Een groeiende collectie impressies, eerder verstuurd via de email.
Froit-in-Mongolië: Winter 2007-2008/2
Voor Fim 1-20 klikt U hierrr
Voor FiM 20-30 klik hierrrr
Voor FiM 41-50 klikkerdeklik hier
Aflevering 31 - 32 - 33 - 34 - 35 - 36 - 37 - 38 - 39 - 40
Froit-in-Mongolia-31

Ulan Bataar, 22/1/2008

Drooglegging


Het heeft even geduurd, maar daar is-tie dan weer, Froit's belevenissen in het verre land van edele nomaden en doortrapte boeven.
De vertraging heeft velerlei redenen, maar vooral niet dat ik U, waarde lezer, iets zou willen onthouden van al het spannende wat hier ten lande gebeurt!
Sinds mijn aankomt, nu ongeveer een maand geleden, heb ik gewoon niet dat ene rustige moment gehad, waar ik even kon gaan zitten en mijn gedachten op een rijtje zetten en intiepen.

13 januari liet in NL weer achter me, om ongeveer middernacht zoefde ik met de Eurolines-bus van Utrecht-Jaarbeurs naar Berlijn.

Net zo was ik aangekomen, op dat veldje, 18 dagen eerder, direkt vanuit Mongolalia naar een Ger op een veldje.
Vermoeid, maar zeer voldaan, na twee weken Wintervuurplaats, een paar dagen opruimen, wat boodschappen, bankzaken, en een zweethut met de Bigheart-familie.
Ik vertrok, zoals ik gekomen was, als een dief in de nacht, vanaf een maan-overgoten maar verder duister grasveldje in midden-Nederland, waar een warme Mongoolse tent-met-vrolijke rookpluim het symbool was van drie weken Nederland, warmte, goede gesprekken, en GEZELLIGHEID.
Als de mensen die ik daar tegenkwam me vroegen wat in in NL kwam doen, was het beste antwoord toch wel: een goed gesprek.
In die 18 dagen heb ik met ongeveer 700 mensen mogen ont-moeten, heerlijk. (deze zin klopt!)
In een ontspannen sfeer, omringd door al het moois wat ik in mijn leven heb mogen doen/helpen doen ontstaan: tenten, kachels, houtsnijwerk, pannen Gluhwijn, knapperende vuurtjes, labyrinthen, en fijne mensen, mooie slimme vrouwen, erudiete en gevoelige mannen, lichtgevende kinderen, en daar in hun midden mocht ik mijn 50-ste verjaardag vieren!
Voor hen die het gemist hebben, en nog iets van de sfeer willen proeven, <www.wintervuurplaats.nl>
Wat een verademing in vergelijking met het leven hier, waar je de taal niet spreekt, en altijd op je hoede moet zijn voor lieden die totaal eigen redenen hebben om met je te kletsen.

Op weg terug, met de bus naar Berlijn, daar een paar uurtjes wachten, en dan met de grote Kubilai-Khan-vogel naar Moskou/Ulan Bataar, begon het alweer, het gedoe-Mongolie:
Op Sheremetjevo, de internationale luchthaven van Moskou, stormden alle Mongoolse passagiers de Tax-Free binnen, en kwamen met flessen wodka naar buiten.
Enigszins verwonderd was ik, want nergens ter wereld is de drank goedkoper dan in Mongolialia.
Even gevraagd, krijg ik te horen dat er in Mongolia een ALGEHEEL drankverbod is ingesteld, al een paar weken eerder..
WAT????
Ja, algeheel drooggelegd, geen bier, Wodka, niks.
Ik vindt het te raar om te geloven, d'r wordt zo veel gezegd, dus ik laat de Tax-Free voor wat-ie is, en rook de laatste Samsom-shaggies, terwijl mijn ogen genieten van wat Rusland aan blonde langbenige hooggehakte wonders heeft voortgebracht.
Onbegrijpelijk is het, hoe die meiden in de parfum-shops er in slagen om zo perfect de plaatjes uit de mode-bladen te imiteren, het zijn echt lopende foto's.
Ik zit vrijwel achterin, de kist is propvol, geen beenruimte, geen elleboogruimte, en net dat ene video-schermpje vóór mij wil niet uitklappen, dus geen film....
Maar anyway, lekker vermoeid door die eerdere busreis, dommel ik op 10 kilometer hoogte bij het geluid van twee Rolls-Royce straalmotoren.
De lange vlucht eindigt in één rechte lijn, zonder bochten of draaien, tegen de lampen aan het einde van de enige start-en-landingsbaan van GhengisKhaan International Airport, UB.
Na 27 uur onderweg te zijn geweest, het laatste stuk in één vloeiende glijvlucht, landen we, met de motoren uit lijkt het wel, in een stikkedonker UB.
De smog van de morgenspits zorgt er voor dat we pas de laatste 100 meter iets van lampjes te zien krijgen, we donderen zó uit de hemel de ijskoude hel in.
Hopen sneeuw langs de baan, mensen en autootjes met enorme damp-pluimen, het is -29 graden, half acht in de morgen.
Lekkerrrr!
Was het in het vliegtuig aangenaam warm, in de slurf naar de ontvangst-hal ligt het ijs twee centimeter dik, zeker een beetje ingesneeuwd de laatste dagen.
Ook in het gebouw is het niet bepaald warm, alle personeel loopt in dubbel/drie-dubbel uniform.
Mijn visum is voor het eerst in tijden in orde, en ook douane is geen probleem.
Al wachtend op mijn bagage verwissel ik mijn Nederlandse Sim-kaart in mijn telefoon voor mijn Mongoolse, van MOBICOM.
Mijn trouwe rood-wit-gestreepte plunje-baal, die al zo vaak heen en weer gegaan is tussen NL en MNG, bonkelt vrolijk over de lopende band naar me toe.
Buiten de glazen schuifdeur een drom mensen, die allemaal 'taxi?' lijken te sissen.
Daartussen één bekend bol gezicht, die taxi neem ik graag.
Innig ge-armd, maar dan vooral om niet te vallen, glibberen we naar buiten, naar de parkeerplaats met gereedstaande Hyundai-Excel.
Een paar uur later trilt mijn telefoon, het eerste Mongoolse sms-je: van Sukhe, 'arrived?', en ik antwoord 'in her arms...'.

Later die dag wordt de waarheid in al zijn ontzettende waarheid duidelijk: Mongolie is drooggelegd, 100% alcohol-verbod, al sinds Kerstmis.
Dat ik daar niks van wist! Net nu het leuk begint te worden ben ik er niet bij!
Ik kijk doorgaans iedere dag even op www.Mongolia-web.com, voor het nieuws in het engels, maar daar had ik er niks over gezien.
Komt natuurlijk omdat Guido, de baas van Mongolia-web, ook het land uit was, dus ja, dan komt dat niet op internet.
Het is nog nooit vertoond, een heel land droogleggen, meteen en absoluut, zonder enige waarschuwing.
Ok, Amerika, maar daar werd het aangekondigd, en had men tijd om zich in te dekken, en daar is het geen -29.
Maar hier heeft de regering nog geen 24 uur nodig gehad om van beslissing tot uitvoering te komen.
Wat is er gebeurd?

Tegen de kerst beginnen er in diverse hoeken van de stad in een paar dagen mensen met Methanol-vergiftiging ziekenhuizen binnen te strompelen. (Methanol heet eigenlijk Methyl-alcohol, maar voor het gemak noemen we het Methanol)
D'r worden een paar mensen doodgevroren op straat aangetroffen, wat op zich weer niet zo uitzonderlijk is, maar na autopsie blijkt er ook daar Methanol in het spel te zijn.
Methanol is in Nederland als 'Spiritus' te koop.
Methanol is dus een soort alcohol (de gewone alcohol heet chemies gezien Ethyl-alcohol), het smaakt ook hetzelfde, het ruikt hetzelfde, je wordt er ook dronken van, maar daarna blind, en dan ga je dood.
Hoppelakee, no choice.
Bad shit, zo gezegd.
Methanol lijkt chemisch dus heel erg op gewone alcohol, en wordt op ongeveer dezelfde manier gemaakt, van dezelfde grondstoffen, met hetzelfde proces.
Tijdens de productie/het stoken/destilleren van sterke drank kan het heel makkelijk fout gaan, en ontstaat er onbedoeld Methyl-alcohol, ipv Ethyl-alcohol.
Iets met temperatuur-controle of zo.
Hoe heter, hoe sneller, tot een bepaalde grens, daarboven gaat het fout.
Anyway, haastige spoed is nooit goed, en zo zijn er dan binnen een paar dagen 11 doden gevallen hier, en er liggen nog 40 m/v te lijden.
Onderzoek brengt aan het licht dat deze mensen van verschillende, min of meer bekende merken Wodka een flesje hebben verorberd.
Ergens komen de bewijzen boven water, dat er een destilleerder loopt te klooien met etiketten, en dus ook met de alchohol zelf.
Dat klooien met etiketten is natuurlijk Aziatisch-endemisch, je weet nooit echt wat je koopt hier, maar van de alcohol moeten ze natuurlijk afblijven.
Omdat de oorsprong van de foute flessen dus moeilijk te achterhalen is, besluit de regering om binnen 24 uur ALLE drank van Mongolalia achter slot en grendel te zetten.
Brigades Politie trekken van café naar café, van supermarkt naar supermarkt, van straat-shop naar straat-shop, en sluiten overal de drank op in kasten, opslag-ruimtes, dozen en kisten.
Bier, Wijn, Wodka, Whiskey, zelfs Bavaria-malt (0%) moet er aan geloven.
Met slot en zegel, en enorme boetes op openbreken.
Niemand vertrouwd het ook meer, totdat de bron is opgespoord is iedere fles potentieel dodelijk.
Grote campagne op TV, afschrikwekkende beelden, ernstige functionarissen die uitleggen dat het echt bad shit is.
Binnen 24 uur is er in heel het land geen druppel meer te koop, en ook geen hangslot, by-the-way.
Dan begint het gebrek aan controle/regelgeving duidelijk te worden, het tijdperk van 'ieder-doet-wat-ie-wil-en-verder-niet-zeuren-en-goed-opletten' is met één klap voorbij.
Mensen brengen massaal de flessen die ze recent in huis gehaald hebben naar de vuilnis.
Alcohol drinken staat plotseling op hetzelfde plan als onbeschermde seks/Aids.
Terwijl de Politie-recherche speurt naar de bron, houdt Mongolie de adem in.

Dan beginnen langzaam de neven-effecten van zoveel standaard alcohol-consumptie zichtbaar te worden.
Geen openbare dronkenschap meer, geen bedelaars meer in de buurt van supermarkten, geen doodgevroren lijken meer in de morgen.
Supermarkten en kroegen die sluiten bij gebrek aan omzet, zelfs de dagelijkse verkeer-opstopping wordt minder, omdat mensen niet meer continue van feest naar feest rijden met hun asociaal grote 4x4-bakken.
Het aantal verkeers-ongelukken daalt dramatisch, en de verkeer-politie gaat weer bekeuren voor de meest onbenullige overtredingen, want die verdiensten moeten doorgaan natuurlijk.
Via Miss B kom ik te weten dat 70% van de politie duimen zit te draaien...
Het lijkt zelfs of mensen meer op tijd komen, 's morgens op hun werk.
Een land zonde alcohol, wat een idee!
Is raar hoor, als je zoals ik een paar keer per week na een lange dag denkt: 'zo, en nu eerst een Bavaria!'
Is er gewoon niet, lege schappen, als de supermarkt überhaupt al open is.
Sinds een dag of wat is er weer wat bier te koop, van de grotere lokale producenten, die met z'n allen in optocht naar het parlement zijn getogen.
De werkgelegenheid, jawel.
Maar niks import, en helemaal geen wijn of sterker.
Afgelopen, uit, in afwachting van nieuwe wetgeving.
Alleen drank die van oorsprong tot consument gevolgd is door toezichthouders, met formulieren en fakturen en zegels.
Als er nu ergens een file staat, betekent dat meestal: Bier te koop!

Uiteindelijk komt de overheid met het bericht dat de bron is opgespoord, 'Asian Wolf Company' in Bagaan-Nuur, 100 km naar het oosten, daar zou het allemaal begonnen zijn.
In principe een betrouwbare firma, die verschillende merken produceert.
Maar nu is er dus iets fout gegaan...
Misschien wel 5000 foute flessen met tientallen verschillende valse etiketten zijn er uitgeleverd...
Maar ook de Maffia houdt gelukkig administratie bij, dus vorige week waren er 'nog maar' 1500 flessen officieel zoek.
Iedere fles is in principe dodelijk, zeker hier, waar 1 fles-per-persoon-per-dag (halve liter Wodka) de standaard is.
Totdat die allemaal tot op de laatste fles gevonden zijn blijft het verbod van kracht.
En dat is natuurlijk knap lastig, want misschien liggen die al bij de vuilnis....
Ondertussen zijn er aan de Chinese grens een paar Douane-beambten gearresteerd, die willens en wetens een vat (200 ltr.) Methanol hebben laten passeren, voor Asian Wolf...

Hoe lang het gaat duren, wie zal het zeggen, er is en nieuwe Premier sinds een maand of wat, wie weet.
Diezelfde Premier heeft vorige maand ook al besloten om alle overheids-diensten die dienst-auto's hebben, landelijk, te laten onderzoeken op de efficiëntie/noodzakelijkheid van die auto's, en alles boven een bepaalde grens van benzine-verbruik te confisqueren.
Met als gevolg dat de prijs van Land-Cruisers en Hummers is gekelderd, tweedehands aanbod genoeg voorlopig.
En hij heeft meteen ook maar het centrum van de stad verboden gebied verklaard voor 4x4-overheids-auto's, die hier een apart nummerbord hebben.
Makes sense, toch, wat moeten die bakken hier?
Buiten, ja, daar wel, maar dan maar overstappen.
Dat centrum was al verboden voor vrachtwagens zonder een speciale licentie, dus die 4x4's gingen er in één moeite bij. Resultaat: weg files.

En zo raken we langzamerhand aan de meer door-de-weekse-zaken van hier-in-Mongolalia:
De kou, de meisjes, de absolute onbetrouwbaarheid van wat dan ook, mensen, dingen, overheden, you name it.
De ger-bouwerij, het volstoppen-en versturen van containers, de doorgaande ontwikkeling van onze Hashaa tot centrum van de beste Ger-bouwerij ter wereld, enz.
Inmiddels heb ik in mijn bagage en NL-vlag gevonden, die wappert nu vrolijk boven de heuvel, een beetje thuis-in-het-verre-weg.
Ook makkelijk als er bezoek langs wil komen: waar zit je nou precies???
Op de Hashaa scharrel ik rond op vrolijke gele klompen, binnen op evenzogele pantoffels-in-de-vorm-van-klompen.
We drinken bij voorkeur Heinekes Bier, en Karels-koffie.
Raar, hoe je ver weg meteen patriot wordt.

De laatste weken was het erg druk hierzo, met vier vilt-naaiers, die buiten, en toen het echt te gek werd, ook binnen met enorme lappen vilt aan de gang waren. Van 's morgens 10 tot 's avonds 6 was he hier werkenwerkenwerken.
Nu is dat naaiwerk allemaal af, en zitten de drie containers vol, dwz, NU zit er al weer heel wat lucht in, want de eerste 8 tenten zijn onderweg.
Maar tussendoor was het even krap, drie kasten vol, en toen kwam Amgalan-de-frame-bouwer even wat onderdelen brengen.
Met z'n allen hebben we in twee dagen vier tenten proef-opgezet, dat is altijd een beetje gedoe.
De eerste keer moet er van alles bij elkaar gezocht worden, hier en daar moet nog een lintje of knoopje aan.
Maar dank zij de gedegen voorbereiding ging het toch een stuk sneller dan vorig jaar.
Alle dakstokken die ik in mijn handen heb gehad gleden keurig in hun gaatjes, alle muren waren in orde, en in het vilt zat eigenlijk geen één fout.
Geen wonder, want hier onder dagelijks toezicht genaaid, maar toch.
Eerst maar even als binnenkomertje de vier-muurse-hoog, een klein gerretje voor Mongoolse begrippen, voor de dochter van Piet, op Texel.
Als het eenmaal staat, op de containers, zijn de Mongolen hier plotseling heel enthousiast: zo groot hadden ze een vier-muurs-Ger nog nooit gezien.
Vier-muursen, dat zijn hier de arme-luis-tenten, dus die mogen niks kosten.

Had ik al eens verteld over de inflatie in de Ger-maatvoering?
Nee, nou, dat zit volgens mij ongeveer zo:

Ooit hadden de socialistische bazen hier een standaard-maatvoering ingevoerd, waar 4-5-en 6-muurse Ger aan moesten voldoen.
Controle was er niet echt, maar aangezien de staats-fabriek alleen die maten maakte, en in enorme aantallen, zag niemand er brood in Gers of reserve-onderdelen te maken die niet zouden passen bij die standaard.
Als je er van uit gaat dat je altijd wel eens iets bij zal moeten kopen, dan is die Nationale Standaard heel handig.
Sinds de omwisseling van Socialisme voor Kapitalisme, is die Nationale Hout-Fabriek No. 2 ter ziele gegaan, en worden Gers door het hele land gemaakt, vooral daar waar nog wat bos is.
Daar in de verre negorij is totaal geen controle, geen standaard, en ook niemand die daar wat om geeft.
Die verre buitenlui zijn al blij dat er iemand uit de stad geld komt brengen in ruil voor een stuk omgezaagd bos.

Vier-muursen, dat zijn hier de arme-luis-tenten, dus die mogen niks kosten.
In de loop der jaren is de standaard-vier-muurse afgegleden van 5.05 mtr diameter naar 4.80, en de hoogte aan de muur van 155 naar 140.
Tja, dat is inderdaad een klein tentje.
De standaard 5-muurse was ooit 6.10, nu mag je blij zijn als hij de 5.80 haalt.
De makers snoepen dus aan alle kanten centimeters eraf, wat de kopers weer niks kan schelen, als ze maar onderdak zijn.
Hoe komt dat dan?

In de dagelijkse praktijk van nu, worden Gers gemaakt door honderden, misschien wel duizenden, onafhankelijke handwerkers ver weg op het platteland.
Bruikbare bomen in de buurt van de stad zijn inmiddels schaars, of op, dus worden ze verder en verder weg omgezaagd.
Dan gaat zo'n ger-bouwer het bos in, met een dakstok van zijn eigen standaard-ger, en zaagt een boom om.
Als de stam ligt, wordt hij meteen in stukken verdeeld, van handzame lengtes.
Maar wat is handzaam?
Nou, minimaal dakstok-lengte!
Dakstok d'r bij, streepje zetten en zagen maar.
En dan komt een typisch Mongools fenomeen om de hoek: Botte zaag.
Zaag slijpen doe je met een vijl, tenminste hier doen ze dat zo, en daarbij worden er altijd en paar tanden scherper dan andere.
En die paar zitten ALTIJD aan dezelfde kant, iets met ergonomie of zo.
Die zaag zaagt scheef, per definitie.
En je zal altijd zien, scheef naar de kant dat je eigenlijk niet wil.
Maar ja, begonnen is begonnen, die boom moet in stukken, dus gaan met die banaan.
Resultaat is dat het stuk stam dus ietsje korter uitvalt dan de dakstok waarmee hij gemeten is.
En niemand die daar ooit achter komt, want nergens is een meetlat te vinden.
Dat stuk stam wordt dan vlijtig in stukken gespleten, rond geschaafd, vierkant topje er aan, 1 keer in de oranje lak, gauwgauw wat krullen er op, dakstok klaar.
Als het er bijna ongeveer 81 zijn, allemaal op een rijtje op de grond, en met de cirkelzaag allemaal exact even lang, ofwel zo lang als de kortste!
En dat is waar de inflatie toeslaat.
Een paar millimeter korter dan het origineel is niet zo'n ramp, dat merkt geen mens.
Maar als die kortere dan twee jaar later weer als mal gebruikt wordt, zie je het voor je?; steeds korter en korter.
Inmiddels kan je op de markt 'standaard' dakstokken kopen van 235 tot 245 lengte, wat de oude maat is/was.
Iets vergelijkbaars is er aan de hand met de muren, die worden ook steeds lager.
Maar de realiteit is gewoon, als je een hoop latjes hebt, die eigenlijk iets te kort zijn, dan ga je die niet weggooien, daar maak je toch maar een muurtje van, ook al is die dan niet helemaal standaard.
Hier heet dat: No choice.
En zo verlabberdekakt langzaam het mooiste wat ze hier uitgevonden hebben, de Standaard-Ger, tot een zooitje ongeregeld, ongestandardiseerd, dus economisch oninteressante hopeloze nood-onderkomens.

