.
Ten eerste gaat de stoepenlegger natuurlijk uit van de voordeur/trap van het pand dat hen heeft ingehuurd, (maar dat kan zomaar een meter schelen met die van de buren), en dan de optimale schuinte naar de straatrand.
Dat betekent dat stoepen dan weer breed, dan weer smal zijn, en dus een verschillende afwatering hebben.
Tja, dat vraagt heel veel van de ingenieusiteit van de stoepen-legger.
Temeer omdat al die verschillende stoepen-leggers weer andere ideeën hebben over de optimale afwatering.
Daar is de deur/trap, daar is de rand van de straat, hoe gaan we daar nou weer eens een fraai verloop van maken?
Touwtje erbij, latje erlangs, zand overscheppen, beetje stampen, nog iets erbij, dat soort werk.
Meestal krijgen ze hun eigen stukkie redelijk acceptabel voor elkaar.
Dan ronden ze hun werk trots af met een rijtje stoep-randen, die dus dwars over de stoep staan.
Het komt ook voor, dat ze de eerste zijn in een stuk straat, die stoep leggen, vanwege de razendsnelle stads-ontwikkelingen.
Logisch dan, dat ze een ferme blokkade opwerpen tegen het stof en de stenen van 'ernaast'.
Een soort miniatuur-hordes is het gevolg, op onregelmatige afstanden.
Bovendien is Mongolalia natuurlijk allesbehalve vlak, de grond gaat hier steeds weer op en neer, dus er zijn ook treetjes, en kleine trappetjes.
Krijg je weer die discussie over hoe hoog eigenlijk de optimale traptree is(eigenlijk, de 'optree'), en hoe diep dan de aantree moet zijn.
En voor Mongoolse, of Chinese, of Russische voeten?
En met al die verschillende stoepen hebben we het nog niet gehad, d'r is nog zoiets als 'onderhoud', een stoep moet wel eens gerepareerd worden.
Als er 'even' een vrachtwagen zand, stenen of cement overheen gereden is, of zo.
U voelt hem al, stoep-onderhoud bestaat hier niet.
Dus veranderd de ondergrond onder mijn maat-46 bij twee-drie stappen steeds weer in iets anders.
Vlakke steen, los grind, scheve steen, los zand, schuin asfalt, stoeprand, kuil, vlakke siertegels, beton-met richels, stoeprand, los grind, enzovoort.
Goed voor de enkels, slecht voor de knieën.
En 's nachts een uitdaging.
(straatverlichting is al net zo'n theoretisch ding als stoepen)
Over de verdwenen putdeksels hebben we het al eerder gehad, dat verhaal is nog steeds aktueel.
D'r zit hier een hoop onder de grond, electriciteit, stads-verwarming, riool, daklozen.
Die hebben allemaal zo hun eigen putdeksels, in de stoep, of op straat.
Of niet, als iemand er mee vandoor is, onder het motto: 'de schroot staat hoog'.
Zo'n putdeksel ligt optimaal gesproken op hetzelfde niveau als de straat/stoep er om heen, maar dat wil hier niet altijd zomaar lukken.
Is ook een hoop coördinatie voor nodig, en plannen, tekeningen.
De verovering van geheel Azië, van Wladiwostok tot Warschau aan toe, hebben ze ooit perfect weten te coördineren, maar de putdeksels van UB, da's duidelijk andere koek.
Met als gevolg dat putdeksels tot 20 cm kunnen uitsteken (dan rij je er maar omheen), of juist verzonken liggen in een krater in het asfalt/de stoep. (dan rij/loop je er maar omheen)
Maar zelfs 5 centimeter is al riskant, als je dacht dat je net op een redelijk stuk planmatig aangelegd-en-ook-uitgevoerd stuk stoep was...
Je moet hier gewoon eigenlijk bij iedere stap goed uitkijken, het kon zomaar je laatste zijn...
Enne, het heeft nog niet echt gesneeuwd, en daarna gevroren; dan veranderd het hele verhaal nog weer es... maar dat bewaren we voor een andere keer...

Stopcontacten???

Ja, zelfs zoiets simpels als een stopcontact kan een hele ontdekkingstocht door de industriële ontwikkelings-geschiedenis opleveren.
Kijk, Mongolia is in principe 'Metrisch', dus men rekent hier in Centimeters, Kilo's, Liters.
Voor een Europeaan als ik, met de gecombineerde historie van Romeinen, Galileï, Napoleon, en TNO, komen veel getallen/dingen je bekend voor.
Prijzen zijn decimaal, liter-flessen lijken op die van thuis, een zak rijst van 25 kilo is niet te tillen, stroom uit de muur is 220V/50hz.
Allemaal gevolg van die industriële ontwikkeling, die vlak na Napoleon's geniale ingreep van start ging.
Had Napoleon 50 jaar later geleefd, dan was de verwarring waarschijnlijk gigantisch geweest.
Anderzijds, de industriele revolutie had een stuk langzamer gelopen als niet die standaards er al geweest waren.
Standaardisering heeft gewoon heel veel praktisch voordeel.
Zoals gezegd, Mongolie is overwegend 'Metrisch', 'Europees', en dat is vooral te danken aan de Russen die hier 60 jaar de dienst hebben uitgemaakt.
Tot die tijd was de industriële revolutie iets exotisch, wat rustig totaal ongemerkt aan de paarden-melkende nomade voorbij had kunnen gaan.
Helaas misschien voor die Paarden-melkende Nomade leverde de industriële revolutie ook verbeterde transport-middelen op, dus binnen de kortste keren waren de geneugten van die revolutie hier ook bekend.
En bekend is gewild, en laat het maar aan de Nomaden over om handel te drijven, spullen te verplaatsen, en winst te maken.
In een razend tempo is dit land volgeplempt met high-tech spullen, uit alle uithoeken van de wereld.
Heel is Mongolalia vergeven van de techniek, van gigantische Kolen-mijn-complexen tot de nieuwste mobieltjes, met radio, video-camera, en zelf TV er op.
(Miss B verveelt zich nooit meer, gewoon achter in de auto TV kijken!)
Maar ergens in deze ontwikkeling is iets met de standaardisering de mist in gegaan.
Al die techniek heeft ook stekkers, en daarvoor zijn stopcontacten nodig.
Bij ons in die goeie ouwe EU is het al moeilijk om tot één soort stopcontact te komen; in principe delen alle EU-ers de twee pennen, 4 of 5 mm dik, maar niet allemaal:
de Engelsen zweren juist bij platte pennen, de Belgen hebben een derde pin voor de rand-aarde, wij Hollanders willen die rand-aarde juist aan de zijkant, enzovoort.
Hier komen er ook nog Chinese, en Amerikaanse spullen voor.
Amerikanen gebruiken twee platte pennen dicht bij elkaar, en de Chinezen doen dat ook, maar dan schuin geplaatst.
Als de Amerikanen dan nog rand-aarde willen, zetten ze er een ronde pen bij, in een soort driehoek.
En de chinezen doen dat ook, maar dan met die schuine pennen van ze.
Al met al rouleren hier 7 soorten stekker/stopcontact!
Nu hebben de Chinezen, laat dat maar hun over, stopcontacten bedacht, waar je alles (of bijna dan) in kan prikken, en met een beetje wiebelen heb je meestal wel kontakt.
Zien er ingewikkeld uit, die dozen, met gigantische gaten, waar zowel drie-hoekig, als plat, als rond 4-en 5 mm in past.
De elektrische varkens noem ik ze, je kan er van alles in stoppen, en dan komt er wat uit.
Soms rechtop, soms op z'n kop, soms twee-in-één-gat, maar meestal werkt er wel iets.
En hier is zo'n chronisch gebrek aan alles, dat dat dubbel-steken min of meer standaard is.
Is in NL één stopcontact per twee meter muur de standaard, hier is één per kamer een luxe die niet veel voorkomt.
(Nog een geluk dat al die deuren hier scheef hangen, dan kan dat verlengsnoer er tenminste onder door...)
Helaas zijn de meeste van die dozen door onoordeelkundig gebruik zó uitgelubberd, dat alleen met geloof, hoop en liefde nog iets wil werken.
Schoen er op, plakband er over heen, dat soort dingen.
Daar komt nog bij dat schakelaars hier onbekend zijn, en dat dus de stekkers worden gebruikt om apparaten aan- en uit te zetten, ongeacht hoe groot de vonken zijn die er uit knallen bij het uittrekken.
Resultaat, van die mooie bruine gaten van buiten, en totaal weggebrande koper-plaatjes van binnen, waar alle veerkracht uit weg-gesmolten is.
Probeer daar dan nog maar eens de voeding van je laptop (ongeaard rond 4mm) in te steken!
Één keer ademhalen en hij ligt er weer uit, en dat is erg lastig als je op het eind van je accu nog even een email wilt versturen...

Ik heb na vorige bezoeken aan Mongolie mijn lesje geleerd, en neem een verloop '4-naar-5' mee, 5 zit allicht strakker dan 4 in zo'n uitgebrande varkens-snuit.
Met als bijkomend voordeel dat er drie stekkers in passen, kan je nog es wat delen.
Maar alsnog is het in 'kantor' Nayra vaak gedoe, omdat allerlei andere bezoekers met platte, scheve, dikke of ge-aarde stekkers aankomen zetten, die weer niet in mijn verloopje passen.
En niet eens de Amerikanen, die weten inmiddels dat ze over de grens voor verloopjes moeten zorgen, en bovendien hebben die ook nog een 110/220V omvorm-ding bij zich.
Of er ooit een eind aan de verwarring zal komen, en Mongolie voor 1 systeem kiest?
Ik vrees dat het te laat is, de kans is gemist, de elektrische varkens zullen een blijvende toevoeging zijn aan de Mongoolse cultuur.