Maar voor Piet hebben we een serie speciaaltjes gemaakt, met 20 cm hogere muren, voor de Nederlandse vakantie-consument, zeg maar.
Die Ger geven een veel ruimtelijker indruk dan de gewone, waar je, bij de muur staande je kop moet buigen.
In principe sta je daar natuurlijk nooit, want daar staat altijd meubilair, maar toch.
In die hogere Gers zijn natuurlijk niet alleen de muren hoger, het midden gaat gewoon mee omhoog, en dat samen geeft een veel ruimtelijker indruk.
De Mongolen die meewerken met opzetten, onze vilt-werkers, en de frame-makers, zijn verbaasd over het effect van die paar centimeters.
Hier staat een vier-muurse, dus kleine tent, die toch heel groot is.
Vooral in de stad in dat een begrijpelijk enthousiasme, want de ruimte hier is beperkt; Hoe meer Ger je in een Hashaa perst, hoe goedkoper de gedeelde huur uitvalt.
Miss B loopt kirrend in de rondte, ze had nooit gedacht dat een klein Gerretje zo groot kon zijn.
Misschien wil ze zelfs wel afzien van haar vaste voornemen NOOIT meer in een Ger te wonen...

Na dat kleine dopje zetten we de 6-muurse-hoog op, een monster van een tent, voor Mongoolse begrippen, maar ik heb natuurlijk al heel wat ervaring met Paleis, en Kasteel.
Niet alleen hebben onze medewerkers nog nooit een 6-muurse opgezet, deze is ook nog eens 20 centimeter hoger, aan de muur en in het midden.
Met verenigde krachten gaat het wiel omhoog, en met veel lol en zuchten gaan de dakstokken er in.
Er zijn drie medewerkers die never-nooit lang genoeg zijn om de dakstokken er in te krijgen, uiteindelijk zetten we de ene op de rug van de andere om ze toch een kans te geven.
Die grote 6-muurse past ook maar net op de Hashaa, pal tegen de containers aan, die nog 20 cm uitsteken, omdat we de volgende lente de grond pas op hoogte kunnen brengen.
Dicht bij het huis loopt de grond een beetje op, dus daar staat de muur een beetje scheef.
Geeft allemaal niks, de Mongoolse Ger is flexibel genoeg om dat aan te kunnen.
Als het vilt er op zit, komt de witte hoes, vers uit de hoezen-naaierij.
Mooie rode randjes er aan, en past redelijk perfect.
Het wordt al donker, dus we laten de tenten staan tot morgenochtend, dan halen we ze snel plat, dan kunnen de volgende twee op.
Althans, dat was het plan.
De volgende morgen ligt er drie centimeter sneeuw....op de tenten.
Op de hoezen, in het vilt, en dat was net zo lekker droog.
Gewapend met al onze bezems kruipen we erop, en beginnen aan een hopeloze excercitie: vegen.
Als het meeste er af is, beginnen we maar met afbreken, Amgalan is met zijn mannen onderweg om de volgende twee op te zetten.
De hoezen hangen we opgerold binnen boven de kachel, hopelijk druipt er genoeg uit..
Die middag gooien we snel nog een 5-muurse 'hoge ger' op, en weer neer, als blijkt dat de hoes past, foto maken, dan kan-ie weg.
Dan komt de laatste voorlopig, een normale-hoogte 5-muurse.
Alles fijn, totdat de hoes er op gaat: rampzalig slecht, de passing.
Die stof die wij hier laten naaien, (dezelfde als in NL) is heel erg rekkerig, vooral op de diagonaal, daar worden ze in de hoezen-naaierij gek van.
Maakt niet uit, heb ik gezegd, maak maar een prijs voor het meer-werk.
Maar dit is helemaal te bar.
We meten zo het een en ander op, blijken ze er minimaal 10 centimeter naast te zitten, bij het knippen al.
Sukh belt, en met een taxi komen er twee meiskes van de naaierij, hoge hakken, dunne jassen, persoonlijk kijken.
Ze schrikken er zelf ook van, en terwijl de zon achter de heuvel verdwijnt moeten we snel een beslissing nemen wat te doen.
Als we nou eens hier een plooitje trekken, of daar..
Nee, de fout zit in de maat, niet in de vorm..
Nee, maar als we hier nou eens een touwtje door-rijgen....
Uiteindelijk komt XuXo, (spreek uit 'Chuchoo'), dia al vier weken vilt voor ons zit te naaien, en die 6 maanden geleden nog 1400 km verderop in een ger in de bergen woonde, met een gouden idee: plooi hier, naai daar, en hoppa!
Ik zie en geloof meteen wat hij bedoelt, en zo wordt besloten.
D'r af dat ding, en die meiskes weer weg.
De volgende morgen weer proberen, nog niet helemaal goed.
Weer die meiskes er bij, weer er af, weer naar de naaierij, en weer proberen.
En zo nog een keer, dan MOET die ger plat, want we moeten beginnen de boel te sorteren en tellen die in de eerste container gaat, en we hebben de ruimte nodig.
Dan gaan we alles klaarleggen, per onderdeel gesorteerd.
492 5-muurse dakstokken, 100 6-muurse, 70 vier-muurse.
16 daksteunen, van verschillende lengtes, 30 hoge muren, waarvan 6 'keuken'-muren, en 10 lage, waarvan twee 'keuken'.
8 wielen, van drie maten.
En dan het vilt, maar dat valt mee; onze jongens Xuxo en Amga hebben het zelf genaaid, en genummerd/gecodeerd, dus ze hoeven alleen maar de juiste delen uit de containers te trekken.
Blijkt dat er toch ergens een foutje in geslopen is, er zijn meerdere delen met dezelfde nummers, dus worden toch alle drie de containers leeggehaald, en meteen maar weer helemaal systematisch gevuld, met wat er nu nog niet mee hoeft.
Veel extra werk, maar gelukkig kost dat maar 7 euro per man per dag...
Uiteindelijk ligt de hele hashaa vol bergen en hopen spul, geheel volgens plan.
De volgende morgen hoeven we niet meer te zoeken, alleen maar de juiste spullen in de juiste volgorde op de Porter te laden.
(een Porter is een Chinees Pick-up truckje, waar 1 ton op mag, nou ja, tot de bladveren helemaal recht ingedrukt zijn...)
Zo gaan we dan 5 keer heen en weer van Hachaa naar container, die we op dezelfde manier vol douwen als vorig jaar, maar nu beter.
Die container staat klaar op de douane-terminal, naast het station, 10 km verderop.
Twee keer rijden op dag 1, drie keer op dag 2, en nog een keer op dag 3, met extra vilt dat er nog bij kan, evenals 16 kastjes van Just, (www.juistjust.nl), die vanaf nu met ons samen wil container-poolen.
Drie dagen na aanvang gaat-ie met een beetje duwen dicht, massief vol.
Dan volgt het gespannen wachten of de douane er nog in wil spieken, en zaterdag willen ze dat gvd toch...
Wij weer er heen, half leeg, al valt het mee deze keer, en alles er weer in.
Zo, dat was dat, container 1 is onderweg.

Nu, zaterdagavond, ligt Sukh met hoge koorts, duidelijk dezelfde griep die ik in December gehad heb, Miss B moedert een beetje over hem en mij.
In haar kelder-appartement verveelt ze zich stierlijk, en daar ben ik natuurlijk relatief weinig, sinds ik op de Hashaa een kamer-met-bed heb.
Bed? Ja, uhh, Ger-maker Amgalan heeft tussendoor ook nog even een immens traditioneel Ger-Bed voor me gemaakt, beetje rond van achter, met kastjes aan hoofd- en voeteneind.
Blank Lariks hout, eenmaal in de lijnolie.
Prachtig vakwerk, beetje lomp, beetje ongeschaafd, maar wel wat ik wil: bij ons bedrijf zit het geld in het product wat je koopt, niet in het bed waar de meester in pit.
Ooit moet dit bed verkassen naar mijn eigen prive-ger, maar die moet dan op het platte dak van ons huisje staan, waar nu nog een punt-dak op zit...
Vorige week ben ik wezen sjoppen, en heb ik mezelf getrakteerd op een luxe waar ik in NL nog nooit geld aan uitgegeven heb: een Stereo. Philips, geen gezeur. 30W, met Subwoofer, cd-spelert, en tuner.
Lekker naar BBC luisteren, en Voice of America.
En lekker knallen met Genesis, Jethro Tull, en Evanesence!
Met afstands-bediening, jawel.
Bij aankomst in UB had Sukh tot mijn verbazing een burootje in elkaar getimmerd, waarvan ik een tekening/schets had laten slingeren. Goedkoop, praktisch, compact.
Daar zit ik nu dit epistel te tiepen, radio zachtjes aan, Miss B op de bed/bank.
Verder is er in dit huis het ongelofelijkste gebeurt, er is een TV naar binnen geslopen.
Miss B is de reden. Ze is TV verslaafd.
En eerlijk gezegd, ik vind het ook leuk om naar het nieuws te kijken, hier.
Die alcohol-story, en gedoe in het parlement, rivieren die plotseling totaal vergiftigd zijn met cyanide (illegale goud-mijners), een compleet dorp van 7000 m/v die moeten verhuizen, de dagelijkse speech van de Politie-chef die voorleest hoeveel auto-ongelukken er waren, etc.
Miss B vertaald als ik vraag.
Laatst was het grote issue: mensen op Mars!
Vol overtuiging worden er fotoos getoond die al drie jaar over internet zwerven, gemaakt door de Mars-lander, waar inderdaad 1 mens-achtige vorm op is te zien.
Gaat eigenlijk maar over 1 foto, maar hier is dat NATIONAAL NIEUWS.

Nu nog wat gezellige lampjes zoeken, voor in de diverse hoeken, dan kan die eeuwige TL-buis uit.
(TL-buis is de standaard Mongoolse verlichting, zuinig, veel licht, werkt ook als het voltage soms onder de 200 valt. Ik ben hier in huis eens aan het meten geslagen, meestal 205 Volt, soms maar 185V, dat is rampzalig voor gloeilampen en electronica).
Ik moet nog iets kasterigs zien te vinden voor mijn spullen, iets wat ook in de toekomstige Ger van pas komt.
En wat extra beddegoed voor de onverwachte gasten, en wat extra stoelen en krukjes, en dan zijn we zijn er echt:
Froit-in-Mongolia!!!

Grt,
vandaag -20 overdag, vannacht -35,
Froit!

Aflevering 31 - 32 - 33 - 34 - 35 - 36 - 37 - 38 - 39 - 40
Froit-in-Mongolia-32

Ulan Bataar, 1/2/2008

En daarna...

Het heeft weer even geduurd, maar daar is-tie dan weer, Froit's belevenissen in het verre land van edele nomaden en doortrapte boeven...
Ik moet bekennen dat de frekwentie van de FiM-metjes inzakt, dat komt onder andere door het vele werk, dat het steeds moeilijker wordt om leuke interessante onderwerpen te vinden, en natuurlijk de aandacht die ik van Miss B mag ontvangen.
Plus, waar ik tijdens mijn eerdere bezoeken nogal eens geplaagd werd door eenzaamheid, niks te doen, of anderszinse leegte-momenten, nu raakt mijn leven hier steeds meer verknoopt met het dagelijkse gebeuren, zoals ook in NL.
Maar lezers, geen wanhoop, voorlopig nog genoeg rare dingen hier om over te berichten.
Het alcohol-verbod is zo'n beetje voorbij, er zijn per 2000 inwoners 1 winkel aangewezen als alcohol-verkoop-punt, en restaurants en cafe's mogen in ieder geval tot half elf 's avonds weer schenken.
Jammer, want het was net zo lekker rustig.
Nu kom je al 's morgens weer de bekende zwalkende figuren tegen, die je met een grote boog moet ontwijken.
Helaas is dit klimaat zonder drank voor veel mensen onhandelbaar.

Overdag zweeft de temp tussen - 15 en -25, 's nachts tussen -24 en -38.
Dat waren koude nachten, ook in ons huisje-op-de-heuvel.
Je wordt wel gewaarschuwd, het weerbericht hier is redelijk nauwkeurig, maar toch.
Is grappig, dat weerbericht: na het nieuws komt er een mooie foto op het scherm, met een vrolijk muziekje d'r onder, en dan komt er met tekst de temperatuur en de bewolktheid van alle provincie-hoofdsteden voorbij, als laatste Ulan Bataar.
Na drie minuten vrolijk computer-muziekje weet je dan: weer onbewolkt, weer tering koud!
Gevoel voor humor hebben ze wel, hier.
En het klopt altijd, daar kan het KNMI nog een puntje aan zuigen.

Die kontinue vries-kou heeft ook allerlei voor een Hollander bevreemdende effecten, waar ik toch nog eens stil bij wil staan.
Bijv, onze maffia-zwarte Mercedes staat buiten, voor het huis, en bijna iedere morgen ligt er een dun laagje sneeuw op.
In NL betekent dat: krabben!, maar hier pak je de plumeau/stoffer die voor dat doel achterin de auto ligt, en veeg je die sneeuw er als stof af.
Omdat het kontinu zo hard vriest, is sneeuw hier zand-achtig korrelig hard.
Je kan ook rustig op je gat op de sneeuw gaan zitten, die smelt echt niet in een paar minuten aan je kont.
Ook vanwege die vorst halen we 's avonds de accu er uit, en die slaapt dan naast de kachel, tot ie er 's morgens weer ingaat.
Moet je wel eerst met de sleutel de deur opendoen, want de biep-biep afstands-bediening doet het dan nog niet uiteraard, zonder accu.

Jaja, allerlei erg interessante praktische problemen.

Wij produceren natuurlijk afval-water, uit de keuken en uit onze Nonolet, en wat doe je daar dan mee?
De standaard-Mongoolse oplossing is om het in het stront-gat te kieperen, maar dat gat hebben we dicht laten gooien, en daarop staat de eerste container .
Naast de containers die ingegraven zijn, is nog een kleine ruimte tussen container en schutting, daar kieperden we het tot voor kort in, maar nu klagen de buren dat ons ijs bij hun onder de schutting doorkruipt...
Wij hadden het idee, dat zich onder onze containers, waar een holle ruimte is/moet zijn, een fijn probleem voor in de lente aan het opbouwen was, maar niet dus, het is bij de buren.
Nu lopen we met de emmer iedere twee dagen dertig meter verder, en kieperen het in de 'rivier'.
Maar ik ben daar niet tevreden mee, we gaan een 'verdampings-kas bouwen, in de hoop dat we alleen hergebruikbaar concentraat overhouden.
Het is echt een uitdaging, eco-permacultuur bij -20.

Voor de broodnodige vitamientjes drinken we sinds kort Duindoorn-ijs-thee, wat hier overal te koop is.
Ofwel ingedikt, als siroop, of als kant-en-klare frisdrank, ofwel als verse Duindoorn-bessen per kilo.
Heel goedkoop, en heel gezond.
National product vanuit ergens in het verre westen van Mongolialia.
Ik vroeg me zo af, hoe ze dat doen, dat plukken van die Duindoornbesjes.
In Nederland heb je die ook, indertijd in Ruigoord stonden er hectares vol mee, maar het probleem van de Duindoorn zit natuurlijk in de Doorns.
Voor hen die de Duindoorn niet kennen:
Struik, tot ruim manshoog, donkergroene blaadjes, doet het op hele arme grond prima, bij gebrek aan concurrentie uiteraard, vandaar vooral in de Duinen.
In de late zomer groeien er vele vrolijke geel/oranje besjes in trosjes direkt aan de hoofd-tak, tussen de laatste blaadjes.
Besjes zijn heel vitaminerijk, zoet/zurig, vrijwel pitloos.
De besjes blijven de hele winter, tot het voorjaar zitten, waarna ze verschrompeld afvallen.
Dat ze in tegenstelling tot veel andere besjes niet voor die tijd zijn geoogst/opgegeten, komt door een nare verrassing tussen de blaadjes:
Daar groeit het probleem waardoor noch mens nog vogel veel plezier heeft van deze lekkernij uit de natuur, DE DOORNS.
Hoofdletters zijn hier zeker op zijn plaats, want het zijn hele grote, er zijn er ook heel veel van, en scherp zijn ze ook.
In NL is duindoornsap/siroop te koop, waarbij de moeite die er nodig is om meerdere besjes te oogsten, herkenbaar is in de prijs, het is schreeuwend duur.
In Mongolie is alles goedkoop, zeker Nationaal Product, dus eerst lette ik daar niet zo op.
Maar recent vroeg ik eens aan Miss B wat dat dan kost, (ongeveer 1 euro/kilo) en waarom er zo veel van aangeboden wordt, en toen bleek:
ze hebben hier een truuk ontdekt om het oogsten menselijk en financieel haalbaar te maken:
DE VORST!!
In de winter, bij minimaal-15, bevriezen de besjes tot keiharde knikkers, en kan je ze met een stok uit de struiken slaan!!
Net olijven, maar dan bij andere temperatuur...
Kijk, dat voordeel heeft de vorst dan weer wel, en daarin is Mongolalia dan weer meester.
Meteen begint mijn brein te malen: Lokaal Product, Ecologisch, Gezond, Bio, werkgelegenheid op het platteland, etc.
Nee, zegt Sukh, laat maar, er wordt nu al geklaagd over het verwoesten van hele gebieden Duindoorn, want met de Landcruiser er doorheen raggen gaat natuurlijk nog sneller....
Wel slecht voor de struiken, maar wie maalt daar nou om...

Zoiets is er ook aan de hand met de pijnboom-pitten, hier 'Samr' genaamd.
Pijnboom is en duur woord voor grove den, de boom waar de hele Veluwe mee volstaat.
Zitten van die Dennen-appels aan, je weet wel.
Tussen die schubben zitten de 'samr' die je voor 7 euro/zakje bij de AH uit het Gourmet-schap haalt.
Wij Hollanders kennen de Dennen-appel alleen als iets keihards, schubberig, waar je je niet kan voorstellen dat er zoiets smakelijks als een pijnboom-pit in kan zitten.
Maar niets is minder waar!
Eekhoorns weten wel beter, het heeft te maken met het jaar-getijde, met timing.
Eerst zijn die harde schubberige dingen namelijk veel zachter, sappiger.
Dan moet je er snel bij zijn, en toeslaan.
Dat doen ze hier dus ook, met als gevolg dat er honderden tonnen 'samr' worden geoogst, en ge-exporteerd naar China (waar ze ze voor AH in zakjes stoppen).
Onbedoeld neven-effect is, (doordat die rare Mongolen, al ze iets doen, dat ze het dan met volle overgave, en inzet van ALLE middelen doen, zeker als er iets mee te verdienen valt) dat er nu HE-LE-MAAL geen kleine pijnboompjes meer staan in het bos, of wat daar voor doorgaat.
Eekhoorns uitgehongerd, Vossen aan de slanke lijn, vogels gevlogen, keverplaag, en geen zaadje meer wat de grond haalt om weer nieuwe boom te worden...
Nu is er een National Controle op de 'samr'-industrie, en iedere week zie je wel weer op het nieuws een story over een kelder met tonnen en tonnen illegale 'samr'.
Als ze voor 7 euro/zakje bij AH liggen, dan is er hier illegaal vast heel wat te verdienen met een paar ton eekhoorn-verdriet.
Denk daar maar eens over na als je weer een fijne Salade-Mediterranée maakt..

En zo gaat het maar steeds hier, werkt er iets, dan werkt het zo goed, dat er meteen weer problemen ontstaan.

Hoe ik het volhou?
Ik put genot uit de kleine dingen:
Loop je over de stoep, met aangestampte sneeuw er op, dan valt op dat er vaak in het midden van de stoep, in de lengte, een stukje sneeuw van een paar meter super-glad is gestreken, een glijbaantje.
Jongelui nemen dan een aanloopje, en woesjhjh, een stukje glijden, leuk toch.
Gewoon op weg naar school, of boodschappen, even leuk glijden.
En geliefden die mekaar dat kleine stukje voorttrekken.
En als ik dan zie, dat zelfs oude mensen dat doen, dan lacht mijn hart mee: toch nog een beetje kind.
Overal in de stad anarchistische glijbaantjes!