En dan nog wat over 'ons plekkie onder de zon':
Grappig genoeg heet kadaster hier: Kadaster, leuk toch, gewoon overgenomen van het meest ingerichte stukje aardbol, Nederland!
Bij bestudering van de kadaster-kaarten blijkt de grens van ons stukkie wettelijk niet helemaal (zeg maar helemaal niet) overeen te komen met de muur/schutting die er staat.
Op de akte staat 235 m2, en op de kadaster-kaart staat een klein rechthoekje, in de veel grotere schutting-met-huisje, die we gekocht hebben, tenminste, dat zeiden de verkopers; dat dit was, wat wij kochten.
Mooi niet dus, een rand van ongeveer 1/3 langs de noord-oost-zijde is eigenlijk helemaal niet van ons, maar van de gemeente!
Daar liggen leidingen, daar mag niet gebouwd worden.
Dwz, je mag er best bouwen, maar als er iets is met de leidingen, en ze moeten erbij, dan gooien ze het zonder pardon plat...
Maar ondertussen mag je er wel een Ger opzetten, en een schutting er om heen.
Zo gaat dat hier.
Is toch een beetje 'kraken'.
Aan de zuid-west-zijde van ons koninkrijk zijn we juist een paar decimeter benadeeld, door buren die langzaam aan de schutting opgeschoven hebben, maar daar zullen ze toch op in moeten leveren: Wij hebben het Kadaster achter ons!
Er blijken van allerlei plannen te zijn om de hele heuvel op te schonen, en met nieuwe straten en zo tot een show-case te maken, van wat Mongolie Religieus/Cultureel te bieden heeft, en daarbij gaan wij ooit een stuk huis kwijtraken...
Maar geen nood, zover is het nog niet, en tegen die tijd zijn wij-NMH en TogosKhangai een niet meer weg te denken Religieus/Culturele factor op de heuvel, en krijgen we een nieuwe, betere plek toegewezen!
Toch?

Vol goede moed neem ik weer afscheid, tot de volgende FiM!!
Grt
Froit,
Ulaan Bataar,
5/11/2007

PS: ik zei vorige week dat op <www.froit.nl> een Google-Earth.kmz te vinden is, waarmee je kan zien welk plekkie het nou precies om gaat, blijk ik dus froit.nl tijdelijk niet te kunnen updaten...
Iets met passwords, en Matijn zit in Bhutan of zo..
Tja, wat nu?
Ik gooi die .kmz er als bijlage bij, voor één keer...

Aflevering 21 - 22 - 23 - 24 - 25 - 26 - 27 - 28 - 29 - 30
Ulaan Bataar, winter 2007/2008

Froit-in-Mongolia, deel 27,
14/11/2007

GOED NIEUWS!

Deze keer geen gezeur over stoepen, de kou, het weer, het algehele onbenul..
Deze keer alleen GOED NIEUWS, OK?

Ik heb het al vaker gezegd, Het Gaat Goed Met Mongolië.
En eigenlijk is dat ook wel waar, in het algemeen.
D'r zijn hoopvolle ontwikkelingen op alle terrein, en sommige dingen die altijd al goed waren, worden op waarde geschat en voor teloorgang bewaakt.

De oude ingrediënten zijn natuurlijk:
de bekende prachtige uitzichten, stralend blauwe luchten, die ijle, maar frisse lucht, de blije mensen, lekker vlees eten (en dan bedoel ik echt lekker vlees, van beesten die het redelijk tot heel goed naar hun zin gehad hebben, geen bio-industrie, geen stress), en een algemeen gebrek aan regels, m.a.w., doe maar waar je zin in hebt.
Waar al sinds mensenheugenis alles steeds weer op z'n pootjes terecht komt, misschien is er vandaag honger, morgen is er weer eten, misschien is het vandaag koud, morgen schijnt weer de zon.
Een land van vrijbuiters, vrij onder de zon, vrij onder elkaar, vrij van zorgen over morgen.
Een land van Paardenmelkers, 's middags languit in het gras, met een ferme mok gefermenteerde 'airag', kijken tot de horizon.
Nog steeds is meer dan de helft van de bevolking in een Ger geboren, en dus opgegroeid met de schone basis-waarden van een menswaardig bestaan: Zorg voor je eigen voedsel, en voor dat van je gasten.
Haal je eigen water,
Tel daarbij de zegeningen die boeddhisme hier gebracht heeft, de rust dat het leven zich toch wel weer herhaald, dat je d'r wel wat aan kan proberen te doen, maar dat je het toch nooit zeker weet.

En daar weer boven op de zegeningen van het Communisme, de gezondheidszorg, de scholen, en een wegen-net, centrale verwarming in de stad, en enige controle op de prijzen van de eerste levensbehoeften (vlees), openbaar vervoer, radio en TV, en een beetje Politie die de boel in de gaten houdt.
Enig inzicht in het aanleggen van steden, het bouwen van winter-vaste huizen en appartementen, en hoe je met die rare zwarte stenen de boel vorstvrij kan houden.
De meeste wat oudere huizen hier hebben in het midden van het bouwsel een Russische variant van de Duitse tegelkachel, een groot gemetseld blok, dat in feite een drie-tot-vijf maal opgevouwen schoorsteen is.
Daar tegenaan staat dan als brandhaard een standaard ger-kachel, die met hout en kolen te stoken is, in noodgeval ook met paardenmest en/of autobanden...
De kanalen kunnen horizontaal, of verticaal geslingerd zijn, of in een soort 'multi-kanaals-parallel-radiator'-idee, ook weer horizontaal, of verticaal.
Klein verschil is dan wel, dat waar in de Duitse versie links en rechts luikjes zijn ingemetseld, om al die kanalen te kunnen vegen, die bij het kopiëren zijn weggelaten.
De eerste winter is dat geen probleem, daarna wel....
Maar aangezien niemand zich hier zorgen maakt over morgen, laat staan over volgend jaar, zijn zulke luikjes echt helemaal overbodig hiero
Open laten hakken, en weer dichtmetselen, is goedkoper dan luikjes kopen.
In 'ons' huis op Gandan zit ook zo'n kachel, met welgeteld 1 luikje, dat als je het opent, om te zien of misschien de schoorsteen geveegd moet worden, blijkt te zijn volgestort met cement...

En dan, sinds de omwenteling in 1991, de zegeningen van 'het Kapitalisme':
de verkrijgbaarheid van allerlei goederen, producten en diensten, al is het soms van bedenkelijke kwaliteit en/of professionaliteit.

Het gaat best goed hiero.
De opening van de grenzen voor lieden van allerlei slag heeft ook de weg vrijgemaakt voor heel modern 'eco-denken'.
In de eerste jaren na de omwenteling zijn er in hoog temp grote gebieden tot Nationaal Erfgoed uitgeroepen, met een voortvarendheid (en niet gehinderd door economische problemen, want er was nog geen economie) die wij in NL mogen benijden.
Allerlei stroom-dalen, meertjes, bergkammen, heuvels en vrij-liggende rotformaties zijn toen voor eeuwig beschermd geworden.
Nu al struikelen sommige grote ideeën over snelwegen, vliegvelden, satelliet-steden op wetgeving uit die vroege periode.
Dr zijn allerlei initiatieven om iets aan de milieu-belasting te doen, die een 'boomende' economie nu eenmaal veroorzaakt.
Smog is de eerste, waar iedereen natuurlijk dagelijks mee geconfronteerd wordt.
Een stad van een miljoen mensen, die bijna allemaal op kolen stoken, slechte kolen.
Komend jaar gaat er een nieuwe kolenmijn open, met daaraan een ontzwavelings-installatie, dat gaat een hoop schelen.
Auto's met katalysator zijn gelukkig standaard, omdat er gewoon uit de 'ouwe tijd' geen auto's meer over zijn.
Natuurlijk 'zijn er veel te veel auto's', maar dat komt eerder doordat de stad er niet voor gebouwd is, dan door die auto's zelf.
Ulan Bataar is/was gepland als een centraal verwarmde, betonnen stad, met daaromheen een gordel van steeds opschuivende Ger-wijken, voor de bouwers van die betonnen stad zelf.
Dat het een blijvende situatie zou worden had niemand voorzien.
En eigenlijk willen de meeste Mongolen er ook niet van af, van de ger-met-een-schuithuis-buiten.
Dan zijn er als losse-feitjes-goed-nieuws nog te melden:
Een LPG-tankstation, dat geeft hoop, plus dat er steeds meer koffie-tenten zijn...

Vandaag eindelijk dan 'container-aktie':

Voor onze Hachaa, die op één van de steilste stukjes van de Gandan-heuvel ligt, hebben we een on-Mongools plan-van-aanpak gemaakt;
We willen er onder andere vilt gaan naaien, en daarvoor heb je toch minstens een enigszins platte plek nodig van tien meter in het vierkant.
Omdat alles hier schuinen en scheef is, dus een uitvlak-aktie.
We zetten drie containers naast elkaar onder aan onze helling, graven ze een beetje in, en vlakken met die rest-grond de bovenzijde vlak uit.
Zo creëren we meteen een hoop opslagruimte voor vilt, halfproducten, etc.
Na eindeloos geharrewar waar nou precies ons stukkie eindigt, heeft een bedrijf-met-vergunning eindelijk vier vrolijk rood-witte pennen in de grond geprikt, en kunnen we aan de slag.
Tekenen, veranderen, meten, nog eens meten, half metertje omhoog, omlaag?
We proberen het plan 'grond-neutraal' uit te voeren, dus dat de aarde die uit het gat komt, genoeg is om dan later de rest mee te vlakken.
Wat een gepuzzel, op een scheve helling!
Zeker als je geen flauw benul hebt van hoe scheef.
Ik heb in NL heel wat geklooid met zeven ger op een te klein stukkie grasveld, maar dit is weer helemaal nieuw.
Uiteindelijk ligt er een tekening voor/zij/bovenaanzicht van wat we denken haalbaar is.
Tulga regelt een 'tractor', dat is een verzamelnaam voor alles wat geen auto of vrachtwagen is, en kan graven.
Dr komt een mega-graver aanrijden, en die gaat als een mol te keer in de keihard bevroren grond.
Ik dans in het rond met meetlint, waterpas, en allerlei stokjes en omgekeerde pannen, om de machinist tenminste enig idee te geven van wat ons plan is.
Na twee uur staan we er bij te kijken: wat een gat zeg!
Drie containers, bijna half weggezonken in de heuvel, tja, dan krijg je een groot gat.
In de heilige heuvel. Mijn hart slaat een paar slagen over, zoveel agressieve energie ineens.
Maar 't is voor een goed doel, zeggen we dan maar, de bevordering van het algehele kwaliteits-besef in Mongolalia.
Drie keer na gemeten, en toen fundamentjes gegoten van beton, in de bevroren grond.
Beetje zout in het water, en dat gaat prima.
mengen in een oude badkuip, eerst het water, dan het zout, dan het cement, en als laatste zand en grind. Heel anders dan ik in NL gewend ben, maar ze zullen het wel weten hier.
Aan het eind van de tweede dag liggen er acht keurige platte stukjes beton uit te harden.
Ietsje aflopend, op zijn Hollands, zodat straks het regenwater een uitweg heeft in de richting die wij willen.

We hebben drie containers uitgezocht bij de terminal, en die worden vandaag met een kraan in het gat geplaatst dat we de afgelopen dagen nauwkeurig hebben voorbereid.
De eerste container is meteen raak:
De vrachtwagen met container d'r op rijdt als eerste ons straatje in, terwijl natuurlijk de kraan als eerste moet;
Onze Hachaa ligt aan een 'zam', een paadje, dat doodloopt ergens verderop in de wijk.
De breedte varieert van 4,35 tot ruim 5 meter, ook afhankelijk van hoe scheef de schuttingen van al onze buren voorover leunen.
En daar bij ook nog eens, dat de 'zam' behoorlijk scheef en bultig is, dus dat die vrachtwagen, met die container er op, aan de bovenkant meer dan een meter naar links en rechts zwaait. Pas op je dakgoten!!!
Als je ergens containers moet lossen, moet de kraan natuurlijk vóór de container uit...
Daar komt de kraan!!!
Tja, overleg, discussie, berusting, kraan weer achteruit de straat uit, vrachtwagen er achteraan.
Even later komt de kraan weer aangereden, en daar achter de vrachtwagen.
hehe, zo hoort het.
Dr staat een auto in de weg, niemand weet van wie, dus aan de kan dat ding, hup, hup, hoepla.
Eerste container staat in no-time op zijn plaats, zonder het dak van de overbuurman te raken.
Tulga heeft een partijtje cement klaar staan, om de container stevig op de fundamentjes te plakken.
Vrachtwagen weer weg, om de tweede te halen, ik gauw in de weer met het Hollands geheim-gereedschap, de waterpas.
Klopt als een zwerende vinger, 1 centimeter/meter afloop!
Een half uurtje later komt de vrachtwagen terug, met de tweede.
Gaat ook prachtig op zijn plek, maat staat volgens waterpas een beetje te scheef.
Weer optillen, beetje grind door het cement, en nog es laten zakken.
Mooi zo, past perfect.
Vrachtwagen weer weg, voor de derde.
Dan krijgen we slaande ruzie met een buurman. die er uit wil met zijn auto, en die staat inmiddels opgesloten achter 'onze' kraan.
Ja heho, zomaar een auto laten slingeren op een doodlopende weg, dan kan je problemen verwachten, toch?
Of we de kraan 'even' willen verzetten?
De kraan-machinist, die toch het overzicht heeft over de hele aktie, draait zich om, en gaat in een hoekje een peukie roken.
Hij heeft het al vaker meegemaakt.
De boze buurman spreekt harde woorden, en Tulga vliegt hem aan. Dom dom.
Omstanders werpen zich er op, en ik ga de hond losknopen.
Na een paar minuten is er weer rust, de buurman berust, en kan de derde container op zijn plek worden gezet.
Even later kan de buurman er uit, en de kraanmachinist gaat ergens een jerrican diesel kopen, want zonder hij komt niet weg.
Hond?
Ja, Hond, een Sint-Bernhard.
Bij een Hachaa hoort een hond, zeker hier op Gandan, wat net zo'n ruige achterbuurt is als overal in UB, maar dan midden in het centrum.
Het arme beest zit overdag vastgebonden aan een kort lijntje, en 's avonds zit/ligt ie in zijn hok, vlak bij de 'deur'. (door onze actie staat de voor-schutting van de Hachaa er een beetje slordig bij: deur hangt uit het lood, één deur is helmaal weg, en het resterende deel hebben we gesloopt voor de containers, die worden ons nieuwe 'gezicht'.)
Deze hond woonde tot voor kort in de hachaa van Tulga aan de oost-grens van UB, maar die plek is ontruimd.
De meeste Hachaa-honden zijn vervaarlijke monsters, die blaffen en bijten, wat natuurlijk ook de bedoeling is van een waakhond.
Gelukkig is een Sint Bernhard een heel vriendelijk soort hond, dus ik kan er mee leven.
Volgens mij heeft het goeie beest geen naam, en het ook nooit koud..?

Nu gaat het werk verder, volstorten van de ruimte naast de containers met lichte stenen, en dan boven aanvullen/uitvlakken met grond en zand.
Als het allemaal lukt hebben we over een paar dagen een extreem vlak, plat stukkie aarde midden in UB gecreëerd.
En bijna 100 m3 goed afsluitbare opslagruimte.
Dan willen we nog iets met deuren, en een poort aan de straatzijde, maar dat kan wachten.
Straks komt onze eerste partij vilt er aan, en moet de naai-ploeg van start, dan moet die platte plek klaar, en het huisje geschikt zijn als kantine/opwarm-plek.
Gisteren en vandaag hebben we de schoorsteen geveegd, en weer dichtgemetseld(!), en nu snort-ie lekker.

Voor nu, tiepend vanuit hier, kan ik zeggen, het is een enorme stap voorwaarts, maar ook een enorme gok, zo veel investeren in het centrum van de Roverhoofdstad.
Wie weet, wordt het wat, wie weet wordt het niks, en stappen we d'r over een jaar weer uit.
In ieder geval is het goede nieuws in al dit gedoe, dat er weer een maffe buitenlander is, die durft te investeren in UB, en in Mongolalia!


GrtFroit
Aflevering 21 - 22 - 23 - 24 - 25 - 26 - 27 - 28 - 29 - 30
Ulaan Bataar, winter 2007/2008

Froit-in-Mongolia, deel 28,
25/11/2007

Navelpiercings, dagdromen, en geurtjes;


Britney Spears, Christina Aguilera, en Paris Hilton zijn hier niet onbekend, zeker niet.
De jongedames hier, net zoals overal in de wereld waar MTV komt, lopen er helemaal weg mee.
Vette zonnebrillen, ok, daar kan ik nog inkomen, met die felle zon hier op 1400 mtr hoogte.
Veel make-up, en alle kleuren nagellak, waar ter wereld doen meiskes dat niet?
Te korte spijker-jekkies, met borduursels en bontrandjes, en een mobieltje aan een hip koordje om de nek, vooruit.
Heupbroeken, stonewash, met de rimpels ingebakken, en drie extra zakken waar je ze nooit gebruikt, ach, als je nou per sé wilt.
Hoge hakken, ok, ook in de sneeuw geven ze meer grip.
Navel-piercings, ok, maar de overgeblevene naakte huid dan afdekken met hoog opgetrokken kameel-haren lang ondergoed, nee, dat is toch een ander gezicht...
Zo'n beige-bruin gebreid landschap waar een verleidelijk stukje blote meisjes-buik te zien zou moeten zijn.
Met op halve hoogte zo'n pukkeltje, dat er toch echt een navel-piercing onder zit...
Ik weet niet hoor, is toch een heel eigen mode-beeld dan...

De tijd schrijdt voort, de dagen worden korter, de kou snijdender, de wind venijniger.
De winter maakt zich op, om in volle hevigheid toe te slaan.
Op de markt zijn kamaal-haren sokken plotseling in de aanbieding, (helaas geen maat 46), en dikke jassen en mutsen.
Mongolië is er klaar voor, maar hoe staat het inmiddels met onze Hachaa?

Nadat de containers geplaatst waren, zijn we drie keer met een 'porter', een chinees pick-upje, naar de gips-beton-blokken-fabriek gereden, en hebben de kar volgeladen met afgekeurde blokken.
Die hebben 'onze jongens', twee leuke hardwerkende minder-verdieners die we op de bouw-markt hebben opgepikt, in het gat gestapeld.
Daarna weer een tractor geregeld die de overgebleven aarde zo goed en kwaad weer vlak gemaakt heeft.
Blijkt dat we toch aarde tekort komen, om een mooi platform te krijgen.
het was ook voor mij moeilijk rekenen, kuubs er uit, die leggen we dan daar, dan scheppen we de helft weer in het gat, dan kan de andere helft misschien daar, uhh, hoeveel kuub is dat dan, ???
Grondwerk, en bijbehorende berekeningen, op een helling van 15%, is niet helemaal mijn ding.
Dus weer drie 'porters', nu met aarde.
Aarde koop je niet hier, die ga je ergens halen waar iemand het over heeft, omdat hij juist een gat aan het graven is.
Onze aarde komt van Taskani Ovoo, de andere heuvel midden in de stad, waar ik vorige winter al veel over verteld heb.
Daar wordt heftig in gegraven voor de volgende parkeer-garage, dus daar is aarde over.
Porter zoeken, gewoon op straat een lege aanhouden, en met scheppen en pikhouwelen er in springen.
Een kilometer verderop laaien, en weer terug.
Achteruit onze respectabele helling op wil niet lukken met een volle bak, dus dan maar er uit scheppen, en met kruiwagentjes tegelijk naar boven sjouwen.
Een hoop werk, maar gestaag gaat het door.
Nu, vijf dagen later, ligt er inderdaad een indrukwekkend plat platform tegen de containers aan.
Daar gaan we een hoop lol van hebben.
Het is nu nog tien centimeter lager dan de container-bovenkant, maar van de lente, na de eerste regenbuien, dan gaan we verder:
Na die regen klinkt de vers gestorte grond natuurlijk in, en weten we echt wat we hebben.
Dan gaat er een laag plastic op, met daarop de laatste 10 centimeter aarde.
Zo hoop ik te voorkomen dat de grond er onder langzaam toch tussen de grote stenen wordt gespoeld, waardoor er daar weer druk ontstaat, die uiteindelijk de containers van hun fundament pardoes de straat op zou kunnen schuiven...