Dat, als je denkt: biertje lekker koud, even tussen de dubbele ramen, dat het dan een uur later, als je het vergeten was, dat het dan niet meer uit je blikje wil stromen, keihard bevroren.

Dat je vlees voor de hond, dat normaal óf tussen de ramen zit, of boven, op de vliering, waar het eindeloos bewaard kan worden, dat je dat wel een uur voor voedertijd in een pan met een beetje water op de kachel moet zetten.

Dat je, voordat je 's morgens in de auto kan rijden, dat-ie eerst een kwartier stationair moet draaien, met de kachel aan en de blower voluit, anders bevriest je adem aan de binnenkant van alle ramen. Eco-eco!
De radiator is volledig afgeplakt met karton, de electrische ventilator hebben we uitgeschakeld, en dan nog komen we in de file maar net aan de 80 graden koelwater-temperatuur.

Dat je in de micro-busjes, waar de verwarming het hopelijk doet, het volgende fenomeen hebt:
Bij het instappen, of wachten op meer passagiers, staat de schuifdeur open, dus vriest het binnen.
Dan ga je rijden, met de deur dicht, en slaat de verwarming toe, plus dat alle passagiers lekker zitten uit te wasemen, normaal 16 m/v in een busje.
(Er is net een nieuwe wet uitgevaardigd, dat er maar drie personen op een bankje mogen, (max 12 dus) maar er is geen agent die het aandurft om uit 16 kwaaie haastige passagiers er vier uit te kiezen die verder moeten lopen...)
Binnen dus plenty vocht, en buiten -20.
Meteen krijg je ijsbloemen, op alle ramen, die dan weer half smelten voordat de bus weer stopt, dus die met het voortgaan van de dag steeds dikker en spektakulairder worden.

Of, ik heb mijn ramen maar eens gelapt, zo'n kolenkachel heeft zo zijn eigen stof-en-rook-gebeuren.
Met warm water, een beetje sop, en een krant, van binnen.
Ging ik de buitenkant doen, dubbel glas, bij de eerste haal weet ik dat ik iets doms aan het doen ben, want het lijkt wel vaseline, mijn sopje.
Ik stop midden in een haal, snappend dat het ijs is, en meteen bevriest mijn krant tegen het glas...
Die zit er nu, een week later, nog steeds, en waarschijnlijk tot eind April kan ik dezelfde tekst lezen...
Moet je natuurlijk met een droge zwabber doen, oen.

Gisteren hadden we voor het eerst een etentje met de officiele 'Club van Hollanders in Mongolie', vanwege de verjaardag van de konigin.
Lopend buffet, vlaggetjes op tafel, iedereen een officieel Holland/Mongolie/Mafia speldje op de revers, vlag aan de muur, zelfs een officiele felicitatie van de ambassade in Bejing.
Daar had ik een interessant gesprek met een NL-expat die hier iets met drinkwater en riolering probeert te bereiken.
Die vertelde dat het riool hier verwarmd word, tot 7 graden...
Tsja, als je er over nadenkt, bevroren strontstroomt niet zo snel.
Hij wist ook te vertellen dat de doorsnee inwoner van UB 280 (!) liter water per dag gebruikt...
Nou, niet om de ramen te lappen dan in ieder geval.
Maar langdurig douchen, dat kunnen ze zeker.
Drinkwater wordt voortdurend in de rondte gepompt, ringleiding heet dat, dan bevriest het niet.
Koud en heet water, en riolering lopen door dezelfde tunnels, dat scheelt ook weer, en daar doen dan die dakloze straat-kinderen weer hun voordeel mee
Heet water komt dankzij deze techniek binnen een seconde loeiheet uit de kraan.
Dat hete water wordt door de stad verdeeld met 6 bar, of Atmosfeer, dat is hoge druk, zeg maar.
In ieder flatgebouw wordt dat dan gereduceerd tot 3 bar, en zo over de appartmenten verdeeld.
Ter vergelijking, Nederlands leiding water komt met anderhalf tot twee bar uit de kraan...
Vanwege die hoge druk kan het ook veel heter dan 100 graden zijn, voordat het kookt.
Handig als je het wilt transporteren over tientallen kilometers.
Soms gaat er ondergronds iets fout (en geven ze de straatkinderen de schuld, die inderdaad ook wel eens fikkies stoken, daar onder de grond), en dan staat er een stoom-pluim van honderden meters boven zo'n (ontbrekend) putdeksel.
Dat betekent dat die buurt/die flat de komende dagen geen warm en koud water, geen verwarming, en ook geen riool heeft.
Voordat alle afsluiters zijn gevonden, gangbaar gemaakt, en met succes afgesloten, (en de straatkindren verjaagd met stokken), kunnen de reparateurs niet de tunnel in.

Het drinkwater-en-riool bedrijf gebruikt een kwart van de energie die door de diverse centrales geleverd wordt...

Qua via werk hebben we vorige week de eerste van twee containers weggewerkt, nu zijn we bezig aan de tweede.
Die willen we, nog voordat het nationale vreet-festijn Tsagaan-Sar losbarst, op de trein hebben.
De vorige staat naar vermeldt vast in en berg sneeuw, aan de Chinese grens, midden in de Gobi.
De douane doet zijn best om alle vracht-treinen op tijd af te werken, maar ja, vastgevroren is niets aan te doen.

Cafe Amsterdam zweeft tussen dood en leven, we komen er niet uit, doordouwen, of verkopen.

Nu, zondagmorgen, bekruipt me het gevoel dat ik dit maar weer eens moet versturen, al vinnik het nog niet helemaal af.

Toch gedaan, dus....

Grt Froit, uut Mongolalia

Aflevering 31 - 32 - 33 - 34 - 35 - 36 - 37 - 38 - 39 - 40
Froit-in-Mongolia-33

Ulan Bataar, 6/2/2008

Nieuwjaar en nog wat:

Alweer een week voorbij, en een container weg.
We beginnen er geroutineerd in te worden.
Deze keer zitten er 9 gers in, (8 in de vorige) en hebben we toch nog weer beter gepakt, want er bleef meer ruimte over voor wat meubeltjes van Just (<www.juistjust.nl)
En nog steeds is het berekoud, vanmorgen heb ik met Amga de container gestapeld, terwijl Xuxo en Tulga met de Porter heen en weer scheurden voor de rest van de spullen.
Puzzelen, duwen, trekken, kruipen, bovenin die container.
Vilt, wielen, blikken kisten (voor brandhout naast de kachel), opgerolde hoezen, en nog meer vilt.
En steeds maar weer de haren uit je mond halen.
Ikke, met mijn snor en baard, die steeds bevriezen, nu dan ook nog met witten haren van het vilt er in vastgevroren.
Tsjongejonge, zolang je aan het sjouwen bent gaat het wel, maar toen we een kwartier moesten/mochten wachten, werd het wel erg koud.
Ongelofelijk, dat je dan die lui hier gewoon ziet stil zitten zonder handschoenen, muts of sjaal.
Beetje een uurtje wachten op de volgend klus.
Het is echt maar wat je gewend bent, die kou.

En toch, voor geen geld ter wereld zou ik dit in, zeg maar, Ghana doen.
Als maar zweten, liters Cola drinken, dank je.

We hebben met deze twee container-weg iets bereikt wat ik in eerste instantie bijna voor onmogelijk had gehouden:
Voor het Nieuwjaar 18 ger onderweg.
Want met nieuwjaar ligt natuurlijk alles hier minstens een week stil, en bovendien, het soort werknemers dat je inschakelt voor sjouw-en-sleep-werk, komen van het verre platteland, en die zijn al een week vóór nieuwjaar verdwenen, onderweg naar huis.

Nu er in China wat minder treinen rijden, horen jullie in NL het ook eens van een andere bron hoe dat hier in Azie aan toe gaat.
Allemaal naar huis, naar paps en mams, en opa en oma, van beider zijden, en alle tantes en ooms, ook van beider zijden, en zo voort.
Tijdens het Nieuwjaar ligt de hele economie op zijn gat, behalve het transport, en de voedsel-distributie.
Maar daar over later meer, eerst die tweede container er uit.
Op de laatst haalbare dag gaan de deuren dicht, deze keer geen douane-controle, en vrolijk wiegend op de trein-wagon vertrok een zooitje hout en vilt uit UB, terwijl in de stad alles in gereedheid werd gebracht om in drie dagen een half miljoen kilo schapenvlees te gaan verorberen....

Want dat is volgens Sukh dan weer de enige reden waarom die twee-en-een-half miljoen krachtpatsertjes hier wonen: Vlees eten!
Wat een land.

Maar wat dan wel weer leuk is, is de snelheid waar sommige problemen mee opgelost kunnen worden:
Gisteren was onze Antraciet-zwarte maffia-bak (Mercedes-Benz 200 C-klasse) slachtoffer van een onbeheerste achteruit-rij-aktie van een zwanger jongetje.
Staat Sukh rustig op zijn beurt te wachten in de file voor de slagboom van het Douane terrein, (container vol, dicht, slot er op), komt-ie toch met een vaart naar achteren in zijn Hyundai Excel, zeg, nou, niet normaal meer.
Rats-boem, Benz 1 meter naar achteren gebotst, stilte.
Linkerkoplamp foetsie, radiator-grille gegrilleerd, plastic bumper versplinterd (bij -20 is zelfs zacht plastic net als glas), spatbord gewokkeld.
Kwaad worden helpt dan niet, rijbewiijs als borg meenemen wel.
Sukh komt thuis aan, vertelt mij het verhaal, en ik denk: zo, dus een paar dagen zonder auto, shit.
Maar een uur later komt er een (ook al zwarte-) mega-500SLC voorrijden, dat heet hier de Benz-mafia.
In het donker, bij -25, klussen die jongens wat, en als ze klaar zijn hebben we weer koplampen, grille, en een spatbord wat lijkt op het origineel.
Kosten? 200.000, oftewel 120 euro.
Kom daar maar eens om in NL, thuis-reparatie bij U voor de deur, originele reserveonderdelen incluis, binnen die tijd, en voor die prijs.
Nu nog zien of dat zwangere-Excel-jongetje zijn rijbewijs terug wil kopen voor dat geld, of dat-ie liever een nieuw aanvraagt...
Miss B, en haar Politie-vriendjes, zijn aan het werk gezet om dat laatste te voorkomen.

Nu breekt hier dan weer het Nieuwjaar aan, en we gaan er even een paar dagen van genieten!
Miss B heeft een heleboel eten in huis gehaald, waaronder een heel schaap, want dat is per kilo veel goedkoper, ongeveer 1 euro/kilo kost dat beest.
Dat is inclusief kop-d'r af, en poten, gevild, en ingewanden er uit.
Die ligt nu onder de tafel te ontdooien, wat wel een paar dagen kan duren.
Op het platteland, waar hij geslacht is, was hij na een kwartier stijf bevroren, en zo ligt hij er nu nog bij, in zijn laatste stuip.
En zakken en tassen vol ander spul, salades, groentes, prefab-booz, rijst, suiker, drank, sappen, het gaat maar door.
Straks zijn de winkels drie dagen dicht, en ook bij ons, 'twee vrijgezellen', moet er wat op tafel staan.
Drie keer is ze naar het klooster op de heuvel geweest voor 'Boov', een soort langwerpige platte broden van meel en 'ghee', met ingedrukte swastika-patronen.
Daarvan moet je er negen, of vijftien, of een-en-twintig hebben, al naar gelang de hoeveelheid bezoek die je verwacht.
Je kan ze overal kopen, maar die van het klooster zijn natuurlijk het beste, en niet te koop voor leken.
Maar daarvoor heb je dan weer het ongelofelijke netwerk van Miss B, die natuurlijk een neefje in het klooster heeft, die wel wat kan regelen.
Die Boov vormen de basis van die grote stapel midden op tafel, die dan wordt gegarneerd mat allerlei soorten droge kaas, snoepjes, suikerklontjes in speelkaart-symbolen, bonbons, etc.
Dat is wat ze hier 'het witte eten' noemen, alles waar meel in zit, en zuivel.
Naast die stapel 'wit eten' komt een schaal 'zwart eten', vlees: een deel van het klein gesneden schaap, uren gekookt in onze grootste pan.
Bovenop ligt 'het grote mes', bedien Uzelf.

Miss B heeft een lijstje gemaakt, van alle tantes/broers/zussen enz waar wij langs zullen gaan, en wie er 'bij ons' op bezoek zal komen.
Voor de gelegenheid heeft ze de NMH-Hashaa tot haar huis benoemd, want dat kelder-appartement, daar past het nooit allemaal in.
Dochter O is overgekomen uit HongKong, en heeft gek genoeg geen last gehad van de treinen-chaos in China.
Dus onze vrijgezellen-keuken wordt overgenomen door die twee meisjes, en wij kijken toe.
Koffiezetter is niet meer te vinden, onze geheime bier-opslag tussen de dubbele ramen bevat plotseling diepgevroren vis, en op zolder, waar we van alles opslaan wat we bij de Ger-bouwerij nodig hebben, liggen en hangen van allerlei plastic tasjes met delen van onbestemde bevroren lijken.

Zo gaan we de vreet-marathon in, twee mercedessen in orde, het huis vol eten, de laatste avond met een DVD-tje op de bank.
We zouden nog naar het klooster, voor een laatste zegening van het oude jaar, maar de film is sterker, en we dutten in.
'Smorgens om half zeven er uit, koffie/the, ontbijtje, en daar gaan we, voor HET moment van het nieuwjaar, de zonsopgang bij de oude Ovoo op de Taskani-heuvel.
Door de donkere vrieskou (-30) lopen we onderlangs Gandan-heuvel, naar de voet van Taskani.
Van hier uit ziet het er uit dat er veeel meer mensen dan vorig jaar zijn.
De hele heuveltop staat vol onbestemde donkere figuren.
Dichterbij gekomen, blijkt het anders:
Afgelopen zomer is er onderaan de heuvel, in het stalen hek dat er al een par jaar staat, een mooie Boeddistische poort gemetseld, met zij-poortjes en geschulpte daken en zo.
Een paar stenen draken beschermen de heuvel tegen passerende kwaadwillende geesten.
Mooi.
Maar die draken helpen niet tegen auto's, en zeker niet die met zwangere jongetjes er in, dus de hele heuveltop staat vol geparkeerd met stationair draaiende auto's.
In een grote kring staan ze zo dicht mogelijk bij de Ovoo, als de ronddraaiende draaikolk van lopende mensen toestaat.
Als we naar boven lopen komt er zelfs een 11 meter lange stadsbus naar boven scheuren...
Het is toch wat, dit land, deze mensen.
De laatste onbebouwde heuvel van de stad, waar ik met Gabriel in 2005 nog een herder tegenkwam met drie schapen, nu helemaal omgeploegd door 4x4's.
We lopen onze rondjes, we doen onze offers, (rijst, wodka, wierook, melk) en gaan buiten de kring autoos naar het oosten kijken.
De opkomst van de eerste zon laat op zich wachten, want de smog is nogal dicht, vanmorgen...
Halt je de koekoek, denk ik.
Eindelijk, minstens 10 graden boven de horizon, breekt de zon door de bruine soep.
Gejuich, en weg is ze weer...
De smog-laag van gisteravond hangt er nog boven....
Verbijsterd door zoveel onbegrip voor wat ze zelf doen, en droevig gestemd over de toekomst van dit land van boeven en piraten, verlaten we de heuvel.
Op weg naar beneden verleggen we de route om oven langs Janraisig te gaan, de grote Buddha in het grote klooster, komen we daar aan: alles afgezet, politie, veiligheidsdiensten, jongens met oortjes.
Ok, da's duidelijk, de president komt er aan.
We wachten tot hij is uitgestapt uit zijn gepantserde bolide, en gaan in stoet achter de grote bazen naar binnen.
Ik zeg nog tegen Miss B: kijk nou eens, gaan we samen met de hele mafia naar de grote Buddha!
Terwijl we wachten tot wij, klootjes-volk naar binnen mogen, schiet door me heen: als Balkenende naar de kerk gaat, dan gaan er misschien twee, drie mannen met oortjes mee, en 1 volgauto...
Na onze drie ommegangen gaan we weer naar huis, koud, moe, naar bed.

Later die dag gaan we beginnen aan Miss B's lijstje, de zussen eerst:
Ik al jullie de details besparen, maar gegeten hebben we.
Want gegeten wordt er, bij ALLE bezoekjes MOET er van ALLE geneugten tenminste geproefd worden:
Vlees, hete Zoute Melkthee, Paardenmelk (gegist natuurlijk), Koeken, Cakes en Broden, Salades, Chocola, en als er dan een stilte valt, en je denkt: tijd om te gaan, juist dan komt men triomfantelijk met een schaal Booz binnen, speciaal voor jou opgestoomd.
Booz is natuurlijk de perfecte kombinatie van 'wit' en 'zwart' eten inéén.
Bij Booz hoort ook Wodka, dus daar komen de glaasjes weer op tafel (het alcohol-verbod is tijdig opgeheven), en daar gaan we weer:
De traditie schrijft voor de mannen drie glaasjes voor, voor de dames zo veel ze willen/kunnen.
Gelukkig is door het alcohol-verbod de Politie erg scherp geworden op beneveld rijden, dus ik ontsnap met het BOB-excuus (voor de gelegenheid hebben we MIJN Benz aan de praat gebracht).
MissB is in alle staten, een paar keer somt ze de successen van dit jaar op: samen met een vriend/man, Dochter O op school in HongKong, een man die een huis heeft, een business, en zowaar een eigen auto!!!
Wat een verschil met twee jaar geleden, Dochter O van school gestuurd, geen man, geen eigen huis, geen werk, niks.
Drie dagen chauffeur ik de familie in wisselende samenstellingen door de stad, van de ene tante naar de andere.
Op de laatste rit had ik drie kids voorin, en zeven neuzen op de achterbank.
Nu is de rust een beetje neergedaald, en gaan we weer zachtjes-aan aan het werk.

Beetje klussen in huis, we hebben nog veel wensen en dromen.
En de bureaucratie bestormen, om het huis op naam van ons bedrijf te zetten, en dan moet eerst dat bedrijf opgericht worden, enz enz enz.
We zijn nog steeds aan het sleutelen aan 'het perfecte concept-Nonolet'; nu onze buren klagen dat ons water bij hun onder de schutting doorloopt, hebben we noodgedwongen een tweede vloeistof-reservoir (=afwasbak)

Nou, teveel om nu nog over te beginnen, genoeg om de volgende FiM me te vullen!

Grt
Froit uit Mongolalia

Aflevering 31 - 32 - 33 - 34 - 35 - 36 - 37 - 38 - 39 - 40
Froit-in-Mongolia-34

Ulan Bataar, 22/2/2008

En toen:

Daar zit je dan, windstil, nét een paar graden onder nul, door de morgen-smog komt de zon pas om tien uur in zicht.
In je eigen huisje, op de heuvel in UB.
In je keukentje, met gammele kolen-kachel, met koffiezetter, met de laatste zak kolen, met een kater.
Alleen.

Soms, de afgelopen winter, was ik naarstig op zoek naar dit gevoel, alsmaar met Sukh onderweg, alsmaar door door door, productie, Hashaa afbouwen, huisje nog dit en dat, keukenkastjes, plee verbeteren.
Toen keek ik uit naar zo'n moment, van nu even niks, alleen ik, bakkie koffie, rust.
Alsmaar samen is natuurlijk ook niet altijd leuk.
Maar vandaag is het anders;

Sukh is afgelopen zondag verdwenen, weg, foetsie.
De ene helft van alle plannen die we samen gesmeed hadden, is op het vliegtuig naar Beijing gestapt, op weg naar NL, met een MVV, (Machtiging Voorlopig Verblijf), oftewel minimaal een halfjaar bureaucratie, om daarna totaal vrij te zijn om in NL of in MNG te zijn.
Tiswat, toch?
Hij was al meer dan een jaar daarmee bezig, maar de kans was klein dat het zou lukken, en wanneer was nog vager.
Met een MVV kan ie zo lang hij wil in NL wonen en werken, en op den duur zelfs een NL paspoort krijgen.
En dat is voor hem heel veel waard, de vrijheid om hier en daar te kunnen zijn en werken.
Hier is per slot van rekening ook niet altijd werk, en zeker niet dat, wat hij eigenlijk wil, iets Buddhistisch.