Daarnaast, op het 'illegale' stuk van onze Hachaa, is een gladde rijbaan van beneden naar boven, zodat je met een auto naar boven kunt rijden, om bijv. kolen, of vilt, te dumpen.
Nog steeds is de eerste lading vilt niet aangekomen, want het wil niet drogen, bij de fabriek, maar komende woensdag zou het zo ver zijn.
Intussen hebben we ook de poort herbouwd, met nieuw hout, en wat oude planken, en voor Mongolen onbegrijpelijk inzicht mijnerzijds in wat een muur, een deur inhoudt.
Nu we containers hebben, hebben we ook een grote haaks/vierkant werkplek.
Handig als jee een deur van twee meter in het vierkant wil maken.
Rrrrets Beng, diagonaaltje er op, schroeven alleen in de hoeken, de rest met spijkers.
Even waterpas afhangen, schuif-balk er op, klaar.

Bovenop de containers is ook nog een borstwering getimmerd, voor het geval onze hond 'Tenger' vol gas naar de straatkant stuift, en uitglijdt in de sneeuw...
En er hangt een radio-grafische deurbel, die binnen in het huis een vreselijk digitaal vervormde ding-dong doet klinken (of 'Fur Elise', 'De Negende', Rudolf de Red-nose Rendeer, en nog twintig domme deuntjes).
Dit om te voorkomen dat onze nieuwe voorgevel kapot gebeukt wordt door bezoekers, die zich de knokkels open slaan, en hunne kelen schor, om onze aandacht te trekken, dat ze er zijn, maar nu eerst even naar de EHBO moeten...
En er zitten veren op, zodat ie vanzelf sluit (toch niet helemaal waterpas gewerkt...)

Op dat platform gaan we dus vilt naaien, maar dat gaat niet het hele jaar door.
Tussendoor gaan we daar een soort van verkoop-lokatie van maken;
We gaan Gers verkopen in MNG.
Gaande onze bezoeken aan leveranciers, en zo in de wandelgangen, blijkt er best wel belangstelling te zijn hier voor 'betere' Gers, beter dan doorgaans op de vrije markt te krijgen is.
En dat kunnen wij inmiddels, dat spel van 'beter'.
Ik ga een truuk uithalen die nog nooit vertoond is, zoals een Ghanees (zomaar een idee), die een paar klompen aan een Nederlander verkoopt, ik ga Gers verkopen in MNG!!!
Om onze samenwerking (Sukhe en ik) vorm te geven moeten we een Joint-venture oprichten, en daarvoor moeten we weer een business-plan schrijven;
En in dat business-plan staat dat we naast export, ook ger voor de binnenlandse markt gaan maken, eerst vier per jaar, later misschien meer.
Een Hollander die Gers verkoopt aan Mongolen, ongelofelijk?
Waarom niet?
D'r zijn ook buitenlanders hier die bier verkopen, alsof de Mongolen dat niet zouden kunnen?
Het maakt niet uit waar je vandaan komt, als je spul maar goed is, daar gaat het om.
En in MNG is de behoefte naar iets tastbaars uit de eigen traditie groeiende, en dat mag best wat kosten, zoals overal in economieën die zich uit een diep dal weten omhoog te werken.
In Japan worden enorme bedragen betaald voor perfect gemaakte Samourai-zwaarden, die nooit gebruikt zullen worden, maar die nu eenmaal bij de traditie horen.
Daar zie ik mijn toekomst.
Het Ger-gebeuren in NL/EU is de baby-fase ontgroeid, en de fase die nu komt is die van groei-stuipen, grote getallen, professionalisering.
Interessant, maar mij boeit het niet echt.
Laat mij maar pionieren, dat is met de Tipi's ook een heel mooi verhaal geworden.
Bosjuweel is wereld-leider in de verhuur van Tipi's, en ik ben er mooi van af.

Bovenop de heuvel staat dan nu ons eigen Paleis, het hart van de toekomstige NMH-in-Mongolie-vestiging:
Een bijna vierkant huisje van 7,5 bij 8 meter, van buiten zo te zien twee verdiepingen, maar die bovenste is vooralsnog onbewoonbaar.
Gebouwd van gestapelde balken, 15 x 15 cm, van buiten afgetimmerd met 2 cm rabat.
Van binnen gestuukt, met verlaagde systeem-plafonds.
Die plafond zijn eigenlijk geen gezicht, maar we laten het maar even.
7.5 centimeter dikke houten vloeren en plafonds, de vloer geïsoleerd met drie generaties vinyl, het plafond met de as/slak van tien jaar kolenkachel...
Binnen ligt nu overal nieuw vinyl, wit/groen gemarmerd (het goedkoopste), alle deuren opnieuw afgehangen, alle muren opnieuw gestuukt, en gewit, de complete stroomvoorziening herzien (ligt los op het plafond/as), meterkast met zekeringen er in per kamer, buitenlicht, en stroom naar de eerste container, in de grond verwerkt.
Van binnen twee kamers, de één vier bij vijf, de ander drie bij vier, een keuken van drie bij drie, en een halletje van twee bij twee.
In de lengte van het huis staat middenin, tussen de twee grote kamers, een gemetseld blok van drie meter lang, en anderhalf hoog, dat is de 'tegelkachel', een drie maal opgevouwen schoorsteen, die warm wordt gehouden met een Ger-kachel in de keuken, op kolen.
Sukh gaat de kleinere kamer achter bewonen, de keuken gaan we delen, en daar gaan Sukh en Tulga ook lekker aan de slag met papier-machee, en de voorkamer wordt een soort van kantoor/werkruimte/Froit's basis-in MNG.
Ik heb natuurlijk helemaal niks aan meubilair/beddengoed/keuken inventaris, dus we zijn nog wel even bezig voor we 'op orde' zijn.
Ik wil een bureau, een eettafel waar je de krant op kan uitleggen, en een Ger-bed, dus rond van achteren.
En wat kisten/kasten, een vloerkleed, en krukjes en zo.
In NL ben ik gewend dat bij het grofvuil bij elkaar te scharrelen, maar hier bestaat dat niet.
Alles wat hier in gebruik is, wordt totaal opgebruikt, en zelfs als de resten dan op straat terecht komen, dan is er nog wel weer een arme sloeber die d'r iets mee kan.
Zomaar een lekkere plank vinden, of een stuk multiplex, of een kast die je kan vermaken, vergeet het maar.
Er is hier gebrek aan ALLES.
Dus je moet het nieuw kopen.
Maar d'r is schrikbarend weinig goeds te koop, alles is goedkoopste Chinese kwaliteit, dus je zoekt je een ongeluk.
Alles wat ik koop moet ook nog t.z.t. in een Ger van pas komen.
Maarten is in NL een NMH-kwaliteit-Ger aan het maken, die in het voorjaar hier naar toe komt, als voorbeeld voor de makers hier, en die moet ergens staan.
D'r ligt een plan om de complete dak-konstruktie er af te slopen, een plat dak te maken, en dan het dak te verlengen naar boven het werkvlak, zodat er twee Ger op passen (en een eigen Nonolet).
Dan sta je echt eerste-klas in UB, met uitzicht, en privacy, een soort Penthouse op z'n Mongools.
En wellicht ga ik dan in één van die twee 'wonen'.
Soms als ik aan het klussen ben schiet het door me heen: 'dit heb ik eerder gedaan', en dan denk ik terug aan het zoveelste kraakpand waar we met kunst en vliegwerk zo snel mogelijk toch een soort van comfort moesten zien te maken.
Maar nu is het mijn eigen ding, en dus moet het nog beter.
Gelukkig heeft Sukh in de afgelopen jaren een uitgelezen verzameling gereedschapjes bij elkaar gespaard, dus het vlot aardig.
Gisteren op de markt echte wollen stof gekocht, voor goudgele gordijnen, met verduistering-katoen er tegen aan, die moet ik nog naaien.


Vanuit de hal kan je naar de grote kamer, of naar de keuken, en vanuit de keuken weer naar Sukh's kamer.
Vanuit de hal kan je naar nóg een kamertje, een schijthok van één bij twee.
Sorry voor de terminologie, maar een WC is het echt niet, want we hebben geen stromend water. (WC=WaterCloset).
In dat hok ontwikkelt zich langzamerhand een gebeuren dat wel eens mijn/onze grootste bijdrage aan de Mongoolse economie zou kunne worden:
Dat hok was in gebruik als opslag, maar wel gebouwd/gedacht als plee/douche.
(Dr was beneden in de hoek van de Hachaa een gat-met-hokje-er-op, zoals in alle 130.000 Hachaa's in UB.
Dat hebben we meteen dicht laten gooien, met natuurlijk wat struikgewas en en stuk huid er in voor de compostering.)
Nu staat er in ons huis de eerste echte Mongoolse Nonolet, oftewel 'Unurgui', wat in het Mongools hetzelfde betekent.
Het was even zoeken, maar met wat aanpassingen aan maatvoering en materiaalkeuze, is het toch gelukt.
Voor mij was het zo klaar als een klontje, geen stromend water, ach, dat hebben we in NL in de Gers ook niet.
En als de nood dan hoog wordt, wat doe je dan?

Nonolet!!!
Met een totaal verwonderde Bolora naar de markt geweest, op zoek naar passende emmers, vuilnis-zakken, plastic zeven, afvoerputje, slang, plee-bril, en ventilatie-pijp.
Wat moet-ie daar nou weer mee?
Met een plaat multiplex en een decoupeerzaag, een bak schroeven en een accuboor, een paar uur later was-tie klaar voor gebruik.
Totaalprijs 32.000 tugrikken, 20 euro.
Nu staat hij d'r een week, en werkt boven verwachting goed.
Het is een rechthoekige kist geworden, met een plastic pijp naar boven, door het plafond naar de zoldering.
In de pijp heb ik een stukje doorzichtig Lexan gemonteerd, met een vlaggetje er aan, zodat je kan ZIEN dan ie naar boven trekt.
Keurige plastic plee-bril d'r op, zodat hij voor gewone burgers herkenbaar is als plee.
Ik moet nog een ijzeren pijp door de muur boven naar buiten maken, zodat hij overdag nog beter trekt, maar dat kan wachten.
Onder de gebruikelijke emmer hebben we nu een vocht-opvang staan, die als het goed is mee-verdampt, zodat hij eigenlijk nooit vol raakt.