Vanwege zijn overhaaste vertrek moesten allerlei zaken, die we nog moesten doen, plotseling met grote haast en tegelijk: het registreren van ons bedrijfje, de auto op mijn naam zetten, rijbewijs vertalen, de lening voor de Hashaa op papier regelen, mijn visum verlengen/verblijfsvergunning hier, etc,
Uiteindelijk hebben we op de laatste dag een stapel machtigingen laten registreren door een 'Notariat', voor allerlei deel-gebieden.
En weg was 'ie.
Oorverdovende leegte bleef achter.
Allerlei vragen over de toekomst zullen in die toekomst beantwoord moeten worden, nu niet.
Inmiddels lopen de bestellingen voor tenten in NL weer binnen, dus doorgaan, in wat voor vorm dan ook, is de enige optie.
Twee/drie biertjes gedronken, slecht geslapen.

De volgende morgen ga ik met Miss B naar het visum-bureau, blijk ik vijf dagen over tijd te zijn, meteen 180 euro boete, en alles opnieuw indienen.
Die 180 euro moet je gaan betalen bij de bank, die zit in hetzelfde gebouw een paar deuren verder, maar op welke rekening zeggen ze er niet bij.
Aan het loket moet je dus eerst weer uitleggen dat het een boete is, voor visums, en dan mag je driedubbel signeren dat je betaald hebt, en voor dat ontvangst-bewijs mag je nog 200 tukken betalen, anders krijg je het niet mee.

Het daarop volgende bureaucratisch circus zal ik nog lang terug denken, met zeer gemende gevoelens.
Ik vindt persoonlijk wetten en de daaruit volgende bureaucratie iets geweldigs, het houdt het leven leefbaar, maar er zijn grenzen, en ik geloof dat die in Mongolie (het onbegrensde land der Nomaden!!!) ontdekt zijn.
Ik zal proberen het uit te leggen, want volgens mij zijn er onder de lezers dezer heel weinig, die met méér dan een toeristen-visum op stap geweest zijn.

Ik heb een 'multiple' in-en-uit-reis-visum, dat betekent dat ik zonder verdere rompslomp zo vaak als ik wil het land in-en-uit kan.
Kost 130 dollar/jaar, dat kan je aanvragen als buitenlandse investeerder.
Dat je een beetje toezicht kan houden op wat ze met je geld uitvreten.
Dat heb ik in het najaar al geregeld.
Dat 'multiple' scheelt een gang naar het registratie-bureau, waarom ik dat belangrijk vindt, zal zo blijken.
Dat in-en-uit-reis visum is slechts dat, grens-overschrijdend.
Bij binnenkomst krijg je zonder pardon een stempel, welcome to Mongolia/datum!
Dat betekent echter niet dat je er bent, nee, dat stempel krijgt iedere toerist, en is maar 1 maand geldig...
Eenmaal binnen, moet je de rest regelen, als je langer wilt blijven.
Moet je wel doen, anders ben je illegaal.
Moet je maar weten, nietwaar.
Na die maand is je status als buitenlander onbestemd, onduidelijk, en dus illegaal. PUNT.
Je moet je registreren als burger, hoe dan ook.
Dat kan op twee (of misschien wel meer, maar daar weet ik niks van) manieren: trouwen met een burger, of officieel investeren, in een bedrijf dus.
Met geld ben je overal welkom, ook in NL.
Ik ben via 'Cafe Amsterdam LLC' officieel investeerder, dus heb ik recht op burgerschap.
Ik heb toch mijn investeerders-kaart, een soort ID-kaart voor buitenlanders.
Bij het registratie-buro zeg ik:
Ok, geef op dan!
Maar nee, zo eenvoudig is dat niet.
Na en half uur discussiëren krijgen we een lijstje met 9 documenten die je moet produceren om te bewijzen dat je daadwerkelijk investeerder van een respectabel Mongools bedrijf bent, en noodzakelijk bent in MNG voor dat bedrijf.

Ik begin te begrijpen wat een asiel-zoeker in NL door moet maken, je wordt er moedeloos en gek van.

Dit moet je inleveren:

1 paspoort(fotokopie), met 1 extra foto.
2 inschrijvingsbewijs burgelijke stand, stadsdeelkantoor.
3 vestigingsakte bedrijf-kopie
4 investeerders-verhouding-binnen-bedrijf-akte-kopie
5 arbeids-contract/beschrijving functie binnen bedrif
6 bewijs goed-gedrag van Belastingdienst voor bedrijf
7 investeerders-kaart-fotokopie (een soort ID-kaart voor buitenlanders)
8 bank-statement-prive-rekening
9 Enquete/vragenlijst (te koop voor 200 tukken bij loket 7).

Op zich geen raar lijstje, ware het niet dat sommige van die paperassen wat meer moeite kostten, dan voorzien:
Nummers 1 en 7 zijn kat-in-t-bakkie, thuis eigen fotokopien trekken, op gloednieuw-maar-alweer-voor-reparatie-terug-geweeste-Canon Pixma MP140 combi-scanner-fotokopieerder-printer.
Pasfoto uit harde schijf, Photoshop, 'appeltje-P', klaar
1-2-3-4-5-6-7-8-9

Dan naar kantoor Tseren-Tours, daar liggen de officiele stukken van Cafe-Amsterdam (wat eigenlijk 'Klein Amsterdam' heet, want Cafe-Amsterdam was al bezet).
Stukken uit de la, kopieën trekken, (tweezijdig, dat was me al eerder overkomen, op de achterkant staan alleen maar 'kleine lettertjes', maar die willen ze toch zien).
1-2-3-4-5-6-7-8-9

Op naar stads-deel-kantoor, met Miss B, die hier officieel ook buurtbewoner is, vanwege haar 'restaurant'.
Gezellig daar, aardige dames die alle geboortes en trouwerijen bijhouden.
Probleem, op ons adres staat niemand ingeschreven....
Terwijl ik zeker weet dat ik in December met Sukhe daarheen geweest ben, om ons in te schrijven, en dat dat gewoon ging...
Die dame draait de computer om, om ons te laten zien: kijk maar, niks.
Maar nu is het verhaal dat we de vorige bewoners moeten zien te vinden, en dat die moeten aangeven dat wij de nieuwe bewoners zijn... Tjaa, nu even niet.
(ik heb natuurlijk ook geen eigendoms-bewijs of zoiets, alles staat immers op naam van Sukh)
Ik word ingeschreven op Miss B's adres, en krijg bewijs.
Later zoeken we dat wel weer uit, als de Hashaa en zo helemaal op papier is uitgewerkt.
(het plan is om het huis dat er staat op mijn naam te zetten, en de Hashaa op Sukh, want buitenlanders kunnen nu eenmaal geen grond bezitten hier, maar wel huizen. Maar Sukh is nu even weg, een half jaar)
1-2-3-4-5-6-7-8-9

Dan naar de bank, voor een uitdraai, kost 20.000, maar wie maalt daarom?
En, en dat is endemisch hier, het betaal-bewijsje van die 20.000, die je cash bij de kassa moet gaan betalen, even van je rekening aftrekken is blijkbaar te moeilijk, het betaal-bewijsje zelf kost weer 200 extra, een Euro-dubbeltje.
1-2-3-4-5-6-7-8-9

Dan naar kantoor-Guido, die officieel direkteur is, om een brief waarin staat dat ik hoognodig ben in MNG voor ons internationaal georiënteerde Cafe (wat te koop staat, maar dat is een heel ander verhaal).
Guido zet een medewerker aan het werk, en een half uur later kunnen we met die brief naar kantoor-Tseren Tours, want daar liggen de stempels van het bedrijf, en zonder stempel is zo'n document niks.
1-2-3-4-5-6-7-8-9

Ondertussen hebben we de vragenlijst ingevuld, naar eer en geweten.
1-2-3-4-5-6-7-8-9

Op kantoor-Tseren Tours vragen we aan de accountant, die daar werkt, en ook het Cafe doet (maar binnen het cafe is behalve de stichting en de aankoop van het pand niks gebeurd, financieel), wat en waar voor dat laatste formulier, bewijs goed gedrag Belasting Bedrijf.
Aiaiai, we blijken als bedrijf vergeten zijn aangifte te doen (dat is hier driemaandelijks).
Een maand overtijd, aiai.
Als de wiedeweerga wordt er door Rik en Guido iets in elkaar geflanst van omzet, aankoop, en aangifte gedaan.
De arme accountant (ze is al op jaren) slijt een heel paar schoenen af om uit te vinden hoe en wat en waar wek kantoor.
Tseren-Tours is gevestigd aan de overkant van de straat van het Cafe, en valt dus onder een ander belasting-kantoor.
De volgende dag kunnen wij dan dat bewijs gaan halen.

De volgende dag:
Miss B en ik, met mijn auto op stap, naar 'het belastingkantoor'.
Blijken er dus vijf verschillende belasting-kantoren te zijn VOOR ÉÉN WIJK!!!!!
Wegens ruimtegebrek door de economische BOOM zijn er steeds weer panden bijgebouwd, maar die konden niet meteen er naast, want daar was al geen plek meer, dus die staan verspreid over drie woonblokken, en iedereen die je vraagt weet stellig te melden dat ze hier ZATEN, maar net verhuisd zijn.
En dan heb je ook nog voor 'prive' en 'zakelijk' gescheiden kantoren.
Uiteindelijk zitten we waarschijnlijk aan het goede loket, maar de dame daarachter weet van niks.
Maar ho ff, die-en-die heeft gisteren hier bij jou etc etc etc.
Nee.
Weet je wat, we bellen haar ff.
Dan gaat die telefoon, met aan de andere kant 'onze' accountant, onder die glazen ruit door, babbelbabbel, en meteen is er aktie.
Na een half uurtje, en wat zenuwachtig heen-en-weer geloop aan de andere kant van het glas, komt er een formulier met veel stempels en handtekeningen onder de ruit door; Klaar!
1-2-3-4-5-6-7-8-9

Vol goede moed rijden we terug naar het registratie-buro, om trots de buit van drie dagen jacht te deponeren...
Twee uur gaan ze weer open...
(al die tijd rij ik zonder geldig rijbewijs, want geen visum=geen rijbewijs...)
Twee voor twee, parking, auto op slot, naar binnen, gang door, glazen deur...
Shutee, oftewel, woensdagmiddag dicht...
Godgloeiende..xxx...xxx...xxx.

De volgende morgen weer, autohoes er af, hondestront opzij schoppen (keihard bevroren, als knikkers rolt het weg), motorkap open, accu er in, klemmen vastzetten met stuk hout, lap vilt er overheen (de accu is wat te hoog, en staat klem onder de motorkap), starten, doet-ie-het-of-doet-ie-het-niet?.
Half uurtje stationair laten lopen, met de blower voluit aan, nog een bakkie koffie.
Daar gaan we, nu met meer succes, om twee uur kunnen we terugkomen, om te horen of het burgerschap gegund wordt.
De rest van de morgen scheuren we kris-kras door de stad om een vergelijkbaar probleem van Miss B op te lossen; het spaarbank-boekje van Dochter O. staat nog op het adres van de zeven jaar geleden overleden oma, dat moet nog omgezet voordat Dochter O over haar Politie-half-wees-spaartegoed kan beschikken...
Inmiddels weet ik in welke rijbaan je het beste kan voorsorteren, zeg maar, in een gedeelte van de stad.

Om twee uur weer paraat, ja, U krijgt Residence, maar eerst nog weer 20.000 betalen, dus naar bank-kantoortje, weer 200 voor ontvangstbewijsje, terug, mijn paspoort verdwijnt, met stapel documenten 1 t/m 9 op een stapel, en ik krijg een ge-fotokopieerd ontvangst-bewijsje, deze keer he-le-maal gratis!!!!
Dinsdag ophalen, zei ze nog....
We gaan het zien.

Daarna beginnen we aan nog vier projecten, het op mijn naam zetten van het huis, en waarschijnlijk het oprichten van het bedrijfje 'Tsagaan Ger' (wite tent), voor Sukh en mij, onze ger-productie-paraplu.
En nog die inschrijving bevolkings-register, en dan als afsluiting mijn Mongools rijbewijs.
Oja, en nog de auto op mijn naam zetten....

Nou, leuk toch, al die belevenissen in Mongolalia??

Als jullie hadden uitgekeken naar verhalen over stront en pies en peop, sorry, van de zenuwen ben ik vijf kilo afgevallen, geen tijd om te eten, nauwelijks naar de plee geweest, dus die is nog niet vol.
Hopelijk voor jullie dan volgende keer weer gewoon lekker over alledaagse dingen!

Grrt
Froit-uit-Mongolia
(overdag -5, snags -18, voorjaar!!!)

Aflevering 31 - 32 - 33 - 34 - 35 - 36 - 37 - 38 - 39 - 40
Froit-in-Mongolia-35

Ulan Bataar, 25/2/2008

Het leven gaat door:

Na de vorige, enigszins wanhopige FiM, hopelijk nu weer wat leukere berichten.
Nog niks van Sukh gehoord, of 'tie in Bejing vast zit, of ergens in het Russische Luchtruim door Aliens gekaapt is, wie zal het zeggen.
In middels zijn we bezig met de laatste loodjes aan een gerretje voor Corrie's kindertehuis.
Vorig jaar al beloofd, maar uiteindelijk nu pas klaar.
Hoe en waarom?
Ok, dat zit zo:
In Ub had je enorm veel straatkinderen, resultaat van de Socialistisch/Kapitalistische omwentelingen, met veel werkeloosheid, en huisloos-heid tot gevolg.
Vooral in begin jaren negentig moesten veel ouders toezien hou hun kindertjes ondervoed naar het centrum van de stad gingen om te bedelen en te stelen.
Het was niet anders, de Mongoolse regering had voor de omwenteling gekozen voor de 'schock-therapie', aangemoedigd door IMF en World-Bank.
Geen slechte keuze, als je ziet wat het verschil in ontwikkelingen is tussen bijv. de ex-DDR en hier.
In een jaar of vijf/tien is er economisch een heleboel bereikt, helaas wel met ver-strekkende gevolgen voor een deel van de bevolking, vooral dat deel wat het toch al niet zo makkelijk had.
Met als resultaat het fenomeen 'straatkinderen'.
Nou kennen we die in 'ons rijke westen' ook wel, maar hier is dat toch ietsje anders:
Het sociale vangnet is nog in ontwikkeling, zeg maar de eerste knopen zijn net gelegd, en het is hier meer dan de helft van het jaar natuurlijk behoorlijk fris, te fris om onder een brug te slapen (als die er überhaupt was) (de bruggen die er zijn, daar durf ik niet onderdoor, of overheen....)
Maar gelukkig heeft 'grote broer' Rusland hier ooit de infra-structuur aangelegd, waarin opgenomen ondergrondse tunnels, waar de verwarming (130 graden, onder 6 bar druk), het drinkwater (verwarmd tot +7 graden), en de riool-buizen (ook tot +7 graden verwarmd) lopen.
Die tunnels zijn om de 50/100 meter voorzien van inspectie/reparatie-toegangen, (vooral voor dat laatste zijn ze zeer vaak open..), en die 'straat-kinderen' staan dus vooral bekend om het feit dat ze ondergronds 'wonen'.
Dat wonen stelt niet zo veel voor, die tunnels zijn erg krap, een gezellige woonkamer kan je het niet noemen.
Bovendien springt er regelmatig ergens een verbinding, of een pakking begeeft het, en dan is je 'woonkamer' meteen onder water, stront, of oververhitte stoom.
Dus er is een hoop 'verhuizing' aan de gang, maar dat zit deze luitjes in het bloed.
En daar onder de grond wordt natuurlijk ook lekker gebakkeleid over wie het warmste plekje mag, en daar is geen Politie, dus daar onder de grond is een soort 'urban-jungle', het recht van de sterkste, dood is dood, en niemand die ooit je lijk gaat vinden.
En dan komen in de jaren-negentig de eerste betrokken westerlingen eens kijken in dit net-geopende land (ik ook) en dan gaan de harten bloeden als je die verhalen hoort, en die kinderen tegenkomt op straat.
Sindsdien zijn er bij mijn weten 14 opvang-centra voor straat-kinderen opgericht, vooral met buitenlands geld, en het eind is nog niet in zicht.
Ouders sturen hun kinderen nog steeds naar het centrum, nu in de weet dat ze keurig opgevangen worden door rijke westerlingen met een zwak hart, idealen en een dikke portemonnaie.
Dus de straatkinderen raken nooit op hier, wat je ook doet.
Maar ondertussen zitten al die opvangers wel met die aanwas.
Dus die hebben steeds meer onderdak nodig.
Appartementen kopen is duur, zelf bouwen vraagt meer investering dan de vage toekomst toelaat,(het probleem is in principe eindig), dus zoeken die instanties steeds naar Gers.
maar ook Gers kosten wat, en voor dat geld zou je liever schoolboeken en kleding kopen.
Dat bracht mij op het volgende idee: ieder jaar worden er ongeveer 1500-2000 Gers het land uit ge-exporteerd, terwijl ze hier er eigenlijk te kort komen.
Raar toch?
Toen heb ik bedacht dat ik mijn eigen 'export-belasting' zal betalen, in de vorm van een Ger voor het goede doel, één of twee per jaar.
Maar meteen heb ik mezelf voor een enorm probleem geplaatst: wie krijgt dan die ger, en wat voor ger wordt het eigenlijk?
Ik kan naar de markt rijden en voor 500 Euro een standaard-ramp kopen, of een echte, van beproefde NMH-kwaliteit maken. Maar dat gaat, ook hier, behoorlijk in de papieren lopen.
En aan wie ga ik die 'gunnen' dan, klantjes genoeg.

LotusChildrenCentre, van de Australische Yoga-lerares Didi Kalika, is één van de bekendste, en krijgt van over de hele wereld steun, Rotary's, Lions, Didi weet ze te vinden, en de portemonnaies gaan open.
Ieder jaar krijgt ze van een Nederlandse weldoener één of twee Ger kado, die door Sukh en zijn broer geregeld worden.
Door mijn betrekking met Sukhe gaan daar één slag betere Gers dan standaard van-de-markt heen.
Toen we daar vorig jaar waren, zag ik dat dat onderdak goed geregeld was, alleen zag ik nergens brand-alarm spul, en uit onze ervaring in NL met de brandweer op festivals en zo, weten we hoe je dat aanpakt.
Dus er is meteen een doos rook-melders opgestuurd, die daar nu overal en nergens hangen.

Maar er is ook een NL-gerund initiatief, World Children of zo, dat wordt geleid door ene Corrie, meer weet ik eigenlijk niet van haar, behalve dat ze uit Christelijke grondslag hier zit, maar daar heel geheimzinnig over moet doen, want dat mag niet hier, Religieus Weldoen.
En die krijgen veel minder steun, helaas.
Ben je nou een patriot of niet? In geval van twijfel, ik wel.
Dus na een bezoekje had ik Corrie een Ger toegezegd, voor een schrijnend geval, broer en zus, ouders omgekomen bij brand, of zoiets.
Als ik dan een bijna-NMH-ger neerzet, dacht ik, het beste van het beste, maar dan een beetje aangepast aan het Mongoolse klimaat, dan kan ik er misschien nog een beetje publiciteit uit halen bij Corrie's bezoekende Nederlandse sponsors.
Dus nu zijn we bezig met een 6-meter, van éérsteklas hout, met (dubbele) Lexan-onbreekbare-raampjes in deur én wiel, in de lijnolie gezet, geheel volgens de NMH-maten en standaarden.
Met een superdure (nederlands materiaal) hoes er op, daaronder het beste Koreaanse canvas, het beste vilt van Mongolalia daar weer onder, en dan ook meteen maar dubbel, en een echt katoenen binnen-plafond.
Met slabbetje aan het wiel, en slikrand aan het canvas, halve Urgh, zoals we dat in NL doen, etc etc.
Bijna niets aan die tent is standaard-Mongools, zelfs de muur-rekken laten we speciaal maken, want op de markt is echt niks goeds meer te krijgen.
Al met al kost die tent naar Mongoolse begrippen een gods-vermogen, maar het is niet anders, als Mongoolse poot van NMH kan ik niet met minder voor de dag komen.
Ook niet voor een paar extreem-mazzelende ex-straatkinderen.
We hebben in NL nog nooit reclame gemaakt, en gek genoeg doen we dat dus wel hier, en op wat voor manier...
Ik moet er op de web-site maar iets moois van maken, want anders heb ik het gevoel dat ik een beetje parels voor de zwijnen zit te gooien.
En zo'n ding, daar moet ook een bij-passende vloer onder, dus dat kost ook weer wat, en dan moet er ook een goeie kachel in, en zo gaat het maar door.
Corrie vroeg of we eventueel ook meubels er bij doen, maar dat heb ik af moeten wimpelen.
Wij maken tenten, geen meubels.
Ik hoop dat het enig positief gevolg heeft...