En net zoals in NL is iedereen die langskomt vol verbazing, hij stinkt echt niet!!!
We hebben de eerste twee bestellingen al binnen, komende week maak ik er twee bij, voor gebruik IN de Ger, dus de pijp moet dan aan de achterkant naar buiten komen, maar dat is geen probleem.
En waar in NL iedereen die overstapt op Nonolet dat doet uit idealisme/ecologies bewustzijn, zitten de mensen hier er echt op te wachten.
Nu gaat iedereen, van jong tot oud, 's morgens in de -30 vrieskou naar buiten, en hurkt in het stikke-donker op twee be-ijsde planken boven een peilloos diep gat...
Huisje of Ger, dat maakt niet uit, er zijn 150.000 huishoudens zonder stromend water, dus ook met zo'n gat buiten, liefst zo ver mogelijk van het huisje/Ger af.
Blaas-ontsteking is een groot probleem voor de dames.
Alle bezoekers die onze Unurgui hebben gezien, of gebruikt, hebben hetzelfde verhaal:
Ik heb een broer/zus/oma/opa/nicht/buurman die er zeer blij mee zou zijn, wat kost-ie?
We hebben zitten rekenen, en denken voor 30.000 tukken (drie daglonen) een budget-versie te kunnen leveren, en voor 60.000 een luxe, met bril, kijk-glaasje, en geperforeerde zakken voor een jaar.
Beide versies zijn dan te krijgen voor Ger, of voor Huisje, met pijp achter, of boven.
We dachten ook zelfbouw-pakketten te kunnen aanbieden, maar de doorsnee klant heeft als je mazzel hebt één stuk gereedschap, een hamer OF een bijl, en zeker geen decoupeerzaag of schroefboormachine.
En om het helemaal mooi te maken, 2008 is bij de VN het 'jaar van de Sanitair'!
Ik heb er weer een roeping bij, Gers en Nonoletten/Unurgui's verkopen in MNG.


M Vr Grt
Froit-uit-Mongolie!!
Aflevering 21 - 22 - 23 - 24 - 25 - 26 - 27 - 28 - 29 - 30
Daar zijn we weer

Froit-in-Mongolalia 29

Ulaan Bataar is een vissekom, zo'n ronde, waar alles wat er binnen gebeurd, van buiten uitvergroot te zien valt.
Door de ronde vorm werkt het water samen met het glas als lens, en naar mate de gebeurtenissen zich dichter bij de buitenkant afspelen, is de vergroting sterker.
Sierlijke Koi-karpers blijken bij het naderen van het glas afzichtelijke bubbel-ogen te hebben, en die wuivende vinnen blijken de rafels van onderlinge knabbelpartijen te zijn.
De schijnbare rust van de kleurige steentjes op de bodem blijkt toch iedere dag weer anders gerangschikt te zijn, getuigen van nachtelijke wroetingen van onvermoed worm-achtig leven.
Vissen die er van de zijkant plat uitzien, dijen, als ze draaien, uit tot kogelronde happende monsters uit de diepzee.
En waar zijn die leuke plantjes die je er gisteren voor de leukigheid bij hebt gedaan?
Die waren toch veel groter, en groener?

Sinds de laatste FiM is er weer veel gebeurd, zo veel, dat ik nu pas tijd heb om het een beetje op een rijtje te zetten.

Ten eerste is er en knallende ruzie geweest binnen ons groepje 'Cafe Amsterdam', die me niet in de koude kleren is gaan zitten.
Drie dagen heb ik met hangende schouders door de stad geslopen, niet goed wetend wat me overkomen was.
Iets met prive en zakelijk door elkaar laten lopen, waar ik natuurlijk heel erg goed in ben.
Lang leve het holisme!
Waar er twee vechten hebben er twee schuld, zei mijn moeder altijd, dus het zal wel aan mij gelegen hebben.
Die paar dagen heb ik rondgelopen met het idee dat het cafe maar zonder mij verder zou moeten, maar dat is nu (bijna klaar voor verzending) ook weer onzeker, dus misschien is het cafe toch wel een beetje zeker!?!
Wat me op het idee van de vissekom bracht, is alles hier echt zo belangrijk, of lijkt het maar zo doordat ik soms buiten de kom sta, en soms een beetje meezwem in het troebel wordende water ('s avonds vooral vreselijke smog).
Of ben ik soms als het vissevoer, dat door goddelijke hand iedere dag van boven af in het water gekieperd wordt, om verslonden te worden door de diepzee-monsters?
Of woon alleen ik in de kom, en zie ik de wereld buiten totaal vervormd en heb ik geen idee waar het eigenlijk om gaat?

Ten tweede (en tegelijkertijd) ben ik ziek, griep, koorts, snotter, en ook nog even door mijn rug geweest.
Maar dankzij de fantastische pillen die ze hier hebben, was dat met die rug gauw gefikst.
Zoals overal ter wereld schat ik, slaat de griep hier in de herfst massaal toe, dus geen wonder dat ik er ook eens bij ben nu.
Is natuurlijk wel Azie hier, waar de meest venijnige grieppen vandaan zijn gekomen, dus wel en beetje opletten.
En verder is Miss B opgehoepeld, naar HongKong.
Wat nu weer? Ja, kijk, dat zit zo:
Dochter O had ooit een enquete ingevuld, online, voor een vervolg-studie Chinees, betaald door de VN.
Vier jaar, in een internaat in HK, alles betaald door VN.
Schot in het duister, maar niet geschoten altijd mis, toch.
Komt er nu plots een telefoontje, dat ze in December toelatingsexamen kan komen doen, maar dan wel even naar HK moet komen...
Dus nu zijn moeder en dochter samen daar heen, met de complicatie dat eerst nog even de 18-de verjaardag van het wicht gevierd moest worden, (eigenlijk 19 dec), en dat ze sinds een paar maanden een redelijk OK vriendje heeft...
Jaja, de jeugd heeft het niet makkelijk...
Op haar laatste avond dus, in UB, hebben tien giechelende meisjes onze Hashaa ingeweid, met taart, ranja, en één twee-literfles bier.
Zoals dat gaat hier, komt dan de gehele familie (en dat kan heel wat zijn, zie de verslagen over Tsagaan Sar vorige winter) met pannen en potten eten aansjouwen, en nog een taart, en kadootjes en vooral veel geld.
Ze is helemaal emotioneel, de schat; het is de eerste keer sinds jaren dat ze baby O's verjaardag viert, en dat een soort van papa aanwezig is.
Het is ook wat, als moeder alleen je dochter naar de achttiende verjaardag slepen.
Miss B en ik vervullen moedig onze rol van trotse ouders, tot er nog een fles Port opduikt.
Door de nacht wandelen we naar haar huis, een kilometertje of zo.

Nu zijn ze dus samen naar HK, moeder en dochter.
Met de trein naar Bejing, en dan binnenlandse vlucht.
Miss B gaat er van uit dat ze wel ergens wat werk/geld zal vinden daar, met haar netwerk van oude kennissen.
Dat containerbedrijf waar ze eerder zat is immers door de lokale baas in het Casino in Macau verspeeld...
Wat een wereld, Azie.

Door mijn gesnotter en koorts en die ruzie, en MissB weg, loop ik al een paar dagen een beetje te zombiën door UB.
Ik hang wat rond op de Hashaa, doe kleine klusjes, dan weer een tukje, kachel bijhouden, deur open doen voor Sukh, boodschapjes, en weer een tukje.
We proberen al een week naar de markt te gaan, om een bed voor mij te kopen, en beddegoed, maar steeds is er weer wat.
Nu slaap ik op de grond, onder de stof waar ik straks de gordijnen van ga maken, echte wol.
Leuk rustig klusje, naaimachine staat klaar, garen en band, alles, alleen: als ik van die stof gordijnen naai, heb ik niks om onder te slapen...
Maar zonder gordijnen is het natuurlijk weer een beetje frisser in huis, dus heb je meer nodig om onder te slapen.
Als ik nou es gordijnen zou hebben...
Catch 22 in UB.