Ondertussen is mijn visum nog steeds niet in orde, morgen mag ik weer naar de Registratie, om het op te halen.
Wie weet wat er dan weer geschoven moet worden.
En dan beginnen we aan de rits overschrijvingen van bezit, hashaa, auto, postbus, bankrekening, etc.
Het is nog niet voorbij, de gekte hier.
Een beetje respect krijg ik wel voor al die immigranten die vóór mij dit circus hebben gedaan, in Australie, Canada, Oeganda, Nederland...


Het is ook hier voorjaar aan het worden, 's nachts is het -15 tot -18, en overdag lekker, -5 tot -8.
Nog niet echt wat je dooi noemt, maar je merkt het, als je een stuk gaat lopen, met de gebruikelijke dubbele broeken, dikke trui en jas hoog dicht, dan krijg je toch iets van transpiratie.
Ondertussen is bijna alle sneeuw alweer verdwenen, wat mij doet denken aan het einde van de winter zoals je dat in NL hebt: hier eindigt het niet in een troosteloos modderige kleffe smeltpartij, maar gaat het gewoon van koud-droog naar warm-droog.
Behalve de koudste hoofdstad ter wereld, is het hier ook ongeveer het droogste punt ter aarde waar gewoond wordt.
De was droogt hier ook bij -10, (buiten hangen is echter geen optie, vanwege de smog), sneeuw smelt niet maar verdampt.
IJs in de beek wordt van boven af dunner, de sneeuw/ijs-hopen die de straat-vegers maken worden iedere dag dunner en donkerder, maar nergens smelt-water te zien.
Waar wij-buurt-bewoners van Gandan onze emmers legen, naast de brug naar de straat, ligt een fantastische schuine berg ijs, gemend met keukenafval, al is dat niet veel, want aan groente doen ze hier niet, en alle botten gaan natuurlijk eerst naar de honden.
Het lijkt wel een glazig-witte lava-stroom, gelaagd, met ronde randen.

In ons Nonolet produceren we 'bruine kazen', dat is een bevroren afwas-teiltje urine/peop mix, die we dan buiten omkieperen.
Interessant om te zien wat er dan na een week van over blijft: die kaas is dan helemaal verdampt, terwijl de Ureum achterblijft als een spons van bevroren witte kristallen.
Geen vocht, geen stank.
Ik wil nu in het Nonolet-proces nog een stap verder, die kazen moeten in een douche-bak, daar een gazen deksel op, en ergens een zwarte verdampings-pijp op, zodat we het hele jaar door alles verdampen wat wil verdampen.
Onder de afloop van die douche-bak komt dan een jerry-can waarin het meest geconcentreerde levens-elixer zich verzameld.
En dan zien welke tuinder het wil hebben voor op de piepers.

1/3/2008
Inmiddels weer een week verder:
Sukh is niet gekaapt dor Aliens, maar veilig geland in Amsterdam.
Mijn Visum geregeld, ik ben legaal voor een jaar, tot mijn investeerders-pas verloopt, dan moet ik daarvan een nieuwe, en dan weer visum verlengen, tjsongejonge, daar gaan we weer.
Nu de rest van de horden: rijbewijs, auto, hashaa.
Zonder rijbewijs geen auto, dus eerst dat.
Zonder adres geen rijbewijs, dus eerst officieel ergens wonen;
Met hulp van Miss B. eerst mijn inschrijving-bevolkingsregister geregeld, lachen:
Het buurt-kantoortje hier op Gandan, heel knus en gezellie.
zij:-(Allemaal middelbare dames, die heel gemoedelijk in de computert kijken), Tuulin 1-16, oh, daar woont volgen ons niemand...
wij:-Nee, ja, maar,
Zij:-Nee, daar woont niemand.
Wij:Aiai, hoe dan?
Zij:-Nou, de laatste bewoners moeten hier komen om te verklaren dat ze er niet meer wonen, en nu dus jullie/U.
Wij:- ja maar, die zijn zoek, verhuisd, appartement, weet niet waar, geen telefoon, geen namen, niks.
Stroom valt uit.
Zij:-Oh.
Miss B heel scherp: Ja, maar dit is een buitenlander, dat is anders.
Zij:-oh ja?
Miss B heel stellig:- Ja, anders.
Zij:-ok, dan kan het wel zo, alleen, zoals u ziet is de stroom uitgevallen, en voor een inschrijving, en een uittreksel, hebben we stroom nodig, kom maandag maar eens terug...
Komt er een zus-van-een-tante-van-een-schoonmoeder-d'r-achterkleindochter binnen.
Ai wat leuk, wat een toeval, hoe is het, en de kleine? ach, 18 jaar alweer, goh, en studeert in Hong-Kong, zozo, enzovoort...
Doe die 'zus-van' d'r la open, ach kijk, ik heb nog een foto-kopieetje van een uittreksel, wat toevallig nou!
En zo vertrekken we naar Verkeers-Politie voor overzetten rijbewijs.
Daar hangt een keurige Engels-talige uitleg van hoe het gaat, en wat je allemaal moet meenemen.
25 dollar (een staats-insteling die vreemde valuta vraagt, raar? niet hier), uittreksel, kopie paspoort, kopie visum, pasfoto, etc...
Wij checken, ja, we hebben alles.
Bij loket 7 kijkt dienstdoend figuur ons stapeltje door, en ho, daar mist iets.
Wat? Ge-autoriseerde vertaling van mijn NL-rijbewijs.
Ja, maar dat staat niet op die lijst, daar, kijk.
Nee, maar toch.
Shit, het loopt al tegen drieën, en dan is het weekend..
We scheuren (zonder legaal rijbewijs dus, in een auto die niet op mijn naam staat) naar vertaal-bureau, dwars door de stad.
Kunnen ze daar Nederlands vertalen, officieel?
Na een half uurtje komt er een opa binnen sloffen, die is uit zijn middagdutje gebeld, en die ken Hollands.
Zó geregeld, nog even een brieffie schrijven waarom ik een MNG rijbewijs wil, ook vertalen, en daar gaan we weer.
Half vijf met gierende banden voor de deur, Miss B schiet naar binnen.
Terwijl ik de tank laat volgooien komt ze triomfantelijk naar buiten: dinsdag ophalen!
Ok, geregeld, waarschijnlijk.
Dan gaan we daarna de auto overschrijven, daarvoor moet de oude eigenaar (Sukhe) ook zijn handtekening zetten, maar die machtiging hebben we ergens liggen...

Ondertussen is die Ger voor Corrie af, zaterdag proef-opgezet, en echt waanzinnig mooi.
Glas in de deur met ingeschuurde Ulzii, hoes en canvas passen perfect, alleen voor wat kleinigheden moesten ze nog even terug naar de naaierij.
Vloer hebben we gekocht bij wat één van de grotere Ger-leveranciers hier in UB moet zijn, die lui hebben 5000 muren op voorraad liggen, dat is dus 1000 tenten.
Ik heb de wielen niet zo gauw kunnen tellen, maar dat gaat ook die kant op, 1000.
Ze verkopen ook vloeren, en vilt, en canvas en alles wat je voor een Ger nodig zou kunnen hebben.
Maar wel van de bekende belabberde kwaliteit, helaas.
En ze willen graag zaken met mij doen, ik begin bekend te raken als 'die rare hippie die een vijf-muurse tent voor 10.000 euro kan verkopen'.
Mij best, ze denken maar wat ze denken, ik ploeter rustig door op het pad van de kwaliteit.
Morgen zondag, ik ga maar eens rustig aan doen.
Beetje huis opruimen, beetje buiten klussen/klossen op mijn vrolijk gele klompen, beetje hondestront bij elkaar vegen, lappen vilt die in de zon liggen te drogen/ontdooien omgooien, dat soort werk.
Auto uitmesten, poetsen...?
Dat doe je hier met een droge lap, gewoon afstoffen, water heeft geen zin natuurlijk, het is 'lekker', dat heet tussen -8 en -2.

En deze aflevering versturen, natuurlijk.

Grt Uit Mongolalia
Froit

Aflevering 31 - 32 - 33 - 34 - 35 - 36 - 37 - 38 - 39 - 40
Froit-in-Mongolia-36

Ulan Bataar, 8/3/2008

Internationale Vrouwendag en Kenteken Overschrijven:

Wat zal ik zeggen, het leven gaat door.
Rijbewijs is gelukt, daarna de auto op mijn naam, dat was iets lastiger:
Hebt U, oh lezer, we eens een auto op uw naam gezet bij het Postkantoor?
(Nieuwe eigenaar gaat met deel 2 (officieel genaamd 'tenaamstelling') en ingevuld overschrijvings-verzoek naar tante pos, tiep-tiep-scan, zzzzoef, nieuw deel 2, daarmee terug naar oude eigenaar, die geeft deel 1, klaar.)
Nou, hier gaat dat zo:
Om een auto op je naam te zetten moet je inleveren:
a)inschrijving bevolkingsregister/adres
b)kopie paspoort/visa
c)rijbewijs
d)brief van vorige eigenaar (Sukhe) waarbij hij de auto aan jou 'schenkt'
e)brief van je zelf waarin je aangeeft WAARVOOR je de auto wilt gebruiken, met je telefoonnummer...
f)kentekenbewijs zelf
Miss B en ik worden ge-oefend, dus dat hele lijstje hadden we in één dag bij elkaar, inclusief de brief van Sukhe zelf-geschreven-met-valse-handtekening.
Gelukkig heeft Sukh heel slim een handtekening die ieder kind kan namaken.
Daar gaan we, tegen drieën, op naar verkeers-Politie-bureau in mijn wijk.
In de rij, verkeerd loket, je kent dat wel.
Maar eenmaal aan de beurt blijkt: alleen 's morgens aanvragen, voor twaalven.
Ok, kan gebeuren, dan gaan we nog maar even naar de markt...
's Morgens weer erheen, stapeltje papieren onder de ruit door, okok, jaja, computer kijken, uhhh, PROBLEEM.
Er bleken twee auto's met dat nummer (8015 UB O) rond te rijden...
Miss B. vraagt door, op een toontje dat alleen politie-weduwes kunnen.
Hoe kan dat nou?
Er blijken 6000 auto's met dubbele nummers rond te rijden...
En er wordt aan gewerkt om dat op te lossen, maar helaas zitten wij bij de slachtoffers...
Wat nu?
Vanmiddag om vijf uur op het grote HOOFD-Verkeers-politie-kantoor, dan doen we die gevallen.
Alle papieren meenemen, en ook de nummerplaten (allebei!!) van de auto afschroeven, en meenemen.
Die blijken nog vervelend vast te zitten, juist vanwege dat gedoe met die dubbele platen hebben ze er bij de Benz-maffia, waar ik de auto heb gekocht, driedubbele borg-moeren op gezet.
Gelukkig blijken ze geen weerstand te bieden aan mijn Leatherman.
Je zal maar geen Leatherman hebben, moet je eerst langs een garage om ze er af te laten halen..
De andere zelfde-nummer-rondrijder wordt gebeld, en die moet daar ook verschijnen, dan lossen we het op.
Kan je je voorstellen, je koopt een auto in goed vertrouwen, je rijdt lekker rond, voor je werk of wat dan ook, krijg je een telefoontje van de Politie: KOMEN!!!
Ik zou mooi niet gaan, maar ja.
Om vijf uur ter plekke, een gekkenhuis.
Ik zal mijn best doen om het te beschrijven:
Dr is een lange balie, met glas erboven natuurlijk, en in dat glas zitten vijf gaten, de loketten.
Voor die balie een berg opgewonden auto-bezitters, die op hun nieuwe kentekenbewijs wachten.
Om de één of andere reden staan ze op een hoop voor loket/gat 3.
Achter die scheiding zitten vijf-zes agenten in uniform als bezetenen te schrijven aan tafels en op hun schoot, nieuwe te-naam-stellingen waarschijnlijk.
Als zo'n agent een stapeltje klaar heeft, staat hij op, en loopt naar een willekeurig loket, en noemt de naam van de nieuwe eigenaar boven op het stapeltje: Batsukh.
In de herrie van autobezitters die allemaal de voor-en-nadelen van de nieuwste Toyota Land-Cruiser bespreken herhaalt er eentje de naam, BATTSUKH!!!, en een ander die denkt dat ie een luidere stem heeft doet dat ook.
Dus in een algemeen roept men: BBATTSSUUKKHH!!
Batsukh staat waarschijnlijk ergens in die bubs auto-bezitters, maar niet vooraan natuurlijk.
Batsukh roep 'Beinaa!, ik ben er!
Battsukh2 roopt ook 'Beinaa, ik ben er!!!
De agent vraagt aanvullende informatie, want er staan natuurlijk nog meer Battsukhen in de bubs, aangezien in Mongolia alleen met vóórnamen gewerkt wordt, en daarvan zijn er niet zo veel.
Batsukh 1 dreunt het kenteken op, '3529' (alleen de cijfers, de letter UB zijn natuurlijk algemeen, en de serie-letter is nu even niet belangrijk)
Nee, zegt agent.
Battsukh 2 zegt 'ECXEL!', een type Hyundai dat hier bij honderden rondrijdt.
Ja, zegt agent, en dan gaat dat nieuwe papiertje van hand tot hand tot het bij Batsukh 2 is.
Die breekt uit de bubs, en verdwijnt naar buiten.
Inmiddels is de agent begonnen aan de volgende: Sukhbat!!
Één Sukhbat antwoord, dat scheelt.
Hetzelfde ritueel, en zo maar door tot de stapel op is.
De bubs is iets geslonken, maar er komen ook nog steeds meer mensen binnen.
Die kluit blijft dan en tijdje bij dat loket hangen, totdat echt duidelijk is dat de stapel van déze agent op is, en dan staat er achter het glas een andere agent op, en verschuift het hele gedoe naar een ander loket.
Ik vraag me af wat ze met 'Bhanderharsht' gaan doen, zo spreekt men hier mijn naam uit, of misschien wordt het toch 'Pritiop', dat is de spelling van mijn voornaam.
(Begin-f en eind-f is onbekend hier, evenals een midden-j).
Maar we zijn nog lang niet aan de beurt, de dubbele-nummes doen ze pas als de gewone gevallen klaar zijn, en vanwege Internationale Vrouwendag morgen, heeft het gehele vrouwelijke personeel vrij-af, vandaar dat het een beetje uitloopt.
Om zes uur terugkomen, sist een druk-schrijvende agent.
We kopen buiten wat te drinken, en nestelen ons in die o-zo-gerieflijke Benz.
Het zonnetje schijnt laag, het is behaaglijk +6, BBC world-service op de radio.
Om vijf voor zes weer naar binnen, de drukte is iets minder geworden.
Wachtend bij een leeg loket komt er nog een man binnen, die duidelijk niet op zijn nieuwe kenteken staat te wachten.
Twee meter lange, hoog en breed, zo eentje warvoor je altijd opzij gaat.
Een opvallend figuur, zeg maar.
Miss B luistert af wat hij door gat 2 bespreekt, en fluistert me toe: dat issum!
Watte? De tweede nummer-rijder.
Shit, nu even een handgemeen zien te vermijden.
Plotseling maakt de agent achter gat 1 een gebaar, en voorzichtig schuif ik mijn stapeltje door het gat, inclusief de nummer-platen.
Hij staat op, en verdwijnt.
Wachten, niks doen, vooral niet opvallen!
Na drie angstige minuten komt hij terug, en legt aan Miss B uit dat het in orde is, mijn auto had dat nummer als eerste.
Ok, kunnen we dan meteen mijn naam er op zetten?
(ik vrees dat we terug moeten naar het buurt-kantoor, 's morgens brengen, 's middags ophalen.)
Maar nee, kijk aan, dat kan nu meteen, en de andere-nummer-rijder moet met zijn auto naar de Mongoolse equivalent van de RDW, nou, hij liever dan ik!
Na enige discussie over de juiste schrijfwijze van mijn naam, roept de agent vrolijk: Pritjop!
In mijn beste mongools antwoordt ik: 'nei-haron-tau', oftwel 'tachtig-vijftien'.
Nog nooit heb ik van een auto zo snel het kenteken uit mijn hoofd geleerd.
Nei-haron-tau-joe-bee-ooh. 8015 UBO.


We hebben hier op Tuulin-1-16 een kolenkachel.
In Mongolalia heel normaal, maar in NL toch iets onbekender, dus laat ik eens uitleggen wat dat betekent, in een land waar het tyfus-koud kan worden:
In ons huisje wordt de binnenmuur, die Sukh's kamer van de mijne scheidt, gevormd door een enorm blok baksteen, de schoorsteen.
In dat blok gaat de rook een paar keer heen en weer, of op en neer, daar zijn we nog niet helemaal uit, maar in ieder geval gaat de rook niet zo maar de pijp uit.
In Europa komt dat soort kachel ook voor, vooral in de gebieden waar, (ook nu nog) veel op hout gestookt wordt, denk aan Beieren, de Ardennen)
In Europa noem je zoiets een tegelkachel, dat komt door de gewoonte van onze voor-ouders om dat blok steen dan met tegels te bekleden, waardoor de warmte-afgifte vertraagd wordt.
Tegen die binnenmuur aan staat in de 'keuken' de kachel-zelf, een vierkante lage stalen kist, waaronder een as-la, met in de bovenkant de bekende kook-ringen voor verschillende diameters pannen, in de voorkant een deurtje.
Dezelfde kachels staan hier ook in Gers, alleen zit dan de uitlaat niet aan de achterkant, maar naar boven, direct de pijp in.
Tussen asla en verbrandings-ruimte ligt een brand-rooster, van gelast beton-ijzer.
(Kolen branden niet zoals hout, er moet ietsje meer lucht bij van onderen, en kolen branden ook niet in hun eigen as, zoals hout.
Vandaar die asla.)
Dan moet je ook nog wat te branden hebben, kolen en ook hout, en dat gaat zó.
Je koopt op straat, op weg naar huis, een paar zakken kolen, en een zakje hout.
Die lui die dat verkopen halen het zelf in Nailakh, op dertig kilometer buiten de stad, uit de grond, 60 tot 300 meter diep.
Ik ben laatst met Miss B wezen kijken hoe dat gaat, ongelofelijke toestanden daar:
In een vrij vlak gebied van misschien drie kilometer in het vierkant staan duizenden schuine afdakjes, naast een electriciteits-paal.
Het spinneweb van stroom-draden is op zich al indrukwekkend.
Dan ga je dichterbij kijken, en dan blijkt: onder dat schuine afdakje begint een schuine tunnel, de grond in, de mijn.
Een paar meter naar buiten staat een electrische lier, waarvan de kabel over slijt-blokken de tunnel in gaat.
Op de grond in de tunnel liggen de 'rails', aan elkaar gebonden platgeslagen oliedrums, waarop een karretje, zo groot als een badkuip.
In dat bakje gaan de mannen naar beneden, en de kolen naar boven.
Er gaan twee stroom-kabels de tunnel in, ééntje voor licht en elektrische drilboor, en ééntje voor de bel, voor als het karretje vol is.
Alleen buiten telde ik al drie plekken waar die kabels met plakband (en ook zonder) gefikst waren, binnen (tot 300 diepte meter dus), zal het niet veel beter zijn.
Als er een mooie berg ligt, komt 'de broer met de pick-up' uit de stad, die scheppen ze vol, en daar gaan ze, de business van de dag achterop, beetje meer dan waar die pick-up voor gebouwd is...
Onderweg verliezen ze nog wel eens een brok, maar dat geeft hun niet, in het bos kijkt men niet op een boompje.
Als je er achter rijdt, zoals ik ooit, dan is dat weer heel anders.
Bij de stad aangekomen moeten ze vet betalen aan de ingangs-poort, want deze slechte kolen zijn eigenlijk verboden, dus de poort-politie geniet er ook van mee.
Dan wagen ze zich in de stad, op weg naar de-zus-die-daar-ergens-op-de-stoep-zit.
En daar kiepen ze de berg dan van de auto.
Zus en andere familie-leden scheppen dan de kolen in een soort standaard-zakje, dat in de hele stad gebruikt wordt.
Eerst wat grote brokken onderin, en dan afmaken met kleiner grut naar boven toe.
Al te grote brokken worden eerst met een voorhamer bewerkt.
En dan netjes op een rijtje langs de stoeprand, of waar die ooit was, of nog moet komen.
En dan maar wachten op een klant.
In diverse straten in onze buurt heb je zo tientallen handeltjes naast elkaar, die mekaar kapot concurreren.
Lang leve de markt-economie.
Wiens zakjes wegen het zwaarst?
Wiens zakjes zitten nét iets voller?
Wiens zusje glimlacht nét iets liever?
Zijn die kolen van hun niet nét iets vetter?
Het verhaal over het brand-hout zal ik je besparen, het is net zo iets.
Daar rij je dan stapvoets langs met je vette pooier-bak, tot je keuze gemaakt is.
Raampje naar beneden, electrisch, 'Yamarunteh? (hoeveel)
En naar de volgende.
Theoretisch is de eerste het goedkoopste, naarmate je doorrijdt wordt de keuze kleiner, dan zou de prijs kunnen stijgen.
Dan laat je door die arme sloebers een aantal zakjes in de achterbak tillen (als wit-neus moet je je handen niet vuil maken hier).
Je betaalt zonder de complete inhoud van je portemonnaie te tonen (ze mochten eens op een idee komen), en op naar huis.

Thuis laadt je die kolen zelf uit (niemand die kijkt) en één zakje van ieder gaat mee naar binnen.
In de keuken aangekomen, kieper je ze om in de twee bakken naast de kachel, hout en kolen.
Dan rakel je met de pook alle oude as door het rooster in de asla, en loopt met de asla (pas op, heet) naar buiten, en kiepert de om op de gestaag groeiende berg van de afgelopen winter.
Dan weer naar binnen, en met de bijl een paar houtjes klein slaan, voor een begin-vuurtje.
Als dat brandt, meer hout er op, en kachel dicht, even pauze.
Koffie-zetten of zo.
Na tien minuten heb je een respectabel hout-vuurtje, dan kunnen de kolen erbij:
Rakel het hout naar het midden, door het grote gat in de deksel, en stort er een dijkje kolen in een ringetje omheen.
Snel klep dicht, en weer pauze.
Koffie drinken of zo.
Dan na een half uurtje, als dat dijkje kolen lekker brandt, de hele kist hout erbij, tot de hele kachel tjokvol zit, en nergens meer vuur te bekennen is.
Dan kun je er van uit gaan dat je de eerstkomende zes uur nergens meer naar om hoeft te kijken.
Af en toe is het in de keuken niet te harden zo heet, maar dan heb je wel de hele nacht plezier van zo'n zakje, dat maar 1700 kost! (1700 Tugrik= precies 1 euro)
Zo komen onze stookkosten voor de winter op 31 euro/maand, en dan alleen de wintermaanden dus, 200 euro per jaar misschien.
Kijk, en als je nu in NL even op de rekening van de NUON kijkt, snap je misschien waarom ik zo enthousiast ben over Mongolalia!
Ook al vriest het hieraf en toe -30, het is heel betaalbaar.

Toen Sukh nog hier rondsloop, kochten we steeds vier zakjes per keer, die dan door de jongste-zoontjes-van op een karretje omhoog naar ons koninkrijk werden gebracht, maar sinds Miss B hier een beetje de scepter zwaait hebben we één keer een komplete pick-up gekocht.
De helft is naar haar zus, die het zo moeilijk heeft, gebracht, en de andere helft hebben de familie-leden hier ter plekke in zakjes geschept.
Nu staat er een keurig rijtje zakjes onder de trap buiten, wat ik voor de zomer niet meer ga opstoken, maar dat geeft niet, kolen zijn altijd ok, en goedkoper zullen ze niet worden.
En Eco?
Ach, dat moet je niet zo scherp zien hier, dit land is in principe energie-onafhankelijk, en hoe ze dat hier egelen is hun zaak, toch?

Gisteravond, na het schrijven van het voorgaande, ben ik nog even weg geweest, Taxi-dienst doen voor Miss B. die een avondje uit was met d'r zussen.
Ophalen bij 'Ulaanbataar-Palace', de enige grote zaal hier.
Een algemeen avondje Komedie, zang, en dans.
Vanwege Internationale Vrouwendag helemaal uitverkocht, aan vrouwen/zussen/dochters.
Die worden allemaal gebracht en opgehaald, net zoals ik aan Miss B beloofd had haar op te halen met haar zussen.
UB-Palace ligt aan een kort doodlopend straatje, met parkeerruimte voor twee honderd auto's.
Er staan ongeveer 3500 stoelen in UB-Palace.
En al die stoelen vol, en dan de afhalers, reken maar uit, recept voor een perfecte verkeers-opstopping.
Ik was een beetje te vroeg, dus kon vlakbij de deur parkeren, en gezeten in een gestaag afkoelende auto heb ik genoten van 'de kunst van het gridlock', oftewel de ingenieusiteit waarmee de Mongolen er in slagen om het verkeer totaal vast te zetten.
Ik wist dat het ging gebeuren, en koos ervoor om er zelf deel aan te nemen, dus ik heb me niet kwaad gemaakt.
Ik schuif keurig achteruit een gaatje in, dwars op de straat-richting, in een een parkeer-vak.
Zo, dat is één, ik sta goed.
Vijf minuten later wordt ik dicht geparkeerd door een auto, die gekeerd en wel, dwars voor mijn neus stopt.
Bestuurder stapt uit, en loopt naar de hoofd-ingang driehonderd meter verderop.
Hij kon nog keren, omdat de straat daar nogal breed is.
Maar door te parkeren is de straat natuurlijk wat smaller geworden, dus de volgende die wil keren heeft het wat moeilijker.
Dat duurt dan wat langer, en er blijven autoos dat doorlopende straatje in rijden.
Fantastisch, hoe die lui tot vijf minuten voor 'show-einde' toch nog vol goed moed hun Landcruiser vol goede moed het gewoel in rijden, in het vertrouwen dat ze wel ergens kunnen keren...
Terwijl de één probeert te keren, ziet een ander er nét even dat gaatje achter, en schiet naar voren.
De keerder kan nu niet meer achteruit, de achterlangs-schieter staat ook stil, en zo verder.
Heerlijk.
Dan wordt er ergens een beetje gebotst, en krasje, dan gaat iedereen uitstappen en discussieren, en zo gaat dat maar van kwaad tot erger.
Enne, alles in het donker, bij -5.

Op een normale kruising van twee straten, drie banen breed ieder, gaat dat als volgt:
Stoplicht op groen, 'onze' kant en de tegenliggers mogen gaan.
Iemand van onze kant besluit links-af te slaan, en stop heel even om een gaatje in de tegemoetkomende stroom af te wachten.
Meteen daarachter staat het dus ook stil, eerst alleen in de linkerbaan.
Dan maakt de links-af-slaander een spurtje naar voren, de meest linkse baan van het tegemoet komende verkeer staat ook stil, maar de twee banen rechts daarvan nog niet.
Weer een beetje wachten, op een gaatje.
In de tegemoet komende stroom zit ook iemand die linksaf wil, en omdat de linkerbaan van onze richting even leeg is, gaat hij over de streep, alvast een beetje dichterbij komen.
En dan gaat het snel:
Omdat het verkeer van onze kant na de kruising weer een beetje uit wil dijen, maar niet kan, staan in no time alle drie de banen dicht, en stil.
En de tegemoetkomende banen, het stuk straat waar wij heen zouden willen, staat drie banen breed vol met auto's die onze kant op willen..

En dan springt het stoplicht voor links en rechts op groen...
Die lui wachten echt niet, iedereen rijdt zo ver dat ie echt niet verder kan, waardoor voor de lui die er al stonden helemaal geen opties meer hebben.
Regelmatig zit precies in het midden van zo'n gridlock een perfecte driehoek of vierkant van 'Escher-achtig-verstrengelde' stilstaande auto's, met ieder voor zich rechts-heeft-voorrrang-maar-wie-eerst-dan?
Prachtig, als je staat toe te kijken, ietsje minder als je er zelf met je auto inzit en haast hebt.
Nog twee weken mag ik hier van genieten, dan ga ik weer even in NL netjes in een baan rijden, op de maximum-snelheid letten, en voorrang geven, ipv nemen.

Voor nu, U snapt het al, ga ik er weer even uit,
Grt
Froit

Aflevering 31 - 32 - 33 - 34 - 35 - 36 - 37 - 38 - 39 - 40
Froit-in-Mongolia-37

Ulan Bataar, 14/3/2008

Aena:

Vanmorgen is na een eindstrijd van 72 uur de oudere zus van Miss B overgegaan,
nu even geen semi-lollige FiM's, sorry
Froit

Aflevering 31 - 32 - 33 - 34 - 35 - 36 - 37 - 38 - 39 - 40
Froit-in-Mongolia-38

Ulan Bataar, 15/3/2008

Aena II, een tussenstand:

Niets gaat hier zoals je zou verwachten, zelfs doodgaan niet;
Terwijl ik voorgaande FiM verstuurde, vervuld van droefheid om het heengaan van zo'n jonge moeder, breekt in het ziekenhuis paniek uit;
vijf minuten na de constatering van totale hartstilstand, van de dokter, gaat ze weer ademen, en klopt die pomp weer.

Iedereen in verwarring, vooral de monnik die de hele dag ervoor gezorgd heeft dat de overgang naar de andere kant soepeltjes zal verlopen, staat met zijn mond vol tanden.
De afgelopen dagen was wel duidelijk, dat ze niet lang meer zou leven, maar dat het zó zou lopen is een onverwachte bijkomstigheid.
Dood, en toch weer leven.

Aena was anderhalf jaar geleden gediagnosticeerd met uitgezaaide BH-kanker, en na bestraling, operaties, en twee chemo-kuren, toch opgegeven.
Bij de laatste check-up, een Japanse arts die met een mobiele MRI-scanner even een week in Mongolië op bezoek was, was duidelijk geworden dat het een aflopende zaak was; inmiddels tot in de hersenstam uitzaaiingen.
Veel pijn, de laatste maanden, en dus aan de morfine.
Rustig aan beginnen, en dan rekken.
Morfine is de beste pijnstiller, en je wordt er ook nog vrolijk van.
Helaas wel zo verslavend als de pest, maar dat geeft in terminale gevallen natuurlijk niet.
En zo kwam Aena de winter door.

Inmiddels alweer vier dagen geleden werd ze met spoed naar de eerstehulp gereden, met wat lijkt op een acuut aneurisme (Aneurysma Aorta Abdominalis); een plotselinge oprekking van de aorta.
Daardoor ontstaat er vlak na het hart een enorm druk-reservoir aan bloed, zodat de (lichaams-)bloeddruk tot vrijwel nul daalt.
En geen bloeddruk, is ook geen stroming, dus gaan er allerlei deelfuncties uitvallen.
Dat doet zeer, net zoals steken in je nieren.
Met kunstgrepen hebben ze daar in het ziekenhuis wat aan gedaan, veel vocht/suiker-infuus, zodat de stroop wat dunner wordt, en meteen een beetje morfine er door.
Maar dat het een aflopende zaak is, is nu voor iedereen duidelijk.

Zo'n ziekenhuis is trouwens dan opeens heel interessant:
Het bed waar je in ligt is gratis, het personeel ook, maar medicatie, zoals infusen en pijnstillers, moet je cash betalen.
Vooraf.
En eten is er ook niet bij, dus dat wordt door de familie gebracht.
De hele dag door is het dus en drukte van jewelste in zo'n ziekenhuis, een komen en gaan van familie-leden van alle patiënten op één gang, allemaal met thermoskannen thee, en potjes warme rijst en soep, en niet te vergeten, geld voor medicijnen.
Dat loopt allemaal maar in en uit, bezoekuren bestaan hier niet, en de schoonmaaksters doen hun best om de ergste besmettingen buiten de deur te houden door de hele dag de gangen te soppen.
Bij de deur staan als je mazzel hebt wel een paar algemeen-gebruik-slippers, maar meestal niet, en dan wordt je verondersteld plastic-tasjes om je schoenen te knopen.
(waar je die vandaan haalt, en wat er in gezeten heeft doe er niet toe)
Goedbedoeld allemaal, maar of het helpt...
Wat ook opvalt, is dat iedereen hier continue loopt te bellen, tot IN de kamers waar de patienten liggen.
Want dat hele geld-en-catering-gebeuren moet natuurlijk wel ge-organiseerd worden.
Maar ik denk dat het hier geen kwaad kan, omdat hier niet (zoveel) van die fijngevoelige machines staan die het in NL onmogelijk maken.
Eerlijk gezegd, het enige apparaat met een stekker er aan dat ik hier gezien heb is de water-koeler op de gang.
Het is dus soms een gezellige kakefonie van rinkelende telefoons, (met de meest uitzinnige ring-tones natuurlijk), het gekerm van patienten, en het murmelen van monniken in kamer-6, ook nog met belletjes, en van die grappige draai-trommeltjes.

Donderdagmorgen is Aena verhuisd naar een ander ziekenhuis, een soort aanleun-verpleeghuis bij het kankerziekenhuis van UB.
Recentelijk nog weer eens opgelapt met behulp van het Nederlandse Kankerfonds, jawel!
Mooie hightech kamer-nummer-bordjes, en een lik licht-groene verf.
Aardige tweedehands meubels, en bedden.
En een groot bord aan de muur waarop staat te zien dat 'wij' dat toch maar mooi gegeven hebben, voor niks!
(Let U op, de collectant komt volgende week weer langs!!!)
Nu nog een timmerman en een elektriciën die weten wat ze doen, dan kunnen de deuren weer dicht, en alle loshangende kabels een beetje wegwerken.
Oh ja, doe er een loodgieter bij, die de wasbakken weer aan de muur schroeft, en een handige jongen met een kit-spuit, die alles een beetje hygiënisch aan elkaar kit.
Als ADM-krakers zouden we heel trots zijn op zo'n gebouw, maar als je hier wordt opgenomen met een open been-breuk, of een fijne SARS-infectie, dan weet ik het zo net nog niet.

Ok, daar ligt ze dus nu, Aena, in kamer 5.
Gisteren hebben alle familie-leden samen getekend om de verdere medicatie te stoppen, en van de drie bedden op haar kamer zijn er twee verhuisd, om de stervende en haar familie wat privacy (en ruimte!) te geven.
In een tweedehands AMC-bed, amechtig ademhalend, met een nat lapje op d'r mond tegen de verdroging.
Reageert nergens meer op, is volgens de dokter 100% hersendood, en dat hart klopt maar door, op de energie die er de laatste dagen in de vorm van infuus ingegoten is.
Niemand durft het te zeggen, maar het kan nog dagen gaan duren, voordat die 4 liter suikerwater is opgebrand.

Vrijdagmorgen kreeg ze dus die hart-stilstand, en sindsdien ben ik ook 24/7 erbij.
Aena heeft 4 broers/zussen, en die hebben allemaal mannen/vrouwen, en ook nog kinders natuurlijk, dus ook voor die moet er eten naar toe.
Aena zelf eet natuurlijk niet zoveel meer, zeg maar, niks.
Dan heeft de monnik die de laatste riten deed, ook ALLE familie opgeroepen om ieder tien minuten tot de stervende te spreken, in afzondering, en dat geeft ook nogal wat catering.
Volgens MissB zijn er 100 langs geweest.
Dat was een lange dag, en dan komt nog de nacht-wake.
Dat doet de dichts-bijzijnde familie, haar oudste broer, haar man, MissB, en de jongste zus, samen met haar man.
Aena's oudste drie kids zijn er ook continue, de jongste is ergens geparkeerd, en een aantal neven en nichten.
Ik begin aardig ingevoerd te raken in de familie zo.
Door die nachtwakes ligt er ook af en toe in de hoek van de kamer een broer te snurken, en alle luxe stoelen in de hal zijn dan bezet, horizontaal.

Sinds die eerste opname, woensdagmorgen, zijn we continue bezig, Miss B en ik.
Er moet de hele tijd eten gescoord worden, of opgehaald, bij een familie-lid in één of andere buitenwijk in een Ger aan een stoffig paadje, en dat moet dan haasje-repje naar kamer 5.
Er wordt voortdurend gewaakt, door minstens drie-vier m/v tegelijk, en vaak meer.

Omdat ik een auto heb, en benzine-geld, en me toch stierlijk verveel met al die niets-anders-dan-Mongools-sprekende familie, ben ik de uitgelezen chauffeur/bezorger.
We zijn vanmorgen ook op zoek geweest naar een sjamaan, misschien dat die via een omweg door het-hier-voorgaande een oplossing kan vinden om deze zinloze machine te stoppen, maar helaas; D'r is een grote vijf-jaarlijkse sjamanen-conferentie op komst, en ze zijn allemaal drukdrukdruk.
We zijn net met de auto naar de monnik gescheurd die de overgang heeft begeleid, maar die kan niks meer doen; als de geest over is, is zijn werk klaar, het Buddhistisch repertoire uitgeput.
Nu zou je dus een euthanasie-wetgeving willen, maar daar zijn ze hier nog niet aan toe.
Zometeen gaan we weer op stap, naar een andere monnik, die wel naar ons verhaal wil luisteren.

De kinderen hebben het inmiddels al door, mama is weg, en komt niet meer terug.
Wat daar in bed ligt te ademen, en heel soms een kreuntje laat, is alleen het lijf, moegestreden maar nog niet opgegeven.
Die vervelen zich dus ook, en dan is deze flap-top een uitkomst: Filmjes kijken!
In de gang, ergens in een donker hoekje, geluid heel zacht.
En dan wil ik weer een paar regels tiepen, en zij fimpje zien, en zo kibbelen we lekker door.

Is trouwens grappig, niemand hier kent dit soort compu's, Apple's zijn nog niet doorgedrongen in Mongolie, alleen de iPod en de iPhone.
Ze vinden hem allemaal mooi, en interessant, maar als ik duidelijk maak dat ik geen spelletjes, geen muziek-video's, en geen chat-programma's heb, snappen ze er niks van.
Waarvoor heb je anders een computer?
Als ik dan laat zien dat ik wél 10 hele speelfilms, 5000 eigen foto's, vier dagen muziek, en al mijn bedrijfs-documenten meesleep, en mijn eigen websites maak, en bewaar, dan gaat er soms een licht op.
En in internet-omgevingen vragen ze altijd wat Apple dan voor anti-virus-dinges heeft, en dan ben je meteen natuurlijk een uurtje zoet.
Inmiddels is ook de groene One-Laptop-Per-Child doorgedrongen in Mongolie, zie www.olpc.com, of org. of zo
Een superslimme goedkope pc, 100 dollar, maar als jij en ik er eentje willen koper betalen we 200, dan kan er ééntje weggegeven worden in Afrika, of hiero.
En ondanks dat Bill Gates meewerkt aan de verspreiding, en de ontwikkeling, is het principe-besluit van de mensen die het concept bedacht hebben, dat 'ie niet op Windows draait.
Maar op open-source, dus Fedora, of Ubuntu, of zoiets, een besturings-systeem dat iedereen kan lezen, checken, en aanpassen.
Virus-vrij, want waar geen geheimen zijn, zijn ook geen lekken.
Dit itt Windows, dat ondanks hoge boetes van de Europeese Gemeenschap nog steeds niet openbaar is, en dus vol geheime commerciële ongein zit.
Nu gaat er een hele generatie jongelui opgroeien die Windows zien als iets lastigs, iets waar je alleen in noodgeval gebruik van moet maken.
Mooi toch?
De eerste 1000 OLPC's zijn inmiddels in Mongolie uitgedeeld aan een paar geselecteerde scholen, nadat een grote groep vrijwilligers in Australie voor een Mongoolse vertaling van het besturings-systeem heeft gezorgd, en alle Mongoolse OLPC's stuk voor stuk heeft ge-installeerd en gecheckt. Gratis.
Kijk, en dat doen ze voor Windows natuurlijk niet gratis.
Ik weet niet hoeveel mensen dit gespinsel op een PC lezen, maar weten jullie wel, dat een Windows-PC de enige machine in de geschiedenis van de mensheid is, waar je op 'START" moet drukken om hem uit te doen?
Op internet is heel wat te lachen, ik zal hem klein herhalen:

At a recent computer expo (COMDEX), Bill Gates reportedly compared the computer industry with the auto industry and stated,
"If GM had kept up with technology like the computer industry has, we would all be driving $25.00 cars that got 1,000 miles to the gallon".