Ons huis heeft zes deuren:
De stalen buitendeur, met daar tegenaan meteen een binnendeur, een deur naar de plee, een deur naar de grote kamer, een deur naar de keuken, en een deur van de keuken naar Sukh's kamer.
Zes, in een huisje van 8 x 7 meter.
Al die deuren klemmen, in meer of mindere mate.
Geen van de binnendeuren heeft een grendel, hoeft ook niet, ze klemmen.
Als timmerman heb ik in de eerste dagen heb ik meteen mijn schaafje uitgepakt, en ben deur voor deur langsgelopen.
Ze lijden allemaal aan dezelfde symptomen:
Scharnieren zijn gespijkerd, niet geschroefd, dus die hangen allemaal los.
Dat is zo gefikst, accuschroefboor, en zoefzoef, schroeven er in.
Ze kieren allemaal aan de bovenkant, en lopen aan aan de onderkant, een symptoom, bekend als 'uithangen'
Aan de onderkant slijt dat in het gebruik af, aan de bovenkant wordt die ruimte opgevuld met 'tochtstrip', stroken polyesterschuim (matrassen-spul) van 2 x 2 cm dik.
Eventueel vastgeplakt met dubbelzijdig tape.
Maar dan: alhoewel de deuren op zich redelijk haaks zijn, zijn de deurposten dat niet;
Ons huisje is gebouwd van gestapelde vierkante balken, 15 x 15 cm, en dat stapelen is indertijd een beetje haastig gebeurd.
Balken op lengte zagen, spijkers er in, volgende.
Van buiten is het daarna afgetimmerd met rabat-planken, en van binnen is het gestuukt.
De muren wijken aan de bovenkant tot 10 cm naar buiten, nu, maar volgende week misschien iets meer, of iets minder.
Hout werkt, dat weten we allemaal.
Ons hele huisje werkt, continue, soms wel harder dan Sukh en ik bij elkaar.
De deurposten werken wel mee, alleen de deuren werken niet mee.
Dus staan alle deurposten bol naar binnen, doordat er tijdens het werken van het hout steeds weer een beetje stuc tussen deurpost en muur valt, en dan niet meet weg te krijgen is.
Door dat bollen van de deurposten worden langzaam de scharnieren uit de deur, of het kozijn getrokken.
Dus om die deur dan te sluiten moet je echt douwen.
Aan de slot-kant van die betreffende deur heb je hetzelfde probleem, daar staat ook de deurpost bol, dus waar bij een Hollandse deur het slot zit, op halve hoogte, daar zit hier de kale plek waar de deur klemt, en dus sluit.
Alle deuren hadden ook op de gekste plaatsen nog plaatjes linoleum, met een klein spijkertje op zijn plek gehouden, die voor extra klem zorgen.
Dicht is dicht.
Doet mij ook denken aan het probleem dat Mongoolse Ger in Nl meteen problemen ontwikkelen met klemmende deuren:
Hier klemmen de ger-deuren ook!!!
Ze doen het er om!!!
Scheelt weer een slot, en een handeling.
Klemmen is gewoon het Mongoolse equivalent van slot!
Ik heb onze voor-binnendeur een grote beurt gegeven, nieuwe schroeven, scharnieren een beetje laten zakken, buik uit de deurpost geschaafd, en weer terug gehangen.
Zowaar, ze klemde perfect!
Maar twee dagen later wil ze niet meer dicht blijven, nu hebben we weer een bandje er tussen gepropt, om haar dicht te houden.
Eigenlijk moet er gewoon een dagschoot in (da's die schuine pen die op een gewone Hollandse deur zit) maar dat kost wat, en werk, en het is nu winter, dan ga je niet voor de lol een paar uur met een open deur staan klooien.
Ik ga op zoek naar kleine stukje linoleum, en kleine spijkertjes.
De enige deur waar eigenlijk geen problemen mee zijn is de plaatstalen buitendeur, die hangt niet uit, die loopt niet aan, en sluit als een kluis tegen zijn bijbehorende deurpost.
Die deuren zie je overal hier, worden in China gemaakt, en geleverd met bijbehorende deurpost, scharnieren en sloten.
Kan niks aan geschroefd of geklooid worden, kopen, vastschroeven, alles in één keer klaar, typisch mongools.
Maar helaas, toch wel wat:
Het slot is door veelvuldig dichtslaan uit de holle stalen deur aan het scheuren, dus kan ie alleen nog met beleid, en/of een sleutel, in het slot worden gegidst.
Eigenlijk is dit huisje geen haar beter dan het standaard-kraakpand in NL, maar met het verschil dat dit wel ons eigendom is, en dus niemand ons zomaar weg kan sturen!
's Nachts sta ik buiten, onder de sterren, en voel me de koning te rijk.
Met een krot op een schuine helling midden in de roverhoofdstad.
Zonder stromend water, zonder riool, zonder internet.
Bij -25, heldere hemel, binnen snort de kachel, en de computer speelt zachtjes de Ciaccona van Bach.

Over computert gesproken, de eerstvolgende investering in de Hashaa is natuurlijk internet.
Internet in Mongolie is heel anders dan in NL:
Nederland is wereldwijd geloof ik het meest ge-internette land, Mongolie hoort juist tot de hekkesluiters.
Dat komt door allerlei redenen, ééntje daarvan is het totaal ontbreken van infrastructuur, in kabel- en telefoonlijnen.
We proberen op ons koninkrijkje internet te krijgen, maar dat valt niet mee.
Alhoewel we midden in de stad zitten, is er geen telefoon-aansluiting.
Die kan wel gemaakt worden, maar pas in de lente, als de grond ontdooid is.
Als die telefoonlijn er zou liggen, krijg je voor 20 dollar/maand een redelijke snelheid op ADSL.
Dan is er ook TV-kabel, maar die is pas na de kapitalistische omwenteling uitgerold, dus die is puur commercieel, en als je daar internet over wilt, betaal je de hoofdprijs.
En weer, op ons koninkrijk geen kabel, en tot de lente...
Omdat het totaal ontbreken van infrastructuur natuurlijk endemisch is, de aanleg gaat door, maar zal nooit de vraag bijhouden, is wireless technologie hier ook nog een oplossing.
Dus je plukt internet gewoon uit de lucht, zeg maar.
Net zoals WiFi dat in NL inmiddels in de helft van de huishoudens lokaal een hoop kabels overbodig maakt, en lekker chatten van uit je tuinstoel, zoiets maar dan veel grootschaliger.
Dat werkt dan via een soort FM-frequenties, zoals de lokale radio in NL.
Alleen is internet natuurlijk twee-richtingsverkeer, dus moet je zelf ook terug kunnen zenden.
Zolang je vanaf je Ger in de verste buitenwijk de top van het hoogste bankgebouw in de stad kunt zien (daar staat de antenne), kun je er internet krijgen.
Schotelantenne, doosje erbij, surfen maar.
Daarnaast is internet-acces ook big-business hier, aan de rand van de bewoonde wereld:
Iedereen ter wereld wil meer informatie, meer filmpjes kijken, meer spelletjes spelen, zeker hier waar de winters lang zijn, en de dagen kort.
En waar iedereen op zoek is naar die ene unieke kans om uit die vrieskist hier te komen.
Dus is informatie-toegang eigenlijk goud waard.
In het centrum van UB is een rare tegenstelling het gevolg:
In hoogbouw-kantoren en luxe appartementen zit men onbeperkt breedband te surfen voor plezier en werk, terwijl in hokjes in kelders er onder gelukszoekers voor 400 tugrik per uur het net afstruinen naar werk, studie, visum-kansen, en meer.
Als wij er in slagen op ons koninkrijk internet aan te leggen, en er uit gemak nog een lokaal WiFi netje van maken, begint in één van de zeven Gers die om ons heen staan prompt een internet-cafe op onze lijn.
En wat let ze, en wie zijn wij om onze toegang te beperken?

Dat leidt weer tot de principiele vraag:
Mag ik, als buitenlander, zomaar een zakdoek uitrollen in het midden van HUN roverhoofdstad?
En op die zakdoek mijn ding doen, zoals ik gewend ben, en ik me kan veroorloven?
De Gandan-heuvel is een rare eend in de bijt-UB:
Midden in de stad, een hele heuvel waar eigenlijk geen grote gebouwen op staan, omringd door steeds hoger wordende hoogbouw, wat nu eenmaal bij de economische-Azie-Boom hoort.
Op het hoogste punt van de heuvel het Gandan-klooster, er om heen eigenlijk alleen laagbouw, of Gers.
In de communistische tijd zijn er door de stad twee flatjes van zes verdiepingen bij gezet, en een stadsdeelkantoortje, maar die vallen eigenlijk niet eens op.
De rest van de heuvel is opgedeeld in Hashaa's, van 150-300 m2, en dat is nog niet zo oud, volgens onderzoek woont slechts 5% van de bewoners hier meer dan 15 jaar.
In de Communistische tijd was de heuvel dus toch vooral leeg, afgezien van die twee flatjes dan.
Sinds de omwenteling is de heuvel snel volgeraakt met land-krakers, bij gebrek aan een kadaster en land-eigendoms-wet was daar ook niks aan te doen.
In eigen beheer hebben die 'krakers' straten vrijgehouden, en een basis-infrastuctuur aangelegd, te weten stroom.
Na ruim vijftien jaar scharrelen en schuiven, staan er op de meeste Hashaa's nu kleine huisjes, van hout, zoals het onze, of van steen.
Inmiddels is de heuvel een favoriete plek om te wonen geworden, ondanks het totaal ontbreken van infra-structuur, omdat de huur-prijzen er om heen zo snel gestegen zijn. Natuurlijk, centrum is altijd populair, zeker als je nog eens het totale verkeers-infarct er bij neemt, wat de stad van 9 uur 's morgens tot 7 uur 's avonds in zijn greep houdt.
Kijk maar eens op Google-Earth, gratis te downloaden voor wie dat nog niet heeft.
Op Froit.nl staat een Google-Earth-dingetje waar je op kan klikken, dan kijk je bij 'Gandan-Hachaa-3', daar zitten wij, mooie plaatjes van de rare toestend hier.
Nu zit de stad met de gebakken peren.
Er ligt dat besluit om er een internationaal gerespecteerd openlucht-museum van te maken, en d'r zitten 2500 vooral armlastige mensen die nergens anders heen kunnen, in eigengebouwde huisjes, die dus toch wel weer wat waard zijn..
Bij het her-inrichtingsplan is er voor die mensen wel plek, maar alleen in semi-hoogbouw, en dus veel duurder dan ze gewend zijn.
En voor een plek in die semi-hoogbouw moet je wel in aanmerking komen, dus iets met religie, of traditie van doen hebben.
Monnik, handwerksman, leraar, whatever, maar iets wat past binnen het plan Nationaal Religieus Stadsgezicht.
Helaas zijn dat nou juist de bezigheden die de huren in die semi-hoogbouw niet kunnen opbrengen.
Gelukig voor de uitvoering van het plan, zijn de meeste Hashaa's bij de invoering van de land-eigendomswet niet in eigendom, maar in pacht uitgegeven, dus dat scheelt.
Wij, en nog zo'n 25-50 anderen, hebben door geluk, steekpenningen, of anderszins, wel een eigendoms-akte, dus als wij de uitvoering in de weg staan, zullen we onteigend moeten worden.
Voor ons is dat niet zo'n drama, wij redden ons wel, binnen een verdere uitvoering van het plan, maar voor veel andere bewoners is alleen een nieuwe plek, ver weg van het centrum, een optie.
En dan nog, lang niet iedere bewoner hier is de echte bewoner:
Links en rechts van ons koninkrijkje zijn twee Hashaa's, die vol staan met Gers, drie rechts, en vier links.
Eerst denk je, lokale autochtonen die met familie een Hashaa in het centrum hebben weten te claimen, mazzel gehad, assertief geweest, misschien en klein handgemeen met anderen gehad die hetzelfde plan hadden.
Omdat landeigendom pas in 2002 in Mongolie is ingevoerd, is het toch een beetje landje-pik geweest op de favoriete plekken, uiteraard.
Maar bij navraag ligt dat toch anders: ze huren de plek, van een lokale autochtoon, voor 40 tot 60 euro per maand, per Ger!
Die lokale autochtoon zit met dat geld lekker in een hoogbouw-appartement, en verhoogt ieder half jaar de prijs....
Geen wonder dat er geen infra-structuur is, niemand hier op Gandan durft er aan te beginnen.
Dat er een her-inrichtingsplan voor de gehele heuvel, wat moet leiden tot een Nationaal Religieus Erfgoed Landschap, met Gandan als centrum, en verder alleen maar aan dat klooster gerelateerde bedrijven/gebouwen/woonblokken, hangt als een donkere wolk boven onze buren.
Met brede straten, waar processies weer mogelijk zijn, en pleinen, en parkjes.
Een mooi plan, bedacht in 2001/2, en gesteund door de Unesco, moet het toch lukken om Gandan, de hele heuvel, te behouden voor de toekomst, als symbool voor de zegeningen die het buddisme dit land hebben gebracht.
De meningen over de invoering /uitvoering ervan zijn zeer verdeeld; de ene helft van de bewoners (2500 ongeveer) denkt dat het zo'n vaart niet zal lopen, en dat ze rustig kunnen blijven zitten waar ze zitten.
Vorig jaar heeft een deel-groep ervan met succes een onderdeel van het plan laten veranderen, om rustig te kunnen blijven zitten, waar Miss B (voorlopig) weer garen bij spint.
Deze bewoners timmeren lustig door, en stapelen bakstenen op elkaar, om van hun positie midden in de stad een profijt te trekken, met pensions, hotels, winkels en zo.
De andere helft weet het nog niet zo zeker, en rommelt verder met klemmende deuren, en scheve Hashaa's, en betaalt de huur zo lang het goed gaat.
Wij hebben de plannen voor zo ver bekend, boven water gehaald, en denken er net tussendoor te kunnen zijnen, met ons koninkrijkje.
Voor ons zal een grote weg komen te liggen, waardoor we een nog betere plek krijgen, zonder te verhuizen.
Achter ons komt ook een weg, waar we heel misschien een hoek van ons koninkrijk moeten opgeven.
Maar de bureaucratie verzekert ons dat we gecompenseerd zullen worden, als het nodig is.
En mochten we toch fout zitten, we gaan er van uit dat het doel waarvoor we hier zitten, de Boeddistische kunst, en traditionele Gers, ons wel een voorrangs-positie zullen bezorgen bij een eventuele her-ver-huizing naar een andere plek op de heuvel.
Dus als we hier straks internet hebben, kunnen we dat mooi doorverkopen aan de buren, dat is hier zo de instelling.
En dan zit je meteen weer klem in het gedoe waar ik zo langzamerhand een hekel aan begin te krijgen, de onderlinge afhankelijkheid op allerlei terreinen, van drinkwater (wij betalen één van de buurjongetjes om onze watertank vol te gooien, eens per week), en als we er even een dag niet zijn bellen we de buren om de hond te voeren, en zij ons als ze de sleutel van de Hashaa kwijt zijn, of nog snel een zakje kolen moeten hebben voor de nacht, en zo voort.
In Nederland heet dat burenhulp, en doe je alsof het heel normaal is, terwijl je er bijna nooit gebruik van maakt.
Hier is iedereen eigen baas, maar door omstandigheden MOET je steeds bij elkaar op de thee.
En dat wordt wel eens een beetje te veel van het goeie.
Gelukkig heb ik zojuist mijn gordijnen afgemaakt, en klemt mijn deur goed, dus kan ik me af en toe terugtrekken.
Nu pas realiseer ik me hoe heilig rustig het was in de kelder van MissB, geen bezoek, TV aan, hangen, rusten.