In response to Bill's comments, General Motors issued a press release stating:
If GM had developed technology like Microsoft, we would all be driving cars with the following characteristics:

1. For no reason whatsoever, your car would crash twice a day.
2. Every time they repainted the lines in the road, you would have to buy a new car.
3. Occasionally, your car would die on the freeway for no reason.
You would have to pull over to the side of the road, close all the windows, shut off the car, restart it and reopen the windows before you could continue.
For some reason, you would simply accept this.
4. Occasionally, executing a manoeuvre such as a left turn would cause your car to shut down and refuse to restart, in which case you would have to reinstall the engine.
5. Macintosh would make a car that was powered by the sun, was reliable, five times as fast and twice as easy to drive - but would run on only five per cent of the roads.
6. The oil, water temperature and alternator warning lights would all be replaced by a single "This Car Has Performed An Illegal Operation" warning light.
7. The airbag system would ask 'Are you sure?' before deploying.
8. Occasionally, for no reason whatsoever, your car would lock you out and refuse to let you in until you simultaneously lifted the door handle, turned the key and grabbed hold of the radio antenna.
9. Every time a new car was introduced, car buyers would have to learn how to drive all over again because none of the controls would operate in the same manner as the old car.
10. You'd have to press the "Start" button to turn off the engine.


Woensdag:
Na een paar hectische dagen even tijd om op het net te gaan:
Vrijdag wordt Aena begraven, de grond is net ontdooid, en alle mannelijke familie eerste-lijn is vandaag met scheppen en stoot-ijzers (de mijne) de bergen in gegaan om een gat te maken.

Zo tussen de tragisch toestanden door realiseer ik me, wat een culturele goudmijn mijn betrekking met Miss B is.
Welke rijke buitenlander krijgt nou zo'n inkijkje in het dagelijkse reilen en zeilen?

Ik ga hem dr uit jassen, deze Fim, want er is een hoop mail, en ik heb maar een half uurtje...
Waarom?
Nooitmeerhaast zal voorlopig in Mongolalia een onbereikbare luxe blijven...

GrtFroit

Aflevering 31 - 32 - 33 - 34 - 35 - 36 - 37 - 38 - 39 - 40
Froit-in-Mongolia-39

Ulan Bataar, 15/3/2008

Aena III, het einde:
Na het tiepen en versturen van de vorige, midden in het gedoe van een Buddistische begrafenis, had ik geen tijd en concentratie meer om deel drie te maken, vandaar de vertraging...
Zo'n Buddistische begrafenis is echt een hoop gedoe: zo veel, dat ik er nu pas toe kom om het af te maken, en nu, dat is alweer 28 MEI, ruim twee maanden later.
Intussen ben ik al weer twee maanden in NL geweest, en weer terug naar UB, waar Miss B en Dochter O plotseling in MIJN huis wonen, met internet en alles er op en er aan.

Wat ik bij na-lezen zie, is dat Aena in het verhaal nog niet gestorven is...
Maar dat is ze in het echt natuurlijk wel, vier dagen nadat de medicatie gestopt is, stopt ook dat moe-gestreden lijf.
Die zus moet eerst nog onder de grond, dat verhaal moet ik nog afmaken.
Ok, voor wat ik me nog herinner:

's Morgens vroeg, nog voor zonsopgang, belt Miss B me, ik was naar huis gestuurd.
Of ik d'r tegen twaalven kom halen.
Niet eerder.
Als ik aankom, is er rust op de kamer, daar ligt ze, blauwe Khadagh over haar gezicht.
Een schaaltje wierook er naast.
Of ik haar met drie andere mannelijke familie even samen op een brancard wil tillen, dan kan ze naar de koel-afdeling.
Mouwen opstropen, lijken tillen is weer eens wat anders, van haar bed op een brancard.
Dan gaan we met z'n vieren over de gang, met Aena op haar laatste tripje, in de hal trap-af, door de deur naar buiten, over de binnenplaats, aan de overkant naar binnen, vrieshuis.
Dat zoiets ook op een rol-brancard zou kunnen is hier nog nooit iemand te binnen geschoten.
Maar dan moet natuurlijk wel de lift het doen, en die is er gewoon niet...
Als we zeker weten dat we niks vergeten zijn, gaan we met een volle auto naar die eenzame Ger aan de west-rand van de stad.
Daar dumpen we de laatste restjes familie, en verdwijnen naar ons veilige hol, op Gandan.
De eerste dagen daarna zijn vervaagd in mijn herinnering, maar ik weet nog wel dat we eindeloos op-en-neer zijn gereden, van Gandan naar de markt, volgooien, naar het westen, en weer andersom terug.
Eten brengen, zussen en zwagers ophalen en weer thuisbrengen, als je hier een auto hebt, dan zal je het weten.
Ergens komt het bericht dat Aena niet gecremeerd zal worden, maar begraven, het klooster heeft dat zo gezegd.
Jonge mensen, die moet je begraven.
En Aena was pas 43.

Omdat het voor mij voor het eerst is, ik ben in Mongolie nog niet zo veel familie-leden kwijtgeraakt, is het leven vol verassingen, opeens.
De telefoon rinkelt onophoudelijk, en dan gaan we weer hup, in de auto, gogo, ergens heen.
En steeds maar weer uitleggen welke tante dat nou weer is, drie generaties is niks hier, pas bij zeven generaties ben je geen familie meer.
Voor de algehele leiding had de overledene een monnik uitgezocht, een wat oudere vrouw, die in mooi donkerrood en gedekt geel statig de rol vervulde die in NL aan 'de kraaien' wordt overgelaten.
Maar ze gaat veel verder.
Twee dagen van te voren was ze er al, in de Ger, daar deed ze 'een ceremonie', of ik er bij wou zijn?
Yeppie, Natuurlijk.
Zitten ze daar allemaal bij elkaar, paps, de kinderen, de zussen, in een propvolle ger.
En dan geeft die monnik(kin?) ze allerlei dingen te doen, papiertjes maken, schrijf er iets op, maak een heel precieze omtrek van je hand er op, (rotstekening-associatie), vouw het heel precies zó en zó dicht, en stook het dan in de fik.
Ik herken het gedoe met de gebeds-zakjes voor bij de zweethut, iets doen, met je intenties er in.
En in de fik steken is natuurlijk altijd mooi.
De kinderen krijgen allemaal stuk voor stuk een degelijke Boeddhistische reiniging, met veel rook en over de bol aaien, en naarmate ze ouder zijn een steeds degelijker preek over de rol die ze nu in het gezin zullen gaan innemen.
Ik versta er natuurlijk niets van, maar dit gedoe is universeel.
Dan trekt de oudste dochter de del aan die haar moeder als laatste heeft gedragen, en daarmee is het gedaan, af.
We verlaten de ger in het donker, duizend sterren aan de hemel, begeleid door een koor van werkelijk honderden blaffende honden lopen we naar de auto.
Wat een plek, wat een land, wat een leven, wat een dood.

Die zus ligt daar in dat koelhuis, en het leven in de ger gaat door.

De dag erna gaan de broers de bergen in, wij in de weer met mijn 5-meter-ger, die in Nailakh stond, als kantine voor Amgalan die ik daar aan een klus voor Wytze geholpen had.
Die ger moest haasje-repje naar de sterf-ger, want er werd veel bezoek verwacht, en daarvoor moet eten worden ingekocht, en dat brengen ze ook mee en zo, en dat moet ergens opgeslagen/gekookt/opgegeten worden.
Ik probeer uit te vinden of het echt wel nodig is, mijn gloednieuwe vijf-met-houtsnijwerk als keukentent erbij.
Maar Miss B is onverbiddelijk, JA.
We sturen een 'porter' naar Nailakh, Amga smijt die ger er in, drie uur later staat-ie 40 km verderop.
Amga-met-vrouw-en-schoonzoon-en-dochter-en-baby verhuizen hun bezittingen naar een leegstaand appartement.
In drie dagen tijd 200 m/v, die langskomen, en doneren, eten, in de vorm van 50-kilo zakken rijst en meel, of halve runderen, en geld, want zo'n begrafenis kost geld, en je uitvaart-verzekering is hier je familie.
Schoonzus Chagaa doet de administratie, en hoopt tot 2000 doller te komen, want zo veel gaat het ongeveer kosten.
Waaat?
Ja.
Dat gat graven, er heen rijden met geleende auto's en zo, dat loopt niet zo op, maar dan:
Na de plechtigheid komen ALLE 200 nog een keer langs, 's middags, om voor het laatst te eten 'van de pot waarin zij gekookt heeft', en dan krijgt iedereen ook nog kadootjes mee naar huis!
Kadootjes meegeven is hier de gewoonte, altijd, bij ieder bezoek, een traditie uit de tijd dat ze nog nomaden waren, wie op reis gaat kan altijd wat extra's gebruiken.
In het geval van een begrafenis worden er schoonmaak-dingen meegegeven, zeep (in handig-flesje-met-doseerpompje), en lucifers en aanstekers.
Maar eerst die plechtigheid zelve, daar zitten jullie vast op te wachten:

Om half zeven worden we met schoongemaakte auto bij het vrieshuis verwacht.
Begraven moet je 's morgens doen, blijkt, dat is beter voor de re-incarnatie-kansen, en zo.
Voor de zon zus-en-zo hoog staat moet het achter de rug zijn.
Bij het vrieshuis is het een drukte van belang, allemaal auto's die een parkeer-plekkie zoeken, er blijken drie begrafenissen te zijn, en die komen natuurlijk allemaal in de vroegte.
Helaas ligt ons lijk achteraan, dus wij moeten wachten.
Het is allemaal zeer informeel, er wordt een hoop overlegd, en geschipperd, de kist moet nog naar binnen, enz.
Uiteindelijk gaan we met een stoet, allemaal eigen auto's, Aena-in-kist in een microbus voorop, alarm-lichten aan, door alle rode stoplichten, verder en verder naar het westen.
Misschien wel twintig kilometer.
Daar duiken we rechtsaf een buitenwijk in, en als de appartementen plats maken voor gers-in-schuttingen wordt ik nieuwsgierig.
What-the-fuck-waar gaan we in gods-vredesnaam helemaal heen?
MissB lacht aleen maar en zegt vrolijk: Just follow that car!
Helling op, vallei door, pasje over, nog een vallei.
Dan doemen er stenen op, grafzerken, tien-honderd-duizend-veel.
Zonder enige orde of vormgeving, helling-op-helling-af, maar wel op regelmatige afstand van elkaar.
Hier wordt het dus ergens.
Na een verwarrende hoeveelheid paadjes, linksaf-rechtsaf staan we stil bij een vers gat.
Een kleine meter diep, een grote hoop aarde en stenen ernaast, alles nog enigszins bevroren.
Naast het gat wordt een kleedje uitgerold, ergens komen twee stoelen vandaan, en daarop wordt de kist gezet.
Niet op de grond, oh nee!.
Uit de meegereden porter komt een partijtje zand, daarmee wordt de bodem van het gat 'zacht' gemaakt.
Aan het hoofdeinde is een tweede gat, voor de voet van de steen.
Daarnaast richt de monnikkin zich in, op een kussentje, met haar zaakjes en zakjes.
Het is negen uur smorgens, vijf onder nul, er waait een venijnige koude wind over de heuvels.
Ze stookt een vuurtje, mest met veel wierook, en met die rook reinigt ze allerlei dingetjes die in de kuil gelegd worden, sjaaltjes, bloem-takjes, een foto, etc.
Met veel gehannes, zoals je dat mag verwachten van amateurs, laten we de kist zakken, met een stuk buss dat we thuis van de ger hebben afgetrokken...
Oudste dochter Amaka van 18 staat er bij, in de jas van haar overleden moeder, en leest een zelfgeschreven stukkie voor.
Dus zo gaat dat, van moeder op dochter, degene die die jas aanheeft is de vrouw in huis.
Als de weduwnaar als eerste een beetje aarde op e kist laat vallen is het eigenlijk voorbij.
Met z'n allen gooien we het gat dicht, en met de aarde die dan nog over is, (een hele berg) maken we een berg-rug op het graf.
Twee stevige broers/zwagers hebben op een oude motorkap een partijtje beton aangemaakt, en daarmee wordt de steen stevig in het tweede gat geplant.
Dan plotseling is het klaar, iedereen loopt naar de auto's, stapt in, en zonder om te kijken vertrekken we (weer in stoet) een heel andere richting dan die we gekomen zijn.
Miss B legt uit dat omkijken nu ongeveer het ergste is wat je kan doen, grote kans dat de dode probeert terug te komen, in dit leven.
De vrouwen zullen nu ook vijf jaar niet meer naar deze plek terugkeren, de mannen drie.
De kinderen ook niet? NEE, zeker die niet!!
Je mag ook geen tranen laten, of anderszins ge-emotioneerd zijn, om dezelfde reden.
Te veel tranen doen de rivier tussen hier en daar buiten zijn oevers treden, en dan staat die overledene daar, zonder bootje...
En die andere richting, dat komt omdat we net alle verdriet hebben achtergelaten op dat heen-pad, en nu willen we een nieuw, schoon begin maken, geen terug-pad, maar een verder-pad, en niet weer over die ouwe tranen rijden.

We rijden weer pasje-dalletje-pasje tussen de zerken door, en op een hoog punt stoppen we.
Iedereen weer er uit, en op een rijtje langs de twee eerst-aangekomenen, die met water en zeep klaar staan:
handen wassen, afdrogen, en dan krijg je een suikerklontje in een slokje melk, leeg drinken en opeten;
Wat? Suikerklontje om blij te zijn, en melk want melk is leven, hiero.
Iedereen klaar?
Weer in de auto, en tussen twee rokende hoopjes paardenstront-met-wierook door, dan zijn ook de auto's gewassen.
En nu zo snel mogelijk naar een warme ger, GVD, wat een kou op die berg.

Ergens halverwege de thuis-trip komt één van de voertuigen nog even klem te zitten in een reeds stromend beekje.
Het is is in het midden ingezakt, in de holte die er onder weggesmolten is.
Een verraderlijk kuiltje, precies de maat van een auto-wiel.
Onze Benz heeft een trekhaak, en een stuk touw hebbik ook, dus zoeven wij over de prairie naar een betere doorgang, en rukken die kar even op het droge.
Door stofwolken omringd komt onze caravaan aan bij die sterf-ger in een buitenste buitenwijk van UB.

Daar is de boel heftig omgebouwd:
Behalve het standaard-meubilair is er ook een set bier-tafels-en-banken geregeld, die staan in de ger, in een soort hoefijzer, binnen de ring van meubels die er normaal stat.
In het midden is een piepklein openingetje, bij de kachel, daar staat een klasgenootje van Amaka met een enorme pollepel en twee leger-thermos-potten, ééntje met melk-thee, en ééntje met vlees-soep.
(die leger-thermossen hebben wij op één van onze ritten gehaald bij 'een schoolvriendje' die inmiddels majoor is of zo, bij de kazerne)
De tafels zijn volgestapeld met eten, koekies, salades in drie smaken, broodjes, zoet en zout, flesjes cola en kannen sap, en kommetjes waar die thee en die soep in moet, schalen fruit, en witte zoete rijst.
Aan de tafel middenachter zit de weduwnaar, met een paar kinderen tegen zich aan geleund.
Links en recht zitten oude tantes en breed uitgedijde ooms, en wij moeten aanschuiven, wat voorwaar niet eenvoudig is.
Grinnikend moet ik aan die Ger-huurders denken die zich afvragen of ze in en zes-meter wel met zijn tienen kunnen yoga-en, of vergaderen...

Er kunnen ongeveer vijf-en-twintig bezoekers tegelijk zitten, en toch is buiten nog een file.
Iedereen komt nog één keer eten van Aena's tafel.
Ook alle schoolklassen, van die vier kinderen, dus dat telt lekker aan.
Vader houdt zich sterk midden achter in, en de kinderen doen allerhande karwijtjes om al dat verkeer in goede banen te leiden.
Nu is ook de kleine vijf-meter in vol bedrijf, die thermossen moeten steeds weer gevuld, er komt nog steeds eten binnen, en wie al geweest is, en met jas aan staat, moet die kadootjes in de hand krijgen, zeep-in-handig-pompflesje, en een doosje lucifers.
Een drukte van jewelste, en ze kunnen het best zonder ons af, en ik loop sowieso toch alleen maar in de weg, dus wij drukken onze snor.
Als die ger plat kan zullen ze wel bellen.
Wij naar huis, even bijslapen.
Om vier uur rinkelt het, kom maar halen.
Wij weer daarheen, blijkt de Ger al plat, iedereen is verdwenen, er staat een porter klaar met de ger er op.
Al het eten op, alle kadootjes weg, binnen zes uur is de laatste herinnering aan Aena van deze aardbodem verdwenen.

We pleuren die Ger in de tweede container, en duiken weer in bed.

Tot zover het geval-Aena.

Zoals gezegd, inmiddels ben ik weer even in NL geweest, en nu weer terug in UB, en hier gaat het weer verder, dus ook de FiM-metjes.
Kleine wijziging is dat ik nu vanaf mijn eigen eet-tafel zit te mailen, want we hebben ADSL hiero!!
Internet heeft MissB geregeld, om te voorkomen dat ik steeds maar naar cafe's en kroegen ga om te internetten, en de kans dat ik daar een mooiere, leukere, interessantere meid tegenkom wil ze zo klein mogelijk houden...
Ze heeft een oude schoolvriendin gevonden die bij de PTT werkt, en die heeft een huis-lijn-nummer georganiseerd.
In ruil daarvoor moesten we wel één keer ruim uit eten.
Dat nummer (361011) hoort eigenlijk in een andere stads-wijk thuis, maar met 400 meter kabel, over de weg, door tuinen en door de lucht, zitten we hier toch maar mooi online!
U kunt ons dus bellen op 00976 11 361010!
Of op IP 202.179.26.102.
Tof toch!?

Nou, voor nu even genoeg, de rest vbn de verwikkelingen (die er natuurlijk zijn, nu alweer in volle gang), komen in de volgende FiM aan de beurt!

Grt, Froit in Mongolia

Aflevering 31 - 32 - 33 - 34 - 35 - 36 - 37 - 38 - 39 - 40
Froit-in-Mongolia-40
Een mijlpaal, veertig afleveringen slap glul uit centraal-Azie.

Deze keer:

Vliegen, Douchen, en APK

Ik loop een beetje achter, dus ik moet uit mijn geheugen putten om jullie op de hoogte te houden, als we tenminste prijs stellen op chronologie.
Ok, Zus Aena veilig en rustig onder de grond, een week later was ik in NL.
Miss B paste op huis, en zegt kelder-appartement op.
In een kwartier zijn al haar bezittingen op een Porter geladen, en onderweg naar mijn huisje op Gandan.
Daar stouwen we het in die lege kamer die Sukh heeft achter gelaten, en bereiden het huis voor op de komst van Amga's schoonzoon en dochter.
Die zullen, met hun baby, twee maanden op het huis passen, en op de stapel hout die er inmiddels ligt. (want Miss B is alweer bezig met naar HongKong te gaan)
In de laatste week heb ik twintig kuub hout, voor evenzoveel Gers op stapellatten gelegd, en afgedekt met triplex, tegen de zon, en de dieven...
Mooi stapeltje daar op die containers.

Met Miat vlieg ik naar NL, waar ik eigenlijk meteen door kan naar Baarle, om containers uit te pakken.
Ik naai wat canvas-daken aan elkaar, ik bedenk en naai de Mamazone (www.nooitmeerhaast.nl/txteng/apparten.htm), die ik aan het Eigentijds heb beloofd.
Er komen twee containers gers aan, die we legen, we zetten zes tenten op op Texel, en eentje op een eiland in het Veluwe-meer, en dan is het alweer Bigheart, (www.bigheart.nl), ik stop met roken, en dan gaat Gabriel op weg, (http://worldinmovement.blogspot.com/), en dan ik ga ook weer.

In de winter, toen ik ging, was ik met de Eurolines-bus naar Berlijn gezoefd, languit gelegen over drie stoelen.
Helaas, in de zomer gaat dat anders.
Ramvol was die bus, en ik had de slechtste stoel, moet wel, want ik was gebroken toen ik smorregens 7 uur in Berlijn uitstapte.
Zucht, kan gebeuren.
Gesleep met bagage naar U-bahn, dan in bus, dan rieleksen op Tegel, een aardig vliegveldje in de buitenwijken van Berlijn.
Om twee uur aan boord, kijk ik uit naar een nieuwe ervaring: omdat ik al twee weken rookvrij ben, dat ik dan niet meer tegen die vijf uur Moskou-Ulan Bataar zit aan te hikken.
Maar eerst de twee-en-een-half uur naar Moskou.
Ik check extra vroeg in, en vraag een plaats voor lange benen, bij de nooduitgang.
Eenmaal in de plain, niks van waar, een gewone kudtstoel.
Dat wil zegen: de slechtste stoel, helemaal doorgezakt, en ook nog eens geen beenruimte, en er is in het hele vliegtuig één frisse-lucht-blazertje verstopt: het mijne...
Maar als we in de lucht hangen kan ik verschuiven naar een setje lege stoelen, en zo doe ik een dutje.
Dan, eenmaal weer geland, de ramp die Sjerametjevo heet, een labyrinth van glazen muren en ondoorgrondelijke blikken van dikke sovjet-dames die alleen maar 'njet' en 'protocol' zeggen.
Hilarisch als er dan tegen alle protocollen in een electrische schuifdeur dienst weigert (NJET), zodat een zenuwachtig jongmannetje tegen een beveiligingscamera moet gaan gebaren dattie open moet: hee-- psst, diing ding pssst, en wijzen"
De file niet-begrijpende transit-passagiers wordt al langer en dikker, als uiteindelijk de deur dienst doet, en open gaat.
De rokers onder ons spoeden zich naar de twee rook-afzuigers die hier staan, en ik kijk meewarig/glimlachend naar het schouwspel waar ik tot voor kort deelnemer van was.
Waauw, wat een opluchting!
Een klein half uur later gaan we weer aan boord, en wat ik al vreesde is waar: alles is nu vol.
Het vliegtuig is zo vol, dat ik op de mij toegewezen, slechtste stoel van de kist moet gaan zitten, geen keus. Zonder frisse-lucht-blazertje.
Zo vergaat het de internationale luchtreiziger af en toe, als die naar Mongolie wil:
Geen keus, zo weinig in ieder geval,dat ik helemaal nergens van kan genieten.
Totaal groggy en met gierende rugpijn kom ik aan in UB, en dan moet ik ook nog eindeloos op mijn bagage wachten, en dan is Miss B ook nog eens kwaad dat ik zo laat door de douane kom, en zo zak ik in een Excel-taxi op de achterbank, en hoop er nooit meer uit te hoeven.
Maar thuis wacht 'ons huis', 'ons bed', en, dat heeft die slimme schat geregeld, 'ons internet'.
Wauw, online vanaf de heuvel, nooit meer haastig iets afmaken omdat Nayra dicht gaat, nooit meer schuifelen door de ijskou om FiM zoveel te gaan versturen.

wauw wauw wauw!, zoals Maarten zou zeggen.

Mijn/ons huis heeft geen stromend water, en ook geen riool-aansluiting, daar had ik al eerder aandacht aan besteed, toch?
We halen water bij de pomp, hier op Gandan heb je er twee, met jerrycans, en dat kieperen we thuis in een groot vat, dat in de hal staat.
Vanuit dat vat gaat het ofwel in de electrische waterkoker, of in de pan voor de soep, of je wast je handen ermee.
(hoe? Mond vol water, handen inzepen, en dan sprinkelen, goed boenen, en afspoel-sprinkelen. Met één mond vol kan het, als je zuinig bent)
Meer gebeurt er niet met dat water, en het wordt zeker nooit ongekookt gedronken...
We gebruiken ongeveer 40 liter per week.
Het meeste afval-water komt in een emmertje terecht, dat dagelijks geleegd wordt in de 'beek' onderaan de heuvel, en twee-daags ook de vloeibare Nonolet-productie.
Die 40 liter, da's niet veel, maar daar zit de lichaams-hygyiëne niet bij, natuurlijk.
Soms doen we de 'mexican shower', één twee drie klaar, maar soms wil je meer, natuurlijk.
Tot de laatste Fim-metjes hadden we nog haar appartement om te douchen, maar dat is dus nu voorbij.

Maar daarvoor in de plaats hebben ze hier (helaas in NL afgeschafte) OPENBARE BADHUIZEN!!
Joepie, weer wat om over te FiM-men!!!
Kijk, als toerist kom je daar nooit achter.
Klein wandelingetje, met toilet-tas en handddoek over de schouder, en onderin die ene flat die hier op de heuvel staat, in net zo'n omgebouwde kelder als haar oude appartement, daar is het:
Hot-Water-House.
Trappetje af, dubbele deuren door, bukken!
Een wachtruimte met bankjes en kassa, (openbaar is niet automatissch 'overheid', dit is gewoon business) en dan een gangetje met drie douche-kamertjes, en één iets grotere twee-persoons.
Wij gaan natuurlijk altijd samen, dus moeten we soms wachten tot de dubbele vrij is.
Of we bellen, wat ook wel handig is, want er is niet altijd stroom, dan is het donker daar, of er is geen heet water, dat kan natuurlijk ook.
Laatst zijn we vijf badhuizen af geweest tot het raak was.
Maar goed, dubbele douchruimte.
Ik zal proberen het te beschrijven:
Ten eerste, voor dat je naar binnen mag moet je wachten tot het meisje alles gesopt en gedweild heeft.
En betalen, 500 (25 eurocent) voor een half uur.
De ruimte is in tweeën gedeeld, omkleed, en douche-proper.
Alles rustiek afgetimmerd met blank hout, tegels op de vloer (drie kleuren en twee maten).
Vanuit de omkleed (gietijzeren haakjes aan de muur voor je kleren, maar die zijn afgebroken), twee treetjes op, (vanwege de afvoer) de doucheruimte-proper:
Minstens drie bij drie meter, maar NIET RECHTOP GAAN STAAN!
Is maar 175 hoog, ja?
Ook hier afgetimmerd met blank hout, en drie soorten tegeltjes op de vloer, het begrip 'uitvlakken' moet ik hier nog maar eens uit komen leggen.
(En ik weet niet hoe wij in NL een badkamer-vloer betegelen, zonder dattie spiegelglad wordt, maar het lukt ons, ik ben nog nooit uitgegleden in een natte badkamer in NL.
Maar hier weten ze het dus ook niet, en het resultaat is er naar!
Gelukkig zorgt Miss B dan weer voor de juiste rubberen slippers.)
Op de grond een lariks-houten roostertje, voor de betere anti-slip, maar dat rooster glijdt natuurlijk wel weer alle kanten op.
Aan de muur een mengkraan, met daarop ruim een meter buis, en een douchekop.
Mooie bochten geven aan dat je de buis maar moet buigen zoals je hem wilt hebben, voor het fijnste douche-resultaat.
Één en ander lekt een beetje, door gebrek aan rubbertjes en gebrek aan respect voor techniek van de gebruikers.
Aan een andere muur een wand-plafonnière, en in de derde muur een vierkant gat waar een vervaarlijk geruis uitkomt, de afzuiger.
In de vloer op het laagste punt een rond gaatje, de afvoer: wat daarin dondert is echt WEG.
Eigenlijk is het een ongehoorde luxe, een hok van drie bij drie, waar je naar hartelust met heet water kan klooien, waar je de shampoo en conditioner gewoon op de grond flikkert, want je doet toch het meeste zittend.
Miss B is een DAME, en neemt dus een heel assortiment aan flessen en potten mee, zeepjes en lotions, after-en pre-makeup, weet ik veel.
Los, in een tasje, en dat kiepert ze gewoon om, op de vloer.
Hatshaa! Flacons en doosjes, borstels en schuurlappen schieten alle kanten op.
Ik wordt als een soort Barbie/My Little Pony verondersteld te gaan zitten, op me knieën, en me gelaten te laten schrobben, insmeren, schuren, haren soppen, uitspoelen en borstelen en kammen, en alles drie keer.
Als ik protesteer zegt ze: I am Asian Woman; Asian Women Wash Husband.
Ooit, aan boord van de Star Flyer, (www.starclippers.com) in een vorig leven als matroos, was ik gewend aan een (scheefhangend) douchehok van 1 bij 1, en vijf minuten.
Dit is andere koek.
Ik heb eens geprobeerd uit te leggen dat ik aan boord van de StarFlyer ieder morgen binnen vijf minuten klaar was: inzepen, haar-shampoo, tanden-poetsen, aftrekken, scheerzeep/scheren, uitspoelen, afdrogen, klaar.
Maar al bij het uitleggen, dat een zeilschip soms scheef hangt, gaat het fout: schip?
En de honneurs retourneren stuit ook op problemen: Asian Husband Not Wash Wife.
Dan ga ik me maar afdrogen, en op het bankje zitten kijken hoe ze dat enorme lijf van d'r afsopt, en weer inzeept, en zo verder.
De inwoners van Ulan Bataar zijn wereld-kampioen water-gebruik per persoon: 300 ltr/dag, volgens Ir. Folkert de Jager van <www.vitens.com>, die hier voor het waterbedrijf werkt.
Het riool-water is soms zo schoon, dat de bacteriën in de stads-rioolwaterzuivering het afleggen bij gebrek aan voer.
Als je naar zo'n badhuis gaat snap je waarom.

Ik zit er over te denken om op onze hashaa ook een washuis te beginnen, water en riool lopen immers door ons landje? (*)hierover later meer)
Heeft Miss B wat te doen, en bouwen we aan onze onmisbaarheid in geval 'ze' ons willen ontruimen/uitkopen.

In Nederland rij ik in een ouwe Mercedes, hier in Ub kar ik in de rondte in een Benz.
Dus basically de zelfde auto, maar dan anders.
Die Hollandse is een ex-ambulance, de Mongoolse is een ex-keurige gezinsauto, altijd binnen gestaan, van oud mevrouwtje geweest, je kent dat wel.
Bouwjaar 1981, in de jaren '90 van Duitsland naar Mongolië gereden, op eigen wielen.
In NL moet zo'n ding jaarlijks dor de APK, en hier ook.
Is in NL die datum afhankelijk van wanneer die auto voor het laatst gekeurd is, hier gaat dat in de maand mei, voor ALLE auto's.
Keuring, verzekering, wegenbelasting, allemaal hetzelfde als in NL, behalve at het allemaal in één klap in Mei wordt geregeld.
Maar als buitenlander is het natuurlijk abacadabra, waar en wat en hoe.
Sukhe had het vorig jaar gedaan voor zijn eigen Benz, maar daarbij had ik natuurlijk niet opgelet.
Met Miss B, die het ook nog nooit gedaan heeft, gaan we op stap.
Het scheelt dat haar ex-echtgenoot Politie was, want nu kunnen we wat oud-collega's bellen voor advies.
We krijgen een paar tegenstrijdige adviezen, maar we beginnen gewoon.
Eerst naar de buurt-politie-post, om te registreren dat wij/ik in deze wijk wonen, en met deze auto rijden.
Als we bijna aan de beurt zijn, valt de stroom, en dus de computer uit.
Ga maar weer, morgen.
Shit, ja maar als we nou aangehouden worden, nee, gewoon zeggen dat er geen stroom was.
En we hebben nog maar twee dagen...
De volgende dag 's morgens weer, en raak!
Met een inschrijvings-bewijs spoeden wij ons naar de west-brug, want daar ergens is 'het keurings-station'.
Blijkt bij de auto-technische school te zijn, logisch natuurlijk.
Eerst binnen je rijbewijs laten zien, dat je geen openstaande boetes meer hebt (loket 1), dan wegenbelasting betalen (loket 2), dan ergens een verzekering afsluiten voor een jaar (loket 3),
dan auto in de rij zetten voor de keuring, zonder wegenbelasting en verzekering geen keuring!!
En wij zijn niet de enigen die de op het laatst nog door de keuring moeten.
Lange rij.
Zon schijnt.
Radio aan, schuifdak open.
Lange rij.
Chocola smelt, cola is lauw.
Lange rij.
Hoe lang duurt zo'n keuring eigenlijk?
Lange rij.
Radio geeft het op.
Zon schijnt.
Nog zeven auto's vóór ons.
Waarom schiet het niet op?
Miss B gaat vragen.
De stroom is uitgevallen...
en wanneer...?
Kom morgen maar weer terug:
Ja maar als we nou aangehouden worden, nee, gewoon zeggen dat er geen stroom was.
En we hebben nog maar één dag...
En zo verder.
Er is in ons leven nog meer gaande dan alleen die keuring, dus het komt er niet meteen van, de dag erna.
Maar als we dan uiteindelijk die test-garage in mogen rijden, is onze Benz er in tien minuten doorheen.
Banden ok, remmen ok, uitlaat-gassen ok, alle lampjes doen het, die enorme roest-gaten onderin zijn in Mongolië blijkbaar niet belangrijk.
Wat waarschijnlijk ook scheelt is dat Miss B een kennis-officier-van-Politie even heeft laten bellen vóórdat we aankwamen...
Met een goedkeurings-bericht terug naar de buurt-Politie, daar worden de stickers uitgedeeld.
Weer lampjes checken, chassis-nummer, motorkap open, EHBO-setje en gevaren-driehoek/brandblusser?
Uiteindelijk hebben we vier dagen na datum toch de felbegeerde TWEE stickers op de voorruit.
Ik rij APK-gekeurd en verzekerd en ge-wegenbelast officieel in orde in de rondte

En op mijn hashaa wordt langzaam, zeer langzaam, doorgewerkt aan het perfectioneren van mijn werk-platform, en de trap daar naar toe.
Daar waren we voor de winter mee gestopt, toen alles bevroren raakte, maar nu kunnen we verder.
De muur naar de buren-rechts is min of meer klaar.
Daar stond tot voor kort een houten schutting, maar door het ophogen van mijn landje, ivm die containers, hing die schutting 30 graden scheef over naar hun kant.
Dus alle aarde weer weggegraven, die jongens uitgelegd hoe ze beton moeten gieten, en dan muur metselen, en van blokken, en dan mooi sierrandje er boven op.
En dan weer aarde aanvullen.
Nu zijn ze bezig aan de andere kant van de containers, daar moet een mooie natuurstenen strap komen, zodat je met zware boodschappen-tassen gewoon naar boven kan, ipv moeizaam de helling op.
En meteen een tuintje voor die ene Lariks die nog geplant moet worden.
En voorlangs het huis zijn ze ook al geweest, daar staat een (ook al) natuurstenen muurtje, dat een tuintje steunt, dat er op zijn beurt weer  voor moet zorgen dat het hele huis niet de helling afglijdt, op den duur.
En dan willen we aan de buren-links ook zo'n mooie gemetselde muur, maar daar zijn nog wat problemen.
Het stuk grond waar ik mijn auto op naar boven rij, is nog van de stad, het stond ooit op de nominatie om een straat te worden. 
Maar het is door de vorige eigenaars van mijn hashaa, en de buren, opgedeeld, jullie de helft, wij de helft.
En nu kunnen wij het toch kopen, met een ketting-beding, maar toch, doen.
(doen wij het niet, dan koopt misschien iemand anders het, en kan ik niet meer naar boven rijden met boodschappen en water.)
Maar:
Er ligt een riool-tunnel in 'mijn helft', daar moeten we minimaal 50 cm van af blijven met muren en metselwerk, voor als 'ie ooit open moet, dat is dat ketting-beding.
Halverwege de schutting, 25 meter lang, min-of meer recht, maar niet helemaal, staat die schutting precies OP de tunnel, want daar staat bij de buren een ger, die net wat groter was uitgevallen, dus hebben ze sinds het neerzetten de schutting een beetje gebokkeld. 
Gaf toen niks, want aan deze kant toch ruimte zat, maar nu, met kadaster en metselwerk, wordt het andere koek.
Want wij willen een mooie, rechte, gemetselde muur. 
Niet te hoog, niet te laag, maar wel netjes en recht, en precies op de kadaster-lijn.
En die loopt dus nu dwars door een ger.
Wat? ja, sorry.
Kijk, twintig jaar geleden was deze heuvel leeg, openbare grond, tempel-complex, whatever.
Na het instorten van het communisme is de heuvel beetje bij beetje gekraakt, en nu dus helemaal vol en bezet.
Dat is op zijn Mongools gegaan: graaf een kuil in de berg, gooi die aarde ervoor weer neer, en hoppa, een platje, ger er op, klaar, en weer aan het werk.
Meestal eerst een 4-muurse, want alles begint klein, ook een ger-platform.
Zodra er weer geld is, schutting-planken kopen, en er om heen zetten.
Beetje ruim, want we gaan een huis bouwen!!!
Van alle zijden tegelijk is er zo aan de heuvel gesnoept, tot ie op was, en vol.
De ruimte bovenaan de heuvel is favoriet, en dus altijd te weinig: daar is de grond het vlakst, dus daar zijn grotere platforms makkelijker, en onderaan de hashaa is sowieso de plee (kamer 00), dus daar wil je niet staan.
Helaas is er op een heuvel bovenop natuurlijk minder ruimte dan onder, dus gedoe verzekerd.
Ellebogen-werk.
Alle hashaa's lopen smaller toe naar boven.
Zo is op den duur hier op de heuvel de grond verdeeld.
Als er eenmaal zo'n plat plekje is, en er komt dan een grotere ger, tja, wat doe je dan? 
Schop tegen die schutting, en kijken of tie meegeeft.
Kijken of de buren protesteren.
Blijft het stil, dan is er niks aan de hand.
Protesteren ze wel, dan moet er even een flesje gehaald worden, en dan komt het ook goed

En zo gaat het nog steeds.
Alleen is in 2002 de Land-eigendoms-wet ingevoerd, dus nu beginnen dingen vastgelegd te worden.
Met Google-Earth is een grof kadaster opgezet, en daarmee zijn certificaten uitgegeven, maar dat heeft het schuiven met die schuttingen niet stopgezet.
Volgens kadaster ligt die leiding-tunnel netjes helemaal naast de erf-scheiding, inclusief 50 cm werk-ruimte, maar in real life is die werkruimte 0 geworden.
En die tunnel gaan we niet verschuiven natuurlijk, wel de erfscheiding.
En daar staat dus een bewoonde ger bovenop.
Bij onze buren-links zijn 5 ger-plekken, in de helling uitgegraven en met planken verstevigd, ietsje groter dan de ger die er moet staan.
Sommige van die lekken liggen niet meer dan anderhalve meter van elkaar af, maar dan wel een meter lager of hoger.
Even voor de duidelijkheid, niemand van die ger-peoples naast ons is eigenaar, al die mensen huren van iemand die inmiddels in een appartement woont.
Twee van die platforms liggen tegen de erf-scheidings-kant aan, en eigenlijk qua kadaster dus er op.
Maar die erf-scheiding is ooit een beetje haastig neergezet, wetend van die tunnel maar toch toen al een beetje scheef, en daarna vast  en zeker nog eens een beetje geschopt, dus die staat nu per ongeluk dus bovenop die leidingstrook.

Nou was er eergisteren plotseling een kans, de moeilijkste ger was weg, blijkbaar huur opgezegd, op andere baan, of weet ik veel.
Maar Miss B was er niet om de onderhandelingen over het rechttrekken te voeren, dus mislukte dat.
Want gisternacht is er alweer een andere voor in de plaats gekomen.
En nu zitten we weer tegen een krom gebokkelde schutting aan te kijken, die er nog wel een tijdje zal staan.

Miss B staat op en stapel beton-blokken, over de schutting geleund, de nieuwe buren, die het ook niet allemaal snappen, uit te leggen dat ze overmorgen de ger moeten verplaatsten, m.a.w. hun plekkie moeten ver-her-uit-graven...
We gaan op zoek naar de eigenaar. en laten het kadaster de boel nog eens opmeten.
Dan gaan die dingen in NL toch een stuk gemakkelijker.

En daar moeten jullie-mijn-lezers het maar weer even mee doen, hij gaat er uit:

Volgende keer, onder voorbehoud, Verkiezingen, Trouwen en Babies!!!

GrtFroit-uit Ulan Bataar.

HIER HAD
UW
ADVERTENTIE
KUNNEN STAAN!!!