Gisteren is eindelijk de eerste partij vilt aangekomen, ze hadden problemen met het drogen, dus ruim een drie weken later dan afgesproken, komt er een 'Porter' met drie meter hoog opgestapeld vilt vol gas de Hashaa omhoog scheuren.
Afladen, tellen, Porter betalen, sorteren op breedte, plastic er over heen, en weer gaauw naar binnen.
het is 's midags zo'n -15, tegen de avond zakt dat naar -25.
Dat voel je wel, zeker als je zoals ik net uit de griep probeert te ontsnappen.
Vandaag is het dan eindelijk begonnen, dat waar we deze Hashaa voor gekocht hebben, VILT NAAIEN.
Plastic op de grond, rollen uitleggen, een beetje trekken, en naaien maar.
Onze twee vaste 'werkjongens, Amga en Ghughoo, gaan eerst een paar stukken proef naaien, totdat duidelijk is hoeveel werk extra die rare Hollander aan zijn vilt wil hebben. Dan maken we daar een stuks-prijs van, en gaan we met twee ploegen aan de productie.
Zij werken nou eenmaal liever voor stuks-prijs, maar die extra wensen van mij moeten wel eerst uitgeknobbeld worden, voor wat betreft de extra tijd die het gaat kosten.
we zien wel hoe het verder gaat.

Nu staan we 's nachts voor een hotel in het centrum, we hebben een openstaand Wireless-Netwerk ontdekt, en vanuit een langzaam bevriezende auto (buiten -20) verstuur ik nu deze F-i-M-29.
Luitjes in NL en waar dan ook, tot de volgende
Froit, UB

Aflevering 21 - 22 - 23 - 24 - 25 - 26 - 27 - 28 - 29 - 30
Froit-in-Mongolia-30

Ulan Bataar, 18/12/2007

Luchtjes en Winkeltjes


We zitten hier nu lekker te bouten op onze eerste 'Onorgui', oftewel 'Nonolet' op z'n Mongools, en er zijn interessante verschillen tussen hier, en daar, bij jullie in NL. (Onor=stank, 'gui' is ontkennend)
Hij staat binnen, in ons huisje, in een soort toilet-kamertje zeg maar, wat door de vorige eigenaar was getimmerd in de hoop op een riool-aansluiting die nooit kwam.
Er is ook geen stromend water, maar dat is hier heel normaal.
Water wordt gebracht door buur-jongetjes, die met een karretje met onze jerrycans naar het pomp-huisje lopen, voor een kwartje.
Ons huisje is eigenlijk een soort veredelde Siberische blokhut, midden in de stad.
Dus een waterloos-toilet was de eerste grote stap voorwaarts hier.

|k heb hier een standaard-bouw-emmer als binnen-emmer gebruikt, met een gat onderin, er ligt een gestript plastic keuken-vergiet in, als drainage-bevorderaar, en we gebruiken gewone, zelf-geperforeerde vuilniszakken.
Die emmer hangt in een beton-plexen buitenbak, met afneembaar deksel-met-bril, die van onder openingen heeft, voor de lucht-in.
En kranten voor het afdekken, uiteraard.
Aandrukken met een omgekeerd Arcopal-schoteltje op een stok.
D'r staat een afzuig-ventilatiepijp op, van 11,5 cmØ, die door het plafond naar de zoldering gaat.
Totale investering (is hier ook erg belangrijk) €20,=
Tot zo ver helemaal -'Nonolet'.
En meestal stinkt-ie ook niet, terwijl soms de trek naar beneden is!
(ik heb een raampje in de pijp gemaakt, met een stukkie floss, om te kunnen zien of 'tie naar boven trekt.)
Toen hij vooral naar beneden bleek te trekken, (op onze zolder is het soms heeeel fris, de koude lucht dondert gewoon als een blok door de pijp naar beneden), hebben we een 100W gloeilamp tussen binnen- en buiten-bak gemonteerd, als kacheltje, en sindsdien trekt-ie keurig naar boven.
Echt ECO natuurlijk niet, maar je moet toch wat?

Maar dan:
Ons grondstukkie heeft geen riool.
Dus overtollig vocht, die bij de standaard-Nonolet door een eigen slang naar buiten gaat, daar moesten we iets anders mee.
Een gat in de grond boren, zoals in Driebergen, kan je wel vergeten, rots, steen, en alles bevriest meteen, met als gevolg dat je gat overloopt.
Eigen helofieten-filter is om dezelfde reden een utopie hier.

Ik heb ipv die afloop naar buiten, er een afwasbak onder staan, als opvang voor overtollig vocht.
Beetje zoals het laatste model-Nonolet, maar dan met open bak.
De bak is toegankelijk door een eigen klep, onderin de voorkant van de buitenbak.
(Die afwasbak is groter dan de emmer, dus kan niet door het gat waar de emmer in hangt.)
Die bak legen we zo om de dag buiten, in een hoekje van de 'tuin'.
Dat lijkt smerig, maar het vriest minimaal-10 hier, overdag, 's nachts -25, en dat blijft nog tot April zo.
En bij die temperaturen stinkt er niks.
De hoop was, dat die bak (grotendeels-) droog zou dampen, mede door die gloeilamp, maar nee hoor.
We hebben ook momenteel vijf 'werkers', die hier de hele dag buiten vilt zitten te naaien, (bij -15!!), en die drinken sloten vette melk-boter-thee.
En dat moet er weer uit natuurlijk.
En ze zijn heel blij met ons 'binnen-toilet', thuis in hun Gers moeten ze naar buiten, (bij -15-25) en op de hurken in hun 'gemak'.
Vanmorgen heb ik de bak weer geleegd, en tot mijn verbazing was hij helemaal stijf bevroren!
Ik dacht dat urine behoorlijk vorst-vast was.
De lamp is even kapot (chinese kwaliteit), vandaag gaat er een nieuwe in.
Het vriest dus minimaal 10 graden onderin onze Onorgui!
En dat, binnen in ons huis!
Wat wil je dan nog met 'droog-dampen' en ventileren?
Buiten droogt alles, ook de 'hoekjes van de tuin', want de lucht is natuurlijk heel erg droog hier, relatieve vochtigheid 0-30% geloof ik.
Wat nu?
Valt er nog wat te verbeteren, of was dit het?

Als we er uit komen, en een werkbare oplossing vinden, zitten we hier wel met 140.000 geïnteresseerde klanten!

Winkels

Er zijn hier consumenten, die dingen kopen in winkels, echt waar.
Dat schijnt overal ter wereld zo te zijn.
Maar hier is dat toch wat anders dan in NL, dat wordt me iedere dag weer duidelijker.
In NL heb je in ieder bewoond gat een ABC, dus Albert Heijn, Blokker, en C&A, oftewel eten, spullen, en kleding.
Met daar om heen een selectie kleine en grotere lokale middenstanders die een keur aan aanvullend product aanbieden, soms lokaal bepaald, zoals groenvoer en brood, maar ook meer algemeen zoals een ijzerwinkel, mode, electronica, witgoed en bruingoed, bloemenwinkels.
Hier ziet dat er zo uit:
Dr is een pand, heel groot pand, en daarop staat met grote letters 'ZAX', oftewel 'MARKT'.
Twee, drie of vier verdiepingen hoog, met kelder.
In het midden aan de voorkant is een dubbele deur, maar daarvan zit er eentje dicht vanwege de kou.
Voor die deur een drom mensen die naar binnen wil, waar tussendoor steeds weer bubbels mensen worden uitgepoept die net naar buiten komen.
In die drom zitten ook de zakkenrollers, die niet naar binnen of naar buiten willen, die hebben juist hun werk daar, in die maalstroom.
Binnen in dat grote gebouw is schijnbaar alles te krijgen wat de doorsnee-Mongool dagelijks nodig heeft.
Dus als je boodschappen gaat doen, maakt niet uit wat, dan moet je daar door heen.
Thuis zakken legen, alleen het hoogstnodige mee, alle ritsen dicht, geld in binnenzak, en god-zegen-de-greep.
Jasje-dasje-hoed-op, veters nog een keer strikken, en daar gaan we.
Wij doen onze boodschappen in de dichtstbijzijnde, de 'Bombogur', dat is aan de overkant 500 meter naar het noorden.
De eigenlijke Bombogur (=grote halfronde loods) is al een tijdje geleden afgebrand, maar ernaast is rap een nieuw vierkant blok opgetrokken, waar de handel doorgaat.
Die originele Bombogur is op Google-Earth mooi te zien als drie lange zilveren loodsen naast elkaar, met, nu de foto's weer ge-update zijn, grote brandgaten in het midden.
Was echt een groot ding, drie ronde overkappingen à la Amsterdam-CS, maar dan van staal, en van binnen ge-isoleerd met PUR-schuim. (Poly-Urethaan, dat bruine schuimspul waar je voegen mee dicht.)
Binnen waren 600 'marktkramen', vol met Chinese (-plasic) zooi, die zijn allemaal uitgefikt, in een zes uur durende brand.
PUR brandt uitstekend, dat blijkt.
Tijdens mijn bezoek in zomer 2005, met Gabriel, hebben we vanuit Gana's Guesthouse mooi kunnen toekijken hoe ze de resten met snijbranders uit elkaar gesloopt hebben.
Inmiddels, twee jaar later, is er op het kale sloop-terrein nog helemaal niks gebeurd.
Maar we gingen boodschappen doen.
Lijstje in de hand, handen diep in de zakken, want koud-koud, de Hashaa glibber-de-glibber naar beneden, poort door, paadje af, en dan langs onze kant van de 'rivier' naar het noorden.
Voor de Bombugur bruggetje over, de straat oversteken, en de drom in.
Duwen, geduwd worden, terugduwen, en weer een stapje naar voren.
Handen op portemonnaie en telefoon, je weet maar nooit, ze zien er allemaal lief en mooi uit die Mongolen, maar ja, ieder land heeft blijkbaar ook zakkenrollers nodig.
Eenmaal binnen slaat de warmte je als een blok in het gezicht.
En de drukte.
Geen wonder, winkelen in een verwarmde winkel is ongeveer het enige wat je hier overdag kunt doen, als je verder toch niks te doen hebt.
Geld speelt geen rol, want er wordt toch niks gekocht, alleen gekeken, en naar de prijs gevraagd.
En wat er te koop is, is doorgaans zo spotgoedkoop, dat de schade van een dagje winkelen meestal erg meevalt.
Binnen in zo'n markt zijn de winkeltjes zo'n beetje gegroepeerd in segmenten, naar product.
Eten, vlees, groente, droogwaren, allemaal bij elkaar in één hoek.
Bovenkleding, onderkleding, dames-en heren, alles zo'n beetje in groepjes.
Huishoudelijk, electronica, boeken, papier-spul.
Met als gevolg dat er steeds twintig stalletjes naast elkaar ongeveer hetzelfde verkopen.
En alles is import, dat met containers tegelijk uit China komt, dus keus is er niet zoveel.
Wij zochten naar emmers, voor onze 'Onorgui', en dat komt nogal nauwkeurig, de bodem mag geen ribbels of bulten hebben want daar blijft vocht in staan.
Maar emmer heb je in alle soorten en maten, dus vol goeie moed lopen we naar de 'Bombugur' markt.
En dan loop je dus langs twintig winkeltjes, die ALLEMAAL PRECIES DEZELFDE EMMERS verkopen, en niet de goeie natuurlijk.
Die winkeltjes zijn zo'n twee bij twee meter, en tot de nok toe volgestapeld en gehangen met de meest uiteenlopende plastic-zooi.
En al die twintig winkeltjes verkopen ook allemaal dezelfde pleeborstels, afwasbakken, dweiltjes, vergieten, bekers, kommetjes, alles wat ze hebben is PRECIES HETZELFDE als in de andere negentien.
Erg irritant, in twintig verschillende winkels moet er toch IEMAND zijn die iets anders aanbiedt?
Iemand die denkt: hier ga ik een klapper mee maken!
Niet dus, kopiëren wat de buurman doet werkt blijkbaar beter dan zelf iets bedenken.
In een willekeurige buurt van Amsterdam heb je een Kaas-Koning, een Vis-Koning, en een Emmer-Koning/het PlasticHuis.
Waar je in NL rechtstreeks naar bijv. 'Schous van 1870' gaat, voor het gekste boutje dat ooit gemaakt is, naar de Boerenbont voor dat nèt dat ene schotse ruitje, naar 'het Schuimrubber-Paleis' (bestaat echt, Elandsgracht Amsterdam) voor een raar matras, hier loop je steeds weer hetzelfde rondje, langs ALLE TWINTIG, in de hoop dat er toch, je weet maar nooit, iets is, wat je zoekt, en wat die andere negentien niet hebben.
Zelfs de Blokker in Beesterzwaag/Westeinde (20 vierkante meter, en er is ook nog een Post-agentschap ingebouwd), heeft meer soorten emmers dan die twintig winkels hier bij elkaar.
Moedeloos wordt ik er van.

In de Ger-bouwerij lopen we ook steeds weer tegen deze grenzen aan.
Zoek je een eenvoudig 'verzink-boortje', om de raampjes in de Gers mooi vast te schroeven, zonder uitstekende koppen, BESTAAT NIET, twintig winkels met boortjes, maar nee.
Gewoon een bos lijmtangen, een stuk of twintig, hebben ze niet, twee hebben ze er, twee verschillende!
Spijkers van 3,5 mm dik, de grootste spijker die een ge-emancipeerde huisvrouw-met-eigen-hamer zou durven inslaan, en de meest gangbare maat bij allerhande klussen, 19 keer nee, 1 keer raak, godzijdank.

Bouw-en timmerspul koop je hier op een straat, genaamd 'Zoon-Ail', 'honderd-families'.
Ooit waren er daar ongeveer honderd Hashaa's, familie-plekjes.
Die straat is ongeveer een kilometer lang, met een flauwe bocht, en aan weerszijden zitten alleen maar winkels met bouwspullen.
Een beetje gegroepeerd, glas en stopverf, ijzer, buis en plaat, gips en stuc, betonijzer en kippengaas, sanitair en rioolpijpen, etc.
Van iedere productgroep minstens vijf winkels naast elkaar.
En daartussen nog tien gebouwen met het vrolijke opschrift 'Algemene Bouw Markt', van Pietje, Klaasje, Keesje.
Binnen in al die ABM-men zitten weer tien of twintig kleine nerinkjes, die allemaal, U raadt het al, precies hetzelfde aanbieden.
Zoek je dus gereedschap, of een bepaald schroefje, of een meter 10 KiloVolt hoogspanningskabel, maakt niet uit wat, begin maar met Kees, twintig winkeltjes, dan Klaas, evenzo, en werk ze allemaal af.
'Zoon-Ail', is de meest hopeloze straat voor bouwvakkers en klussers, tenminste, al je zoals ik, een klus te klaren hebt.

Ok, een klein lichtpuntje: midden in al die Zoon-Ail-Zooi zit precies ÉÉN winkel, waar ze verstand hebben van gereedschap, ze weten hoe het heet, en ze weten of ze het hebben, en welke Chinese kopie beter is dan een ander.
Boormachines, Freesmachines, Cirkel- en Ketting-Zagen, Drilboren, waterpompen, beton-trillers, ze hebben het.
En bitjes, boortjes, freesjes, schroefjes, (gek genoeg geen spijkers), scharnieren, grendels, en ook handgereedschap als schroevendraaiers, nijptangen, hamers, beitels en zo.
Maar geen verzink-boortje...

Uit al die droefheid van al die winkeltjes, waar meisjes het grootste deel van de dag zitten te SMS-sen, want niemand koopt wat, iedereen zoekt, kan ik maar één gevolg-trekkking maken:
Het hebben van een winkeltje is de enige hoop op vooruitgang hier, ook al loopt het voor geen meter.
De IDEE, dat iemand vandaag misschien iets van je zou willen kopen, is genoeg om uit je bed te stappen, met een gammele microbus uit je buitenwijk naar Zoon-Ail te hotsebotsen, thermoskan met thee mee, om dan de hele dag te gaan zitten wachten op die ene god-gezonden klant.
En als je mazzel hebt, is de winst genoeg om weer het Microbusje naar huis te betalen.
Wat een land.
En hier proberen wij de beste Ger ter wereld te maken...
Ik heb wel eens betere ideeën gehad.

Overmorgen ben ik even voor drie weken in Nederland, vanwege Kerst, Wintervuurplaats (www.wintervuurplaats.nl), mijn (50-ste) verjaardag, en een paar vergaderingetjes, daarna, na 13/14 Januari, gaan we weer met frisse moed verder met Froit-in-Mongolie.
Voor nu, oogjes dicht, en snaveltjes toe,
Grt
Froit

HIER HAD
UW
ADVERTENTIE
KUNNEN STAAN!!